Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Aşgabatda Matam güni, 2011-nji ýylyň 6-njy oktýabry.

6-njy oktýabrda Türkmenistanda 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde pida bolanlaryň Matam güni bellenilip geçildi. Hatyra gününde Aşgabatda hem-de ýurduň ähli welaýatlarynda sadakalar berildi.


Hatyra çäreleriniň esasysy ýurduň resmi ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda paýtagtyň eteginde ýerleşýän Gypjak obasyndaky memorial toplumda geçirildi. Oňa döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy.

63 ýyl mundan ozal 5-nji oktýabrdan 6-njy oktýabra geçilen gijede bolan tebigy heläkçilik Aşgabady ýer bilen ýegsan edipdi. Emma SSSR döwründe Aşgabat ýer titremesinde weýrançylygyň möçberi, heläk bolanlaryň sany azaldylyp görkezilipdi.

Hatyra çärelerine döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Hatyra çärelerine döwlet baştutany Gurbanguly Berdimuhamedow hem gatnaşdy.
Türkmenistan garaşsyzlygyny alandan soň, 1948-nji ýylyň aýylganç tebigy heläkçiliginde pida bolanlaryň hormatyna Milli matam güni bellenilip başlandy hem-de şol gün iş güni ýatyryldy.

Resmi ýagdaýda 1948-nji ýylyň ýer titremesinde heläk bolanlaryň sanynyň 176 müň adamdygy barada aýdylýar. Bu maglumatlary ilkinji gezek Saparmyrat Nyýazow özüniň “Ruhnama” kitabynda getiripdi. Kitabyň 42-nji sahypasynda şol döwür paýtagtda 198 müň adamyň ýaşandygy, olaryň 176 müňüsiniň tebigy heläkçilikde gurban bolandygy barada ýazylan. Ýöne Saparmyrat Nyýazowyň öz kitabynda getirýän bu sanlaryny tassyklaýan başga bir çeşme ýok.

Aşgabadyň ulalmagy bilen, ýer titremede şehit bolanlaryň gonamçylyklary paýtagtyň merkezine düşdi. Gonamçylyklar şäher häkimligi tarapyndan gözegçilikde saklanylýar. Şol gonamçylyklaryň hersiniň ýanynda kiçiräk ýadygärlikler bar. Hatyra gününde paýtagtlylar ol ýadygärliklere gül desselerini goýmaga barýarlar.

1997-nji ýylda ýurduň ilkinji prezidenti Saparmyrat Nyýazow Aşgabat ýer titremesinde heläk bolanlaryň hatyrasyna paýtagtda hem-de öz dogduk obasy Gypjakda memorial ýadygärlikleri gurdurdy. Ol ýadygärliklerde Saparmyrat Nyýazowyň özi, onuň doganlary hem-de ejesi simwoliki şekillendirilen. Nyýazow Aşgabat ýer titremesinde iki doganyndan hem-de ejesinden jyda düşüpdi.

Saparmyrat Nyýazowyň döwründe 6-njy oktýabr güni onuň şahsyýet kultunyň bir bölegine öwrülipdi. Matam gününde ýurduň mediasy, esasan Nyýazowyň gurban bolan ýakynlary hakda söhbet edýärdi. Hatyra gününde gül desseleri Nyýazowyň ýakynlarynyň hormatyna gurlan ýadygärliklere goýlardy.

Berdimuhamedowyň atasy Berdimuhamet Annaýewiň hem ýer titremesinde wepat bolandygy barada ýerli mediada yzygiderli çykyşlar berilýär. Ýöne Berdimuhamet Annaýewiň kulty Saparmyrat Nyýazowyň hossarlarynyňkydan häzir has pesde.

Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.
Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugynyň ştatdan daşary habarçysy Döwletmyrat Ýazgulyýewiň türme tussaglygyna höküm edilmegi baradaky wakany adam hukuklaryny goraýjy guramalar, metbugat we söz azatlygy boýunça iş alyp barýan toparlar berk tankyt edýärler.

“Biz bu çärä garaşsyz žurnalisti dymdyrmak üçin edilýän tagalla hökmünde baha berýäris. Biz resmi Aşgabatdan jenap Ýazgulyýewiň hiç hili şertsiz azat edilmegini talap edýäris” diýip, düýbi ABŞ-da ýerleşýän Žurnalistleri goramak boýunça Komitetiň (CPJ) wekili Nina Ognýanowa Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde aýtdy.

Türkmen žurnalisti we edebiýatçy Döwletmyrat Ýazgulyýew 5-nji oktýabrda Türkmenistanyň Jenaýat kodeksiniň 106-njy maddasynyň 2-nji bendi boýunça 5 ýyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ol madda görä, “adama haýbat atmak, töhmet atmak, çydamsyz güne salmak ýa-da onuň şahsy mertebesini birsyhly kemsitmek bilen, ony öz-özüňi öldürmäge mejbur edene ýa-da öz-özüňi öldürmek kastyna düşürene bäş ýyla çenli azatlykdan mahrum etmek jezasy berilýär”.

Žurnalist Ýazgulyýewiň maşgala agzalary, oňa bildirilen günäniň toslap tapylan aýyplamadygyny aýdýarlar. Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosy hem Ýazgulyýewiň žurnalistik işleri sebäpli şeýle basyşlara sezewar edilýändigine ynanýar.

Žurnalistleri goramak boýunça Komitetiň Ýewropa we Ýewraziýa boýunça programmalaryny dolandyryjy Nina Ognýanowa hem Ýazgulyýewiň Abadanda bolan partlamalar we Türkmenistanda ynjyk diýlip hasaplanýan beýleki temalar barada makaladyr habarlary ýazany üçin şeýle yzarlamalara sezewar edilenligine ynanýanlygyny aýdýar: “Bu aýypalamalar şol möhüm habarlary halk köpçüligine ýetirenligi üçin žurnalistden ar almak maksady bilen ýöňkelýäne meňzeýär. Sebäbi Türkmenistanyň şol habarlary gizlemek isleýänligi juda anykdy”.

Ognýanowa aýratynam Döwletmyrat Ýazgulyýewiň tussag edilmegi we suda çekilmegi baradaky proseslere syn edilende, bu çäreleriň ählisi hökümetiň ony dymdyrmaga synanyşýanlygyny ýüze çykarýar diýen pikirde.

Ahal welaýatynyň Änew şäherçesinde ýaşaýan 43 ýaşly Döwletmyrat Ýazgulyýew 27-nji sentýabrda tussag edilipdi. 4-5-nji oktýabrda geçirilen sud diňlenişiklerinde žurnalist Ýazgulyýewiň aklawçysynyň hem bolmanlygy aýdylýar.

Žurnalistleri goramak boýunça komitetiň wekili Nina Ogniýanowa türkmen hökümetinden žurnalist Ýazgulyýewi azat etmegi talap etmek bilen, bu ugurda halkara jemgyýetçiliginiň hem oýnap biljek rolunyň bardygyny belleýär: “Halkara jemgyýetçiligi diňe öz işi bilen meşgullanýan şol žurnalistiň azat edilmegi üçin türkmen ýolbaşçylaryna basyş edip biler”.

Žurnalist Ýazgulyýewiň sud işleri barada hem halkara guramalar Türkmenistanyň hökümetine dürli çagyryşlar bilen ýüzlenipdiler. Emma şol çagyryşlar äsgerilmän, žurnaliste 5 ýyl iş kesilendigi yglan edildi. Netijede resmi Aşgabat Ýazgulyýewiň azat edilmegi baradaky häzirki çagyryşlara gulak asarmy diýlen soraga häzirlikçe anyk jogap bermek kyn.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG