Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Aşgabadyň bazarynda, 28-nji dekabr.

Täze ýyl baýramçylygy ýetip geldi. Adamlaryň aglabasy häzir bu baýramçylygy garşylamagyň aladasynda.


Şu günler öýlän sagat 6-dan soň Aşgabadyň bazarlarynyň alyjylary adaty günlerdäkiden has köp bolýar. Baýramçylygyň öňüsyrasynda bahalaryň ýokary galýandygyna garamazdan, bazarlara baryp, täze ýyl saçagyny bezemek üçin, azyk önümlerini ýa-da çagalaryna, garyndaşlaryna hem-de dost-ýarlaryna sowgat satyn alýan adamlar örän köp.

Aşgabatdaky lomaý söwda bazary dekabr aýynyň başyndan bäri Täze ýyl baýramçylygynyň bazaryna öwürildi. Lomaý söwda bazarynyň satyjysy, 36 ýaşly Akmyrat şu günler bazarlarda harytlaryň mukdarynyň artýandygyny aýdyp, şeýle diýdi:

—Bazardaky satylýan harytlaryň möçberi adatdakydan örän köp. Häzir bazarlara adaty günler tapyp bolmaýan azyk önümleri çykarylýar. Lomaý söwda bazarynda müşderiler esasan gaplanan azyk önümlerini satyn alýarlar. Maýonez, mekgejöweniň dänesi, zeýtun, gök nohut ýaly konserwirlenen önümler has-da geçginli. Täze ýylyň öň ýanynda bu bazara selýodka, skumbriýa, işbil hem-de gymmat bahaly spirtli içgileriň uly toplumy geldi.

Täze ýyl baýramçylygynda ýylyň beýleki günleri desterhanlarda kän bir duşmaýan tagamlar goýulýar. Munuň üçin şert bar. Krewetka, ançous ýaly deňiz jandarlary türkmen bazarlaryny belli bir derejede daşary ýurt bazarlarynyň assortimentine gabat getirýär. Ýönekeý günlerde hem bu deňiz önümlerine bazarlaryň käbirinde duş gelmek bolýar. Emma bu önümleri türkmen bazarlarynda şeýle köp möçberde diňe Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanynda görmek bolýar.

Türkmenistanda önmeýän ir-iýmişler hem Täze ýyl baýramçylygynyň öň ýanynda bazara dökülýär. Bazarlarda satylýan mandarin, greýpfrut, ananas, kiwi we beýleki ekzotik ir-iýmişleriň mukdary artýar. Olaryň bahasy hem olaryň mukdaryndan kem galanok. Mysal üçin, ananasyň bir kilogramy 20 manada ýetýär. Mandariniň bir kilogramy üçin iň arzan baha 4 manat.

Aşgabatly 34 ýaşly Geldimyrat türkmen bazarlaryndaky söwda we alyjylaryň ukyplary barada şeýle diýdi:

—Adamlaryň alýan zähmet haklaryny olaryň Täze ýyl baýramçylyk söwdalaryndan aňsa bolýar. Bir kilogramy 20 manatdan ananasy her bir türkmenistanly satyn alyp bilmeýär. Etiň bahasynyň hem ýokary galmagy bilen çişlik bişirip, Täze ýyly garşylaýanlar şu gezek az bolsa gerek.

Ýöne, muňa garamazdan, Aşgabadyň lomaý söwda bazarynyň satyjysy Akmyrat adamlaryň dekabr aýynyň zähmet haklaryny bazarlarda galdyrmakdan ýaýdanyp durmaýandyklaryny aýdýar:

—Täze ýyl baýramçylygynyň öňüsyrasynda aýlyk haklaryny alan adamlar baýramçylyk saçagyny bezemek üçin aýlyklarynyň ep-esli bölegini sarp edýärler. Munuň şeýledigini ýanwar aýynda söwdanyň peselýändigi bilen delillendirse bolar.

Bazardan çykyp barýan müşderileriň ellerindäki içi doly sebetleri göreniňde, Akmyradyň aýdýany bilen ylalaşmazça däl.
Berdimuhamedow diktatorlaryň sanawynyň 6-njy setirinde ýerleşdirilipdir.

“Parade” žurnaly dünýäniň iň zalym diktatorlarynyň sanawyny çap etdi. Bu sanawdaky aýatda diri gezip ýören 10 diktatoryň biri Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow. Žurnal Berdimuhamedowy diktatorlaryň arasynda 6-njy orunda goýupdyr.


Redaksiýasy Nýu-Ýorkda ýerleşýän “Parade” žurnalynyň dünýäniň iň zalym diktatorlary boýunça düzen sanawy Demirgazyk Koreýanyň ýaňy-ýakynda ýogalan ýolbaşçysy Kim Çen Irden başlanýar, Zimbabweniň ýolbaşçysy Robert Mugabe bilen hem tamamlanýar. Sanaw şeýle-de Eritreýanyň, Sudanyň, Özbegistanyň, Siriýanyň, Mýanmanyň, Türkmenistanyň, Kubanyň, Ekwatorial Gwineýanyň, Wenesuelanyň ýolbaşçylaryny öz içine alýar.

Berdimuhamedow diktatorlaryň sanawynyň 6-njy setirinde ýerleşdirilipdir. 1997-nji ýylda saglygy saklaýyş ministri, 2001-nji ýylda bolsa hökümet baştutanynyň orunbasary wezipelerine bellenen Berdimuhamedowyň bu wezipelerde bolan döwri ýurduň şol wagtky prezidenti Saparmyrat Nyýazowyň keselhanalary ýapmak ýaly aýylganç kararlaryny durmuşa geçiren adamdygy bellenýär.

Ýurduň tebigy baýlyklaryna garamazdan, 58%-e golaý ilatynyň garyplyk derejesinden pes şertlerde ýaşaýanlygy hem aýdylýar.

Nyýazow ýogalansoň, wagtlaýyn prezidentiň wezipesini ýerine ýetiren Berdimuhamedowyň bu wezipäni eýelän adamynyň prezidentlige ymtylmagyny gadagan edýän milli kanuny üýtgedip, saýlawlarda sesleriň 89%-den gowragyny alandygy hem agzalýar.

Žurnal Berdimuhamedowyň daşary syýasaty bilen baglylykda Türkmenistan-Hytaý gazgeçirijisiniň gurlandygyna we ýurduň Pekindir Moskwa bilen syýasy gatnaşyklaryna ünsi çekýär.

600-den gowrak Ýekşenbe gazetleri tarapyndan ýaýradylýan “Parade” žurnalynyň çap eden “diktatorlaryň sanawynyň” 3-nji setirini Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow eýeleýär.

Awtoritarlygyň dürlüligi

“Parade” žurnalynyň çap eden “diktatorlaryň sanawynyň” 3-nji setirini Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow eýeleýär
“Parade” žurnalynyň çap eden “diktatorlaryň sanawynyň” 3-nji setirini Özbegistanyň prezidenti Islam Karimow eýeleýär
Halkara sanawlarynda we hasabatlarynda, adatça, Özbegistan we Türkmenistan dünýä derejesindäki iň awtoritar döwletleriň biri diýlip atlandyrylýar. Muňa garamazdan, regional bilermenler iki ýurduň syýasy sistemalarynyň we döwlet baştutanlarynyň ýurdy dolandyryş usullarynyň birek-biregiňkiden tapawutlanýanlygyna ünsi çekýärler.

Fransiýada ýaşaýan özbegistanly syýasaty öwreniji Kamolitdin Rabbimow 30 million ilatly Özbegistanda, 5-6 million ilatly Türkmenistana garanda awtoritar režimi ýöretmek has kyn diýip, pikir edýär:

—Türkmenistanyň ýolbaşçylary öz režimini saklamak üçin ýurduň ýapyklygyndan we üzňeliginden peýdalanýan bolsalar, Karimow öz häkimiýetini rehimsizligi bilen saklap gelýär. Özbegistanda awtoritarlyk has berk diýip, hasap edýärin. Syýasy tussaglaryň sany režimiň berkligini görkezýän alamatlaryň biridir. Özbegistanda 15 müňe golaý syýasy tussag bar.

Türkmenistana demokratiki we graždan azatyklary boýunça-da dünýä derejesinde ýyllar boýy erbet baha berlip gelinýär.

Britaniýanyň “Economist Intelligence Unit” guramasynyň 2011-nji ýylda dünýäde demokratiýanyň ýagdaýy boýunça çap eden hasabatynda hem Türkmenistan awtoritar režimli we demokratiýa taýdan iň pes derejeli ýurtlaryň biri diýlip atlandyryldy.

Hasabata görä, demokratiýanyň derejesi boýunça Türkmenistandaky ýagdaý halkara derejesinde diňe Çad we Demirgazyk Koreýa ýaly ýurtlardan azajyk ganymat.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG