Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Adam hukuklary boýunça “Türkmen inisiatiwasy” topary “Pagtaçylaryň gozgalaňy” ady bilen material çap edip, onda Daşoguz welaýatynda 8-nji noýabrda pagta ýygymyna çykarylan adamlaryň pagta ýygman, atyzy terk edişleri barasynda gürrüň berilýär.


Türkmen häkimiýetleri tarapyndan Gurban baýramy mynasybetli üç gün yglan edilen dynç alşyň ikinji güni pagta sürlen adamlaryň pagta meýdanyny terk edip gaýtmak hadysasy ýüz berdi. Olar Daşoguz welaýat ýaşaýyş jaý-kommunal hojalygynyň işgärleri diýip, “Türkmen inisiatiwasy” habar berdi.

Ýöne bu maglumaty çap eden “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ýolbaşçysy Farid Tuhbatullin Azatlyk Radiosyna iş taşlaýşa gatnaşyjylaryň haýsydyr bir talaplary öňe sürüp, demonstrasiýa geçirmändiklerini aýtdy.

Gurbanlyk günleri Türkmenistanyň Daşoguzdan beýleki ýerlerinde gar ýagany sebäpli adamlar pagta ýygymyna sürülmedi diýlip, ýerli çeşmeler habar berýärler.

Şu ýyl suw ýetmezçilik edenem bolsa, pagta hasylynyň gowy bolandygyny, iki gektar kärende ýerinden 10 tonna pagta tabşyrandygyny maryly kärendeçi zenan Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.

4-nji noýabrda geçirilen hökümet maslahatynda pagta tabşyrýan kärendeçiler bilen öz wagtynda hasaplaşyk geçirilýändigi, “ak altynyň” bökdençsiz kabul edilýändigi aýdyldy. Maslahatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow atyzlardaky pagta hasylyny ahyrky übtügine çenli ýygmaly diýip, görkezme berdi.

“Türkmen inisiatiwasy” topary Daşoguzdaky iş taşlaýyş barada çap eden maglumatynda: “Pagta ýygmaga baran şäherlilelere kärendeçiler hak tölemekden ýüz öwürdiler ýa ujypsyz pul tölemek isleýändiklerini aýtdylar, ol hem şeýle herekete sebäp boldy” diýip ýazýar. Farid Tuhbatullin sebäpleriň üstüni şeýle ýetirýär:

—Bu wakadan öňki birnäçe güne göz aýlaly. Ilat baýramçylyga gabatlap, prezident maddy kömek berer ýa goşmaça töleg eder diýen umytdady. Umytlaryň puja çykmagy-da şeýle nägilelige sebäp bolandyr. Meniň Türkmenistandaky kärdeşlerim şu günler ilatyň keýpiniň gowy däldigini, ýerli çinowniklere-de, ýokary häkimiýetlere-de gaharlydygyny aýdýarlar.

Lebap welaýatynda gurbanlygyň ilkinji güni ýagan gar erän badyna edara-kärhanlaryň işgärleri atyzlara çykarylyp, olaryň hersine pagta salgydy salnypdyr. Bu barada Azatlyk Radiosynyň Lebapdaky habarçysy Osman Hallyýew şeýle diýýär:

—Býujetden aýlyk alýan her bir adam 200 kilogram pagta tabşyrmaly. Tabşyrykdan hatda mekdep okuwçylaram azat däl. Birinji klas okuwçylary 4 kilogram, 2-nji klaslylar 6 kilogram, 3-nji klaslylar 8 kilogram pagtany mekdebe getirip tabşyrmaly, şeýle tertipde ahyrky klaslara çenli ösüp gidýär.

Geçen ýyl Türkmenistan 1 million 300 müň tonna töweregi pagta hasylynyň ýygnalandygyny yglan edipdi. Türkmen häkimiýetleri şu ýylam geçen ýylyň derejesindäki möçberde pagta hasylyny ýygmagy maksat edinýärler.
Türkmenistanda hem maýyplar jemgyýeti bar. Jemgyýetde bellige alnan maýyplaryň sany 3,000-e golaý diýlip, habar berilýär.
Penşenbe güni Türkmenistanyň Mejlisinde BMG-niň Maýyplaryň hukuklary boýunça komitetiniň agzasy, adam hukuklary boýunça halkara ekspert Mohammed Al Tarawnehiň ýolbaşçylyk edýän delegasiýasy bilen duşuşyk geçirildi.

Duşuşykda myhmanlar Türkmenistanyň içki syýasatynyň ugurlary, şeýle-de ýurtda amala aşyrylýan giň göwrümli sosial-ykdysady reformalar bilen tanyşdyryldy. Delegasiýanyň başlygy Mohammed Al Tarawneh ýurtdaky adam hukuklarynyň ýagdaýy we bu ugurda alnyp barylýan işler bilen tanşyp, olara gowy baha berdi diýip, ýerli metbugat ýazýar.

Türkmenistanda maýyplaryň ýaşaýyş şertlerini gowulandyrmak ugrunda belli bir derejede aladalar edilýär. Türkmenistan BMG-niň maýyplaryň hak-hukuklaryny goramak baradaky Konwensiýasyna goşulaly bäri, maýyplara kömek bermek, olar üçin dürli iş orunlaryny açmak barada halkara guramalar bilen dürli seminarlar geçirýär diýip, türkmen metbugaty ýazýar.

Aşgabatly maýyp zenan hem Azatlyk Radiosyna pensiýa pullarynyň yzygiderli köpelýändiginden hoşaldygyny aýdyp, özlerine berilýän kömek pulunyň 500 manada ýetendigini, ýagdaýlarynyň öňkülerden has gowulanandygyny mälim etdi. Emma ol berilýän 500 manat kömek pulunyň gündelik durmuş üçin doly ýeterlik däldigini belledi:

—Sebäbi bazarda zatlar gymmat. Maýyp bolanymyz üçin bize mydam derman gerek. Dermanlar hem gymmat. Ýagdaýlarymyz öňkülere garanda gowy hem bolsa, bize berilýän kömek pullaryny köpelderler diýip, umyt edýäris.

BMG-niň çagalar fondy ÝUNISEF hem Türkmenistanda maýyp çagalaryň hukuklary boýunça iş alyp barýar. Guramanyň Aşgabatdaky edarasynyň jemgyýetçilik gatnaşyklary boýunça wekili Gülälek Soltanowa Türkmenistandaky maýyp çagalaryň problemalary barada ýakynda Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda şeýle diýdi:

—Maýyp çagalaryň hukuklary boýunça işleşmek biziň programmalarymyzda önden göz önünde tutulan bolsa-da, biz bu meselä 2010-njy ýylda Türkmenistan boýunça işläp başlan täze programmamyz esasynda has içgin girişip başladyk. Häzir biziň Türkmenistanda alyp barýan ähli programmalarymyzda maýyp çagalaryň deň hukukly bolmaklaryny üpjün etmeklik esasy maksatnamalarymyzyň biri. Olaryň bilim proseslerine goşulmagyny, saglygy saklaýyş hyzmatlaryndan peýdalanmagyny we sosial taýdan goralmagyny üpjün etmek göz öňünde tutulýar. Beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, gynansak-da Türkmenistanda-da maýyplyk problemasy ýiti durýar. Çözülmeli meseleler bar.

Özbegistanyň tejribesi

Goňşy ýurtlaryň käbirinde maýyplaryň hukugy, olaryň sosial ýagdaýlary bilen diňe bir döwlet edaralary gyzyklanman, bu işe döwlete degişli bolmadyk jemgyýetçilik guramalary hem goşulýarlar. Mysal üçin, Özbegistanda maýyp gelin-gyzlar bilen işleýän bileleşik bar. Ol ýurduň Adalat ministrliginde 2007-nji ýylda hasaba alyndy.

Bileleşik Özbegistanda maýyp gelin-gyzlaryň syýasy, hukuk bilimini ösdürmek, hünär öwretmek bilen meşgullanýar. Häzirki wagtda bilelişgiň 300-den gowrak agzasy bar. Golaýda bu bileleşik Özbegistanyň Ýokary mejlisiniň gözegçiligindäki fonddan 15 million sum, ýagny 6 müň amerikan dollaryna deň grant aldy.

Bu grandyň ulanylyşy barada şol bileleşigiň başlygy Zuhra Ubaýdullaýewa Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi:

—Biz bu puly maýyp aýal-gyzlara hünär öwretmäge sarp etdik. Maýyp aýal-gyzlara öý şertlerinde biznesi ösdürmegi öwretmek biziň esasy maksatlarymyzyň biri. Biz bileleşige agza maýyp zenanlarymyzyň öndüren el işleri bilen 1-nji dekabrda Germaniýanyň ilçihanasynda, 2-nji dekabrda ABŞ-nyn ilçihanasynda sergi açmagy planlaşdyrýarys.

Bileleşigiň agzalary maýyp aýal-gyzlar üçin geçirilýän ähli regional we halkara çärelerine gatnaşýarlar. Emma bu çärelere Türkmenistandan wekiller köp gatnaşmaýarlar diýip, Zuhra Ubaýdullaýewa belledi:

—Biz maýyplar üçin gurnalýan regional, halkara çäreleriň hemmesine diýen ýaly gatnaşýarys. Emma men ýekeje gezek Türkmenistandan “Garlawaç” atly inisiatiwa toparyndan bir zenany gördüm. Başga türkmen zenanlaryny görmedim. Täjik, gazak, gyrgyz, özbek aýal-gyzlary mydama gatnaşýarlar.

Özbegistanda maýyplar hiç hili kommunal töleglerini we elektrik energiýasy üçin pul tölemeýärler. Golaýda Özbegistanyn Ministrler Kabineti maýyplaryň sosial goragy baradaky kanuny bozan çinowniklere jerime salmagy karar etdi. Ona görä, maýyplary işe almadyk çinowniklere 3,000 amerikan dollaryna deň jerime salnar.

Türkmenistan BMG-niň maýyp adamlaryň hak-hukuklaryny goramak baradaky Konwensiýasyna 2008-nji ýylda goşuldy. Türkmenistanda hem maýyplar jemgyýeti bar. Jemgyýetde bellige alnan maýyplaryň sany 3,000-e golaý diýlip, habar berilýär.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG