Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Türkmenistanyň Goranmak ministrligi

Çarşenbe güni Türkmenistanyň Ýaragly güýçleriniň Belent serkerdebașysy Gurbanguly Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeșiniň nobatdaky maslahatyny geçirdi.

Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda Berdimuhamedow Goranmak, Milli howpsuzlyk ministrlikleriniň, Döwlet serhet, migrasiýa, neşelere garşy göreş gulluklarynyň, Baş prokuraturanyň we beýleki edaralaryň ýolbaşçylarynyň hasabatlaryny diňledi.

Soňra prezident kadrlary taýýarlamak, döwletiň howpsuzlygyny berkitmek, ýurtda kanunçylygy we tertip düzgüni ösdürmek, döwletiň goranyş kuwwatyny pugtalandyrmak bilen bagly bellikleri etdi diýip, türkmen mediasy habar berdi.

Gümrügiň ýolbaşçysyna käýinç

Berdimuhamedow gulluk wezipelerini kanagatlanarsyz ýerine ýetirendigi, öz işgärleriniň arasynda tertip-düzgüni gowşadandygy üçin Döwlet gümrük gullugynyň başlygy Meretgeldi Berdiýewe berk käýinç yglan etdi. Oňa gullugyň işini talaba laýyk gurnamak tabşyryldy.

Aşgabatly publisist, ýazyjy Amanmyrat Bugaýew bu gulluk barada şeýle diýýär: “Gümrük işgärlerinde ýurduň daşyndan gelýänlere artykmaç yrsaramak, olaryň el goşlaryny bolşundan beter barlamak ýaly häsiýetler bar diýlip aýdylýar”.

Bugaýew munuň aňyrsynda Türkmenistanda kök uran parahorluk problemasynyň bardygyny sözüne goşdy: “Gümrük işgärleriniň käbirini tanaýaryn. Olaryň ählisi öz döwründe eli hapalykda, parahorlukda aýyplandy we köpüsi türmä basyldy”.

Soňra ol şeýle diýýär: “Gümrüge işlemäge baranlar “gyzyl görse, Hydyr azar” bolýarlar we girdeji geljegini bilýärler. Sebäbi olar daşary ýurtlardan geljeklerden pul aljagyny bilip, nebislerine “haý” diýip bilmeýärler. Bu gullugyň işgärleriniň arasynda ak ýüreklisi hem bardyr. Emma olaryň aglabasy para-peşgeşe gol ýapýanlar”.

Bugaýewiň pikiriçe, Türkmenistanyň gümrük gullugynyň işini ösdürmek we gullukda giň ýaýran parahorlugyň öňüni almak üçin onuň işgärlerini taýýarlaýan ýörite orta ýa-da ýokary okuw jaýyny açmaly. Şeýle-de ol gümrük gullugynda işleýänlere öz maşgalasyny arkaýyn eklär ýaly aýlyk tölemeli we olary ýaşaýyş jaýy bilen doly üpjün etmeli diýip nygtaýar.

Harby institutyň rektory täzelendi

Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň çarşenbe güni geçirilen mejlisinde prezident Berdimuhamedow Goranmak ministrliginiň Harby institutynyň rektory Möwlamguly Hezretowy wezipesinden boşatdy. Ýöne onuň sebäpleri barada hiç zat aýdylmady. Hezretowyň ýerine Ýusup Mämmetgulyýew bellendi.

Bugaýew munuň Politehniki institutynda bolan waka bilen bagly bolmagynyň mümkindigini çaklaýar: “Politehniki institutynda bolup geçen wakadan soň ýokary okuw jaýlaryndan studentleriň düzgün-tertibine we beýleki meselelerine üns bermek has-da güýçlendi. Harby institutda hem şuňa meňzeş wakanyň ýüze çykan bolmagy we howply zatlaryň üsti açylan bolmagy mümkin”.

Ýakynda Politehniki institutynyň üç sany talybynyň serhoş ýagdaýda üç gyzy zorlandygy, soňundan hem olara hüjüm edendigi baradaky maglumatlar peýda bolupdy. Bu wakadan köp wagt geçmänkä, Hydyr Saparlyýew Türkmenistanyň hökümet başlygynyň orunbasarlygyndan aýrylyp, Türkmen Politehniki institutyna rektor bellendi.

Prezident Berdimuhamedowyň gol çeken kararlaryna görä, bu waka sebäpli milim ministriniň orunbasary G.Durdyýew, Türkmen Politehniki institutynyň rektory Ý.Möwlamow, şol okuw jaýynyň prorektory G.Jelilow wezipesinden boşadyldy we wise-premýer Baýmyrat Hojamuhammedowa hem duýduryş berildi.
Türkmenistan Hytaýa 30 ýylyň dowamynda gaz akdyrmaga borçly.

Türkmenistan Hytaýa satýan gazynyň möçberini artdyryp, ýylda 40 milliarddan 60 milliard kubmetre ýetirmegi planlaşdyrýar. Ýurtlaryň arasynda 2006-njy ýylda gol çekilen ylalaşyga görä, Türkmenistan Hytaýa 30 ýylyň dowamynda gaz akdyrmaga borçly.

Türkmenistanyň Hytaýa satýan gazynyň möçberini 60 milliard kubmetre çenli artdyrmak boýunça ylalaşygyň şu ýylyň ikinji ýarymynda, prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Pekine etjek saparynyň dowamynda gol çekiljegi habar berilýär.

Bilermenler Türkmenistanyň bu kararyny täze gaz eksport ýollaryny gözleýän ýurt üçin şu günki gün beýleki mümkinçilikleriň ýoklugy bilen baglanyşdyrýarlar.

Azerbeýjanyň “Nebiti öwreniş merkeziniň” müdiri Ilhan Şabanyň sözlerine görä, Transowgan proýekti boýunça käbir öňegidişlikler bolup, Ýewropa tarap Transhazar gaz geçiirijisi maslahat edilýän hem bolsa, ýurduň gaz söwdasyny artdyrmak boýunça mümkinçilikleri iş ýüzünde giňelmedi.

“Eýrana tarap täze turbanyň gurluşygy bilen hem eksport edilýän gazyň möçberi çürt-kesik köpelmedi. Üstesine, Türkmenistan Orsýetiň hem türkmen gazynyň has uly möçerini satyn almak niýetiniň ýokdugyna göz ýetirdi” diýip, Ilhan Şaban belleýär.

Hytaý üçin amatly

Gol çekişlige taýýarlanýan täze ylalaşykda göz öňünde tutulýan 60 milliard kubmetr gazyň Hytaýyň ýyllyk gaz harajatlarynyň ýarpysyndan gowragyny emele getirýänligi “Associated Press” agentliginiň maglumatynda bellenilýär.

Syýasaty öwreniji we Orsýetiň syýasy barlaglar institutynyň bilermeni Aždar Gurdowyň pikirine görä, Hytaýyň gaza bolan talaplary uly bolsa-da, häzirki wagtda ýurduň has köp mukdarda gaz satyn almak zerury ýok.

Emma, Gurdowyň sözlerine görä, häzirki wagtda nebit öndürýän regiondaky durnuksyzlyk energiýa serişdeleriniň bahasynyň galmagyna öz täsirini ýetirýärkä, Hytaýyň şü günki gün öz geljegi üçin gaz satyn almagy syýasy we ykdysady taýdan amatly görünýär.

Aşgabat bilen Pekiniň arasynda 2006-njy ýylda baglaşylan ylalaşyga görä, Türkmenistan Hytaýa ýylda 40 milliard kubmetr gaz akdyrmaga borçly. Emma 2009-njy ýylyň dekabrynda işe girizilen uzynlygy 1,800 kilometrden gowrak gaz geçirijisiniň diňe 2015-nji ýylda doly güýjünde işläp başlajagy çak edilýär.

Käbir maglumatlarda şu ýyl Türkmenistanyň Hytaýa 17 milliard kubmetr gaz akdyrmakçydygy aýdylýar. Türkmenistanyň Hytaýa satýan gazynyň bahasy barada habar berilmeýär.

Aždar Gurdowyň sözlerine görä, gazyň nyrhy barada resmi derejde habar berilmeýän hem bolsa bilermenler arasynda onuň Türkmenistanyň Orsýete we Eýrana satýan gazynyň ortaça bahasynyň 1/3 birine deňdir diýen çaklama bar.

Türkmenistan karz alýar

Türkmenistan bilen Hytaýyň arasynda gol çekilmegine garaşylýan täze ylalaşykda Hytaýyň döwlet ösüş bankynyň Türkmenistanyň hökümetine karz pul bermegi-de göz öňünde tutulýar. Bu puluň möçberi barada aýdylmaýar, emma Türkmenistan mundan öň hem Hytaýdan 4 milliard dollar karz alypdy.

Aždar Gurdowyň sözlerine görä, bir tarapdan Hytaýyň berýän karzynyň prosentiniň pes bolmagy Aşgabat üçin amatly. Emma bu başga bir tarapdan, ýurduň bergä batmagyna sebäp bolýar. Bilermeniň pikirine görä, üstesine, Hytaýdan karzyň alynmagy türkmen gazynyň pes bahadan satylmagyna sebäp bolýar.

Şol bir wagtda-da gazyň bahasyny galdyrmak Türkmenistan üçin wajyp meseleleriň biri. Aždar Gurdow hut şu meseläniň Pekindäki gepleşiklerde ýene gozgaljagyny çak edýär.

Türkmenistan geçen ýylyň dowamynda Hytaýa 6 milliard kubmetre golaý gaz satdy diýip, Ilhan Şaban belleýär. Onuň sözlerine görä, gazyň möçberi we bahasy uly bolmasa-da, bu söwda Türkmenistana 1 milliard dollar çemesi girdeji getirdi.

“Gazdan gelýän girdejilere bagly bolan ykdysadyýetli ýurt üçin, bu ýeterlikli bolmasa-da, Hytaý bilen ykdysady partnýorlyk Türkmenistanyň hökümetiniň göwnünden turýar, sebäbi şeýle hyzmatdaşlyk ýurduň syýasy taýdan özgermegini talap etmeýär” diýip, Ilhan Şaban aýdýar.

Emma Türkmenistan syýasy liberalizasiýa taýýar bolmasa, ýurduň köp taraplaýyn eksport ugurlaryny ösdürmek baradaky yglan edýän programmalarynyň netije berjegi bilermenlerde șübhe döredýär.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG