Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Jemagat hojalygy ministrliginiň wezipesine daşarky abadanlaşdyryş işlerini geçirmek, arassalaýyş işlerini alyp barmak hem girýär.

Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow 8-nji aprelde iki sany täze ministrligiň döredilýändigini yglan etdi. Eýsem, bu ministrlikler jemgyýetde nähili rol oýnap bilerler?


Berdimuhamedow ozalky Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliginiň bazasynda döredilen Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň wezipelerini kesgitlände, onuň köpsanly beýleki meseleler bir birlikde ilaty iş bilen üpjün etmek meselesi bilen-de meşgullanjakdygyny aýtdy.

Aýratynam, bu täze ministrlige ilaty iş bilen üpjün etmek wezipesiniň tabşyrylmagyna käbir synçylar ýurtda bu ugurda dowam edip gelýän ýiti problemanyň ahyrsoňy resmi ýagdaýda boýun alynmasy hökmünde baha berdiler.

Prezidentiň özi-de hut şu möhüm meseleler bilen meşgullanjak ministrligiň döredilmegine zerurlygyň bardygyna “hemmäňiz hem düşünýänsiňiz” diýen terzde gürrüň etdi.

Bolgariýada ýerleşýän, adamhukuklaryny goraýjy Türkmenistan Helsinki fondunyň başlygy Täjigul Begmedowa şeýle meseleler bilen meşgullanjak ministrligiň döredilmegine ahyrsoňy Türkmenistanyň häkimiýetleriniň halkara jemgyýetçiliginiň edip gelýän çagyryşlaryna bildiren seslenmesi hökmünde baha berýär.

“Şeýle ministrligiň döredilmegi halkara jemgyýetçiliginiň çagyryşlaryna bir seslenme. Bu gürrüňi edilýän meseleler bireýýäm ýitileşen meseleler. Türkmenistanyň hökümetiniň bu meselelere dolanyp gelmegi we bu ugurda ministrlikleri döretmegi gowy zat” diýip, Täjigul Begmedowa ýagdaýa baha berdi.

Täjigul Begmedowanyň bu pikiri bilen Şwesiýada ýaşaýan garaşsyz žurnalist, ýazyjy Akmuhammet Welsapar hem ylalaşýar.

Welsapar, aýratynam, Türkmenistanda garaşsyzlyk ýyllarynda ilatyň işsizlik derejesiniň görlüp-eşidilmedik derejede ýokarlanandygyny bellemek bilen, şeýle sosial problema bilen gönüden-göni meşgullanmaklygyň her bir döwletiň borjy bolup durýandygyny aýdýar.

Jemagat hojalygy ministrligi

Türkmenistanyň prezidentiniň karary bilen döredilen ministrliklerden ýene birem Jemagat hojalygy ministrligi diýlip atlandyryldy. Berdimuhamedow anna günki maslahatda bu täze ministrligiň wezipelerini-de kesgitledi.

Prezidentiiň kesgitlän wezipelerinden çen tutulsa, ýaşaýyş jaýlaryndan daşary, medeniýet we bilim ulgamyna degişli binalaryň abatlaýyş işleri-de, bag ekmek we olara ideg etmek ýaly çäreler-de täze döredilen Jemagat hojalygy ministrliginiň wezipelerinden biri bolar.

Eýsem, bu kesgitlenen wezipeler indi mundan beýläk obalardaky mekdep binalarynyň remont işleriniň çykdajylarynyn, ozallar edilişi ýaly, ýerli mugllymlaryň we okuwçylaryň gerdeninine düşmejekdigini, bag ekmek işleriniň bolsa edara-kärhanalaryň we okuw jaýlarynyň artykmaç aladasy bolmajakdygyny aňladyp bilermi?

Ýazyjy Welsapar şu babatda ilat arasynda düşünişmezligiň bolmazlygy üçin täze döredilen ministrlikleriň we olaryň ýerlerdäki bölümleriniň anyk borçlary kesgitlenen maglumatlaryň ilata elýeterli edilmelidigini belleýär.

Anna günki maslahatda prezident Berdimuhamedow paýtagtdaky gurluşyklaryň hiline talabalaýyk gözegçilik edilmändigi üçin nämüçindir Gurluşyk ministrligine däl-de, Aşgabadyň şäher prokuroryna käýinç berdi.

Welsapar prezidentiň bu belliklerini göz öňünde tutup, “Entek ýurtdaky ministrlikleriň we organlaryň wezipeleri barada ýokary häkimiýet derejesinde-de bulaşyklyk az däl ýaly görünýär” diýip, belleýär.
«Community connection» atly ýörite programma boýunça Birleşen Ştatlarda tälim almaga barýan bu lukmanlar Aşgabadyň aeroportunda yzlaryna gaýtaryldy.
Adam hukuklaryny goraýjy Türkmen inisiatiwasy guramasy şu hepde ýaýradan maglumatynda 6-njy aprelde türkmenistanly 10 sany medisina işgäriniň alyş-çalyş programmasy boýunça Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna gitmegine ýol berilmändigini habar berýär.

Maglumatda aýdylmagyna görä, «Community connection» atly ýörite programma boýunça Birleşen Ştatlarda tälim almaga barýan bu lukmanlar Aşgabadyň aeroportunda pasport gözegçilik işgärleri tarapyndan hiç hili düşündiriş berilmezden yzlaryna gaýtarylypdyr.

Maglumata görä, bu toparyň düzüminde Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş we derman senagaty ministrliginiň düzümine girýän dürli medisina guramalarynyň we edaralarynyň işgärleri bar eken.

Hereket azatlygy

Adamlaryň hereket azatlyklarynyň çäklendirilmeginiň Türkmenistanda çynlakaý problema bolmagynda galýandygy ynsan hukuklaryny goraýjy halkara guramalarynyň hasabatlarynda yzygiderli bellenilip gelinýär.

Ýakynda Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň ynsan hukuklary barada ýaýradan nobatdaky ýyllyk hasabatynda-da Türkmenistandaky bu meselä aýrytyn üns çekilipdir. Onda syýasy dissidentleriň maşgala agzalaryndan daşary, käbir dini toparlaryň wekillerine, şol sanda, daşary ýurtlarda dini bilim almak isleýän käbir musulmanlara-da daşary ýurtlara çykmaklygyň gadagan edilendigini görkezýän faktlar getirilýär.

2009-njy ýylda 150-den gowrak studentiň Bişkekdäki amerikan uniwersitetine gitmeklerine ýol berilmändigi hem bu hasabatda Türkmenistanda hereket azatlygyna berk çäklendirmeleriň bardygyny görkezýän fakt hökmünde görkezilipdir.

Nämeden gorkulýar?


Bolgariýada ýerleşýän ynsan hukuklaryny goraýjy Türkmenistan Helsinki fondunyň başlygy Täjigul Begmedowa 6-njy aprelde türkmenistanly lukmanlaryň bir toparyna ýörite programma boýunça Birleşen Ştatlara gitmeklerine ýol berilmezliginiň sebäbini daşarky dünýä maglumat çykarmazlyk üçin türkmen häkimiýetleriniň edýän aladalary bilen düşündirýär.

«Türkmenistanyň häkimiýetleri ýurduň saglyk pudagyndaky ýagdaýlar barada daşary ýurtlara maglumat çykmagyndan ätiýaç edýärler. Başgaça aýdylanda, ýurtda henizem anyk bar bolan ýagdaýlar barada maglumatlary gizläp saklamak tendesiýasyny dowam edýär» diýip, Täjigul Begmedowa belleýär.

Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda saglygy goraýyş we raýatlaryň medisina hyzmatlary bilen üpjünçiligi mugt bolmaly. Emma ýurtda häzir pul tölemezden saglygyňy bejertmek mümkin däl diýlip, habar berilýär.

“Diňe şunuň özem Türkmenistanda bu ugurda kanunyň berjaý edilmeýändigini görkezýär. Beýleki tarapdan, talabalaýyk medisina hyzmatlaryny almaýan ilatyň arasynda howply keselleriň hem kem-kem giň ýaýraýandygy barada maglumatlar bar. Daşary ýurtlara çykjak bilimli lukmanlar şu maglumatlary-da aýan edip biljekler” diýip, Begmedowa aýdýar.

Medisinanyň ýagdaýy

Ýerli synçylaryň aýmaklaryna görä, garaşsyzlyk ýyllarynda bilim pudagynyň hiliniň ýaramazlaşmagy medisina pudagynyň ýagdaýyna-da gönüden-göni ýaramaz täsirini ýetiripdir.

Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeş bolan aşgabatly bir ýaşaýjy medisina edaralarynda talabalaýyk we elýeterli medisina hyzmatlarynyň ýoklugy sebäpli, soňky wagtlar bejeriş öýlerine ýüz tutýanlaryň-da azdygyny aýtdy.

2009-njy ýylyň dekabrynda Halkara Serhetsiz Lukmanlar guramasy ilat arasyndaky howply kesellere garşy göreşde Türkmenistanyň häkimiýetleriniň talabalaýyk hyzmatdaşlyk etmän, gaýta bu guramanyň öňünde emeli böwetleri döredýändiklerinden şikaýat edip, Türkmenistany terk etmäge mejbur bolupdy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG