Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanow.
Penşenbe güni Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda ýurduň harby we hukuk goraýjy edaralarynda alnyp barylýan işleriň netijelerine seredildi.

Prezidentiň çykyşyndan soň, Mejlisde Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary goranmak ministri Ý. Berdiýew, Döwlet serhet gullugynyň başlygy M.Yslamow, Baş prokuror Ç.Hojamuradow, milli howpsuzlyk ministri Ç.Amanow dagylar özleriniň ýolbaşçylyk edýän gulluklaryndaky işleriň ýagdaýy barada hasabat berdiler.

Milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanow türkmen jemgyýetiniň parahat durmuşynyň, ýurdun abadançylygynyň möhüm şerti hökmünde edilýän işler barada hasabat berdi. Berdimuhamedow hasabatlary diňläp, degişli ministrliklerde we hukuk goraýjy edaralarda Milli howpsuzlyk ministrliginde terbiýeçilik işlerini güýçlendirmelidigini, şeýle hem olaryň, özlerine ynanylan pudaklardaky işleriň ýagdaýyna jogapkärçiligi ýokarlandyrmalydygyny aýtdy.

Prezident Milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanowyň işleýşinden nägilelik bildirip, öz wezipesini göwnejaý ýerine ýetirmändigi we işde goýberen kemçilikleri üçin oňa berk käýinç yglan etdi. Şeýle-de, eger-de goýberilen kemçilikleri gysga wagtda düzetmese, ministriň wezipesinden boşadyljakdygyny aýtdy.

Çak edibermek galýar…

Emma prezident Ç.Amanowa nähili kemçilikleri üçin käýinç berilýändigini anyk aýtmady. Aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bolsa Türkmenistanyň habar serişdelerinde hem Çarymyrat Amanowa käýinç berilmeginiň anyk sebäpleri barada hiç zadyň aýdylmandygyny belläp, onuň sebäbiniň dünýäde bolup geçýän hadysalar bilen bagly bolmagynyň mümkindigini öňe sürdi.

“Ýurtda, umuman, asudalyk. Howpsuzlyk ministrine käýinç berer ýaly zat ýok. Käbir zatlaryň öňünden gaçylýan bolmagy mümkin. Arap döwletlerindäki wakalar we Moskwadaky terrorçylyk hüjümleri bilen bagly Türkmenistanyň gowşak taraplarynyň göze ilýän bolmagy mümkin. Metbugatda aç-açanlyk bolmansoň, anyk bir zat diýmek kyn bolýar” diýip, ýazyjy A.Bugaýew aýdýar.

Ç.Amanow Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri wezipesine 2007-nji ýylyň oktýabr aýynda bellenipdi. 2008-nji ýylyň 5-nji martynda Berdimuhamedow Milli howpsuzlyk ministri Ç.Amanowa işinde goýberen düýpli kemçilikleri, prezidentiň tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişine kontrollygy gowşadandygy we kadrlary saýlamak meselesinde goýberen kemçilikleri üçin berk käýinç yglan edipdi. Goýberilen kemçilikler gysga wagtda düzedilmese, wezipesinden boşadyljakdygyny hem aýdypdy.

2010-njy ýylyň oktýabrynda prezident Berdimuhamedow Ç.Amanowy Türkmenistanyň döwlet garaşsyzlygyny we territorial bütewiligini goramakda goşan goşandy üçin “Watan öňündäki birkemsiz harby gullugy üçin” diýen medalyň 3-nji derejesi bilen sylaglapdy.
Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Şatlykdaky Gündogar-Günbatar gaz geçirijisiniň gurluşygynyň başlangyjyna bagyşlanan dabarada, 31-nji maý, 2010.

Ýewropa komissiýasynyň prezidenti Žoze Manuel Barrosonyň we komissiýanyň energiýa boýunça ýörite wekili Günter Öttingeriň ýakynda Türkmenistana eden sapary günbatar habar çeşmeleriniň üns merkezinde galmaklygyny dowam etdirýär.

"Ýewropanyň sesi" neşirinde çap edilen maglumata görä, "Bu sapar ýurduň juda ýapyk we adam hukuklary baradaky gözgyny ýagdaýyna garamazdan, Brýusseliň Türkmenistanyň gazy bilen gyzyklanýanlygyny görkezdi".

Jaklin Heýl tarapyndan ýazylan makalada aýratynam şeýle diýilýär: "Ýewropa ýolbaşçylarynyň Türkmenistanyň liderleri bilen geçiren duşuşyklarynda adam hukuklary baradaky meseläniň gozgalanlygy hakda takyk maglumat ýok".

Edil şu sapar barada bolmasa-da, hukuk goraýjy "Human Rights Watch" guramasynyň Ýewropa we Merkezi Aziýa boýunça bölüminiň ýolbaşçylaryndan Weronika Szente Goldston Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde Ýewropanyň Türkmenistan boýunça alyp barýan sýyasatyny tankyt etdi.

"Türkmenistanyň adam hukuklary boýunça halkara borçlaryny berjaý etmeýänligine garamazdan, Ýewropa Bileleşigi Türkmenistan bilen Hyzmatdaşlyk boýunça şertnamanyň tassyklanmagy barada alada edip gelýär" diýip, "Human Rights Watch" guramasynyň wekili Szente Azatlyk Radiosyna aýtdy.

Türkmenistan energiýa baý ýurt we Ýewropa bolsa öz nobatynda energiýa mätäç. Netijede Brýussel uzak wagtdan bäri Merkezi Aziýada ýerleşýän beýleki ýurtlar bilen bir hatarda türkmen tebigy gazynyň Ýewropa akdyrylmagy barada tagalla edip gelýär.

"Şunlukda bu zerurlyk repressiw režimler tarapyndan dolandyrylýan hökümetler boýunça Brýusseliň alyp barýan syýasatynda ÝB-niň demokratik gymmatlyklarynyň nähili ähmiýeti bolmaly?" diýlen soragy hem orta atýar diýip, Jaklin Heýl öz maglumatynda nygtaýar.

"Türkmenistan ýaly ýapyk ýurt bilen hyzmatdaşlyk etmek ýa şol ýurduň ýolbaşçylary bilen haýsydyr bir kontrakt baglaşmak üçin ýewropa ýolbaşçylary türkmen liderlerine "sowgat" bermeli bolýarlar, bu ýagdaý bolsa garaňky çukura pul zyňan ýaly, ýewropa ýolbaşçylary hem bu hakykata göz ýetiren bolmaga çemeli" diýip, maglumatda aýdylýar.

Gaz we diktatura

Makalanyň awtory Jaklin Heýl öz synyny ýene şeýle dowam etdirýär. "Ýewropa ýolbaşçylarynyň Türkmenistana ýakynda eden sapary Brýusseliň Aşgabat boýunça diplomatik ugurdan deňagramly syýasat alyp barmagy dowam etdirýänligini aňladýar".

ÝB energiýa çeşmelerini köp ugurly etmek boýunça Hazaryň, şol sanda Merkezi Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň gazyny gurulmagy planlaşdyrylýan "Nabukko" proýekti arkaly Ýewropa akdyrmak barada tagalla edip gelýär.

Emma Waşingtonda ýerleşýän "Foreign Policy" žurnalynyň redaktorlaryndan biri, energiýa barada kitap ýazan synçy Stýu Lewin şeýle tagallalara garamazdan, türkmen gazynyň Ýewropa akdyrylmagynyň aňsat bolmajagyny aýdýar we ýewropa ýolbaşçylary bu ugurdaky kynçylyklara ýeterlik göz ýetirmeýän bolmaga çemeli diýýär.

"Barroso Türkmenistana sapar etdi. Belki, ol prezident Berdimuhamedow bilen ýüzbe-ýüz gepleşik geçirse, türkmen gazynyň Ýewropa akdyrylmagy barada ony pozitiw karara gelmäge razy edip biljekdigini pikir eden bolmaly, emma bu ýakyn wagtda boljak zat däl" diýip, Stýu belledi.

"Öňki prezident Nyýazow we onuň ornuna geçen Berdimuhamedow Ýewropa gaz akdyrmak baradaky şertnama gol goýmakdan çekinip gelýärler, onuň sebäbini bilmek gaty kyn. Olar haçanda gaz söwdasy barada Hytaý bilen ylalaşyga gol goýanda, kän uzaga çekmän, turbanyň gurluşygy başlandy we häzirem şol turbadan gazyň akyp başlanlygy barada habarlar gowuşýar".

"Ýewropanyň sesi" atly habar çeşmesiniň maglumatyna görä, türkmen gazyna bolan talap barha artýar, diňe Ýewropa däl, Hytaý we Orsýet hem türkmen gazyna hyrydar.

"Emma şeýle gyzyklanmanyň dowam etmegine garamazdan, ýa-da, belki, hut şol sebäpli, Türkmenistanyň ilatynyň ýagdaýynda o diýen özgerişlik göze ilmeýär. Ilatyň arasynda gara sanawa girizilip, ýurtdan çykyp bilmän ýörenleriniň sany az däl" diýip, Jaklin Heýl synyny jemleýär.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG