Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Hukuk goraýjy aktiwist Tuhbatulliniň pikiriçe, kärhanalar öz aralarynda biri-biri bilen baglanyşykly bolmaly.
Daşoguz welaýatynyň häkiminiň orunbasary Tirkeş Guzybaýew maliýe galplyklarynda günälenip, tussag edildi. Bu hakda düýbi Wenada ýerleşýän adam hukuklaryny goraýjy “Türkmen inisiatiwasy” topary habar berýär.

Toparyň başlygy Farid Tuhbatullin maglumaty şol ýerdäki çeşmelerinden alandygyny, resmi metbugatda hem Guzybaýewiň prezidentiň karary boýunça wezipesinden boşadylandygy barada maglumatyň berlendigini aýtdy.

“Türkmen inisiatiwasy” toparynyň maglumatyna görä, bu jenaýat işi sentýabr aýynda açylypdyr. Şonda bu jenaýat işi boýunça birnäçe adam tussag edilýär. Derňew 1990-njy ýyllarda gurlup, ulanmaga tabşyrylan “Serdar” atly dokma fabrigine barlagçylaryň gelen döwri başlanýar. Şol barlaglar netijesinde fabrigiň baş müdiri Erik Kim hem maliýe galplyklarynda aýyplanyp, tussag edilýär.

—Şol wagtlar Daşoguzyň häkiminiň orunbasary Tirkeş Guzybaýew welaýatyň gurluşyk bölümine ýolbaşçylyk edýärdi. Barlaglaryň netijesinde fabrigiň gurluşygyndaky maliýe galplyklarynda onuň hem eliniň bardygy anyklandy. Bu jenaýat işine gatnaşygy bar diýlip, 50 töweregi adam tussag edildi. Geçen hepdede bu maliýe galplygynda eli bar diýlen aýyplama bilen welaýatyň häkiminiň orunbasary Tirkeş Guzybaýewiň hem tussag edilendigi habar berildi—diýip, Tuhbatullin aýdýar.

Farid Tuhbatullin özünde bar maglumatlara salgylanyp, “Serdar” dokma fabriginiň gurluşygyndan 14 million manadyň, ýagny 5 million amerikan dollary töweregi puluň ogurlanandygyny aýdýar.

“Türkmen inisiatiwasy” toparynyň maglumatynda “Serdar” dokma fabrigi bilen bagly alnyp barylýan derňew işleriniň çäginde Daşoguz welaýatyň “Ýüpek” önümçilik bileleşiginiň işi boýunça hem jenaýat işi gozgalypdyr. Emma bileleşigiň baş direktory öz janyna kast edipdir.

Hukuk goraýjy aktiwist Tuhbatulliniň pikiriçe, bu kärhanalar öz aralarynda biri-biri bilen baglanyşykly bolmaly:

—Meniň Turkmenistandaky çeşmämiň sözlerine görä, polisiýa işgärleri “Serdar”dokma fabriginiň başlygyny tussag edenlerinde, onuň gündelik depderçesini ele salypdyrlar. Depderçede kimiň oňa näçe bergisi bardygy ýazylypdyr. Şol sanawda bar adamlaryň hemmesi diýen ýaly ele salnyp, soraga çekilipdir. Häziki wagtda “Ýüpek” bileleşiginde hem derňew işleri dowam edýär.

Welaýatyň “Daşoguzenergo” önümçilik bileleşiginde alnyp barylýan barlag işleriniň netijesine görä, bileleşikde hasabatda görkezilen energiýadan birnäçe esse az energiýanyň öndürilendigi anyklanypdyr. Häzir bu edarada hem derňew işleriniň alnyp barylýandygy habar berilýär. Edaranyň ýolbaşçysy Myrat Bakyýew bolsa tussag astyna alnypdyr.

Türkmenistanda parahorluk, korrupsiýa gitdigiçe ýokarlanýar. Hatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow hem öz çykyşlarynyň birinde ýurtdaky korrupsiýanyň bardygyny boýun alyp, oňa garşy aýgytly göreşmelidigini belledi. Käbir bilim we bank işgärleriniň maliýe galplyklarynda günälenip, tussag edilendigi ýerli telewideniýede görkezildi. Emma, şeýle-de bolsa, dürli çeşmelerden gelip gowuşýan maglumatlara görä, korrusiýanyň derejesi peselenok. Korrupsiýa garşy göreşýän aktiwistler we žurnalistler bolsa ýanamalara sezewar edilýär.

Gyrgyzystanyň korrupsiýa garşy göreş boýunça işewür geňeşiniň baş sekretary Nuripa Mukanowa ýurtda korrupsiýanyň öňüni almak üçin ýolbaşçy wezipelere hemmetaraplaýyn arassa adamlary bellemelidigini aýdýar:

—Ýurtda anyklanýan şeýle faktlaryň hemmesi köpçülikleýin habar beriş serişdelerine ýetirilmeli. Ýurduň kanunçylygyna hem bir gezek parahorlukda günälenen adamy ikinji gezek jogapkärli wezipelere bellemezlik barada düzediş girizmeli. Aç-açanlyk bar ýerinde korrupsiýa bolmaýar. Türkmenistan ýapyk ýurt. Ol ýerde karar kabul edilende, häkimler we olaryň orunbasarlary bellenende, halkyň pikiri hasaba alynmaýar. Umuman aýdanda, ýurdy bir adam dolandyrýan bolsa, hökman korrupsiýa bolýar. Ýurtda dürli pikirliligiň bolmazlygy hem häkimiýetleriň peýdasyna bolýar.
Türkmenistanyň Merkezi banky
Türkmenistanyň Merkezi bankynyň başlygy 8-12-nji noýabr aralygynda Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Bern we Sýurih şäherlerine sapar edýär. Türkmen metbugaty bu saparyň maksadynyň Şweýsariýanyň Milli banky bilen aradaky gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmekden we giňeltmekden ybaratdygyny habar berýär.

Türkmenistanyň Merkezi bankynyň başlygy Tuwakmämmet Japarowyň Şweýsariýa edýän sapary barada türkmen metbugatynda, umumy maglumatdan başga, hiç bir takyk informasiýa berilmedi. Türkmen resmisiniň bu sapary boýunça Şweýsariýanyň Milli bankynyň metbugat-wekili Walter Meýeriň Azatlyk Radiosynyň Türkmen gullugyna ugradan beýanatynda bolsa şeýle diýilýär:

— 2008-nji ýylda Türkmenistan özüniň pul birliginiň umumy alyş-çalyş derejesini girizenden soň, häzir ol öz ykdysady pudagyny özgertmek üçin mundan beýläk-de ykdysady reformalary geçirmegi planlaşdyrýar. Bu reformalar Halkara pul gaznasy we Bütindünýä banky tarapyndan goldanylýar. Şonuň çäginde-de türkmen delegasiýasy Şweýsariýanyň maliýe sistemasyny, şeýle-de ykdysady sektoryny dolandyrmagyň öňdebaryjy tärlerini öwrenmek üçin sapar edýär.

Iki aý mundan öň Şweýsariýa Konfederasiýasynyň wise-prezidenti we maliýe ministri Ewelin Widmer-Şlumpf Türkmenistanda saparda bolup, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen hem gepleşik geçiripdi. Şonda taraplaryň “hökümetara hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary, şol sanda energetika, maliýe, sermaýa we turizm ýaly ugurlar boýunça bilelikde işleşmek mümknçilikleri” barada maslahat geçirendigini resmi metbugat habar beripdi.

Türkmenistanyň Merkezi bankynyň öňki başlygy Hudaýberdi Orazowyň aýtmagyna görä, ilkibaşlarda-da Türkmenistanyň Şweýsariýa bilen maliýe pudagynda gowy hyzmatdaşlygy ýola goýlupdyr. Emma, Orazowyň bellemegine görä, ýurduň ozalky lideri Saparmyrat Nyýazow zerarly bu başlangyçlaryň ömri uzak bolmandyr.

Ýakynda Türkmenistanda “Türkmenistanyň bank sistemasyny özgertmegiň 2011-2030-njy ýyllar üçin döwlet programmasy” kabul edildi. Bu programma bank ulgamynyň ösüşiniň strategiki ugurlaryny kesgitläp, ýurduň bank sistmasynyň halkara maliýe ulgamlaryna goşulmagyny sazlamaly. Emma, Orazowyň pikiriçe, Berdimuhamedowyň häkimiýete geçmegi bilen maliýe pudagynda belli bir öňegidişlikler bolan hem bolsa, häzir olaryň depgini gowşapdyr.

Şweýsariýanyň Milli bankynyň resmi websaýtynda ýerleşdirilen maglumata laýyklykda, birnäçe ýyl ozal bankyň ekspertleri Türkmenistanyň Merkezi bankyna ýurtda manadyň täze görnüşini dolanyşyga girizmek boýunça konsultasiýalary-da beripdirler. Şonuň dowamynda pul birliginiň hili we durnuklylygy, şeýle-de dolanyşykdaky bolan ozalky manat bilen täze pul birliginiň alyş-çalyş derejesi boýunça-da maslahat berlipdir.

Şweýsariýanyň Milli banky, ýagny Şweýsariýanyň Merkezi bankynyň düýbi 1907-nji ýylda esaslandyrylyp, häzir bankyň iki baş edarasynyň biri – Bernde, beýlekisi-de Sýurihde ýerleşýär.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG