Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Lukaşenko mundan öň 2009-njy ýylyň iýun aýynda Aşgabatda bolup, prezident Berdimuhamedow bilen duşuşypdy we Saparmyrat Nyýazowyň guburyna zyýarat edip, gül goýupdy.
Belarusyň prezidenti Aleksandr Lukaşenko 27-nji aprelde resmi sapar bilen Aşgabada geldi. Bu Lukaşenkonyň geçen ýylyň dekabrynda geçirilen prezident saýlawlarynda täze möhlete prezident saýlanaly bäri daşary ýurda edýän ilkinji saparydyr.

Belarus prezidentiniň metbugat gullugynyň ýolbaşçysy Pawel Lýogkiniň aýtmagyna görä, söwda-ykdysady hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet bermek bilen Lukaşenko Aşgabatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow bilen ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň tutuş toplumyny maslahatlaşmakçy.

TDH gullugynyň çap eden maglumatynda ýokary derejedäki türkmen-belarus gepleşikleriniň netijeleri boýunça ençeme dokumente gol çekmegiň planlaşdyrylýandygy bellenýär.

Belarus prezidentiniň metbugat-sekretarynyň sözlerine görä, Belarusyň Türkmenistana berýän traktorlarynyň, awtomobilleriniň, ýol-kommunal tehnikasynynyň möçberini artdyrmak maslahat ediler.

Berdimuhamedow Minskide, 2010-njy ýylyň 26-njy ýanwary.
Lýogkiý 2010-njy ýylda bahasy 100 million dollar töweregi 1,300-den gowrak belarus tehnikasynyň Türkmenistana satylandygyny, bu sany üstümizdäki ýyl artdyrmagyň planlaşdyrylýandygyny “Interfaks-Zapad” agentligine aýtdy. Minskiniň traktor zawody bilen 500 traktor almak boýunça eýýäm şertnama gol çekilipdir, onuň bahasy 10 ýarym million dollar töweregi.

“Belarus traktorlary Türkmenistanyň howa şertlerinde synagdan geçen tehnika. Amerikan traktorlary ýaly beýle bir çylşyrymlam däl, ony bejermegem, oňa seretmegem gaty aňsat. Az çykdajy bilen. Iş öndürijiligi birneme pesräk welin, türkmen daýhany üçin bolýar. Baha tarapdanam arzan düşýär Türkmenistana” diýip, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.

Minskiniň awtomobil zawody Türkmenistana 88 sany tehnika, “Amkodor” kompaniýasy 75 sany, Minskiniň tigirli tehnikalar zawody 88 tehnika satar. “Bubruýskawtomaş” aksioner jemgyýeti öz önümlerinden 4,5 million dollarlyk tehnikany Türkmenistana ugradar diýlip, belarus tarapynyň maglumatynda bellenýär.

Himiýa senagaty

Resmi Aşgabat gepleşiklerde gozgaljak meseleler, gol çekiljek dokumentler barasynda anyk hiç zat aýtmady, ýöne “ýokary derejedäki häzirki türkmen-belarus duşuşygy taraplara hyzmatdaşlygyň esasy meselelerini jikme-jik maslahatlaşmaga, gatnaşyklaryň ileri tutulýan geljekki ugurlaryny döwrüň talaplaryna görä kesgitlemäge, bilelikdäki täze proýektleri amala aşyrmagy anyklamaga mümkinçilik berer” diýip belleýär.

Türkmenistan bilen Belarusyň arasynda baglaşylan uly şertnamalaryň, bilelikdäki proýektleriň biri ýurduň gündogaryndaky Köýtendagda guruljak kaliý zawodydyr.

Belarus prezidentiniň metbugat wekili Pawel Lýogkiý: “Garlykdaky kaliý dökünleri zawodynyň gurluşygyny amala aşyrmak boýunça “Belgorhim” aksioner jemgyýeti bilen “Türkmenhimiýa” konserniniň arasynda baglaşylan kontrakt uly ähmiýete eýe. Proýektiň bahasy bir milliard dollar” diýdi.

Lýogkiniň sözlerine görä, “Belgorhimiň” tejribelerine esaslanyp, türkmen tarapy ony Mary şäherinde ammiak we karbamid zawodyny proýektirlemäge çagyrypdyr.

Iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady gatnaşyklaryň dinamikasyna syn edilse, geçen ýyl onuň möçberi 2009-njy ýyl bilen deňeşdirilende 21% artypdyr. Üstümizdäki ýylyň iki aýynda Belarusyň Türkmenistana eksport eden harytlarynyňp umumy bahasy 15 million dollar gowrak, Belarusyň Türkmenistandan alan harydy 700 müň dollara barabar diýlip, habar berilýär.

Türkmen metbugaty iki ýurduň arasynda medeni-gumanitar hyzmatdaşlygyň giňeldiljekdigini habar berýär.

“Belarusyň Tehnologiýa hem-de Tehniki uniwersitetinde Türkmenistanyň Garlykda gurulýan zawodyny geljekde işletjek spesialistler okaýarlar. Olaryň ilkinji tapgyry eýýäm şu ýyl 2-nji kursy tamamlaýar. Olar geljekki inženerler, ýokary bilimli spesialistler. Şolary taýýarlamakda türkmen döwleti bilen Belarusyň arasynda ýörite ylalaşyk bar” diýip, Bugaýew belleýär.

Birinji Aşgabada...




Wideo: Lukaşenko Aşgabadyň halkara aeroportunda (Çeşme: ONT)

Geçen ýylyň dekabrynda geçirilen prezident saýlawlary sebäpli oppozisiýa bilen arada dörän dartgynlykdan, Minski metrosyndaky partlamadan soň Lukaşenko daşary ýurda ilkinji sapary üçin Türkmenistany saýlady.

“Saýlawlardan soň oppozisiýa wekilleriniň tussag edilmegi, olara ýyl kesilmegi Ýewropa bilen Belarusyň gatnaşyklaryny juda ýitileşdirdi. Wiza sanksiýasy girizildi, häzir ykdysady sanksiýa girizmek meselesine seredilýär. Üstesine, pul krizisem örboýuna galdy. Ýurtda walýuta ýok, adamlar ertirden agşama çenli nobata dur” diýip, Azat Ýewropa we Azatlyk Radiosynyň Belarus gullugynyň žurnalisti Ýuriý Drakohrust belleýär.

Drakohrustyň pikiriçe, bu sapardan Lukaşenko iki maksat yzarlaýar: birinjiden, izolýasiýa düşen wagty özüniň ýeke däldigini, Berdimuhamedow ýaly dostlarynyň bardygyny görkezmek isleýär. Ikinjiden, maliýe krizisinden çykmak üçin Berdimuhamedowdan karz pul soramak niýetiniň bolmagy mümkin.

“Syýasy taýdan özüne gaty ýakyn adama, biri-birine juda menzeş režime pul bermek Berdimuhamedowda şatlyk döredermi? Bu sorag astynda” diýip, Drakohrust aýdar.

Bugaýewiň aýtmagyna görä, Lukaşenkonyň saparyna geň-taňrak sertmeklerine entek ýurduň ýarasy bitmedik wagty amala aşyrylýandygy sebäp bolýar: “Minskiniň metrosyndaky partlamadan soňra, intelligensiýanyň arasynda şu wizite geň-taňlyk bilen seredýänler bar, öz ýurdunyň içindäki problemany çözmezden, nirä howlugýarka diýip... Ýöne bu öň ylalaşylan wizit bolandyr diýip, ony sülä getirýänem bar”.

Lukaşenko mundan öň 2009-njy ýylyň iýun aýynda Aşgabatda bolup, Saparmyrat Nyýazowyň guburyna zyýarat edip, gül goýupdy.
Uruş-gykylyk bolmasa-da, türkmen esgerleriniň arasynda, hususanda serhet ýakalarynda gulluk edýän esgrleriň içinde gümürtik ýagdaýda aradan çykýanlary hem bolýar.
Türkmenistanda häkimiýet çalşandan soň goşunda gulluk edýän esgerleriň hal-ýagdaýynyň gowulanandygy, olaryň Saparmyrat Nyýazow döwründäki ýaly aç-hor däldigi aýdylýar. Ýöne, uruş-gykylyk bolmasa-da, türkmen esgerleriniň arasynda, hususan-da serhet ýakalarynda gulluk edýän esgrleriň içinde gümürtik ýagdaýda aradan çykýanlary hem bolýar.

Şeýle ýagdaýda, kanun boýunça, hemme taraplaýyn derňew geçirilmeli we ejir çeken tarapa kanagatlanarly jogap berilmeli. Emma wepat bolan esgeriň hossarlaryna başdansowma jogap berilýän halatlary-da bar. Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabyndan Azatlyk Radiosyna telefon eden Akmämmet Sapargeldiýew hem şeýle jogap agtarýan adamlaryň biri.

2009-njy ýylyň maýynda goşun gullugyna alnan Batyr Sapargeldiýewiň jesedi 2010-njy ýylyň 3-nji iýulynda Saragtyň serhet galasyndan öýlerine, Tagtabazara getirildi. Batyryň hossarlaryna onuň öz janyna kast edendigini aýtdylar.

Iki ok bedene

Tagtabazar etrabynyň Azatlyk daýhan birleşiginde ýaşaýan Akmämmämet Sapargeldiýew oglunyň göwresindäki ok yzlary barada Azatlyk Radiosyna şeýle gürrüň berdi: «Bir ok döşden girip, ýanbaşdan, böwreginiň ýanyndan çykypdyr. Bir okam göni ýürekden girip, aşak geçipdir. Awtomatdan üç okuň atylanyny aýdýarlar. Olar onuň bir oky ýokaryk atanyny, iki oky bolsa özüne goýberenini aýdýarlar...»

Häkimiýetleriň aýdanlaryny şübheli gören ata ogluny jaýlanyndan 10-12 gün soň Saragta, Batyryň gulluk eden serhet galasyna gidip, wakanyň boldy diýlen ýerini öz gözi bilen görýär we «bu işde başga adamlaryň eli bar, meniň oglum özüni öldürmändir, ol öldürilipdir» diýen netijä gelýär.

«Oglumyň heläk bolan ýeri serhet galasyndan azyndan 5-6 km uzaklykda ýerleşýär... Şol ýerde esgerleriň dynç almagy üçin bir çatma gurlupdyr. Şol çatmanyň hem gapdalynda gözegçilik depesi diýilýän depe bar. Aýtmaklaryna görä, meniň oglum şol çatmanyň üstünde ýatypdyr...» diýip, ol Azatlyk Radiosyna telefon arkaly beren gürrüňinde aýtdy.

Akmämmet Sapargeldiýew oglunyň iki bolup öldürilen bolmagynyň ahmaldygyny çaklaýar. Ol ok atanyň, kimem bolsa, tüpeň atmaga ökde adam bolandygyny, sebäbi okuň göni ýürekden geçendigini, özem bu okuň ikinji ok bolandygyny, birinji ok atylandan soň gygyrmaga, kömege çagyrmaga synanan esgeriň sesini sem etmek üçin atylan bolmagynyň mümkindigini aýdýar.

Akmämmet Sapargeldiýew oglunyň göwresinden geçen iki okuň arasynyň dört-bäş santimetr bardygyny aýdyp, beýle zadyň nähili bolup bilýändigini kompýuter esasynda delillendirip görkezmeklerini haýyş edipdir.

Kanuny soraglar

Emma ogluny ýitiren atanyň kanuny soraglary jogapsyz galýar. Ol Batyryň özüni öldürmegine hiç hili esas görmeýändigini, onuň gullugyň agyr düşýän ilkinji alty aýyny gowy geçirendigini, komandirleriniň hem aýdyşy ýaly, bir ýyllap birkemsiz gulluk edendigini, yzynda, halaşýan gyzy-beýlekisi bilen bagly hem hiç meseläniň ýokdugyny aýdýar.

Batyryň gulluk eden serhet galasynyň ýolbaşçylary hem, wepat bolan esgeriň gullukdaş ýoldaşlary hem Sapargeldiniň kanuny soraglaryna, öz sözleri bilen aýtsak, “gümmi-sümmi jogap berýärler”. Ol bir esgeriň özüne bir zatlar aýtjak ýaly hem bolandygyny, emma onuň gorkuzylan ýaly görenendigini hem sözüniň üstüne goşdy.

Adatça, şeýle ýagdaýda bolşy ýaly, Akmämmet Sapargeldiýew bu işiň berk derňelmegini sorap, Türkmenistanyň prezidentiniň edarasyna, Baş prokuratura şikaýat arzasyny ýazýar. Emma oňa ýene şol öňki gümürtik görnen jogaby berýärler.

Ol Azatlyk Radiosyna telefonda özüne berlen resmi jogaby okap berdi. Türkmenistanyň Baş prokurorynyň birinji orunbasary Hallyýewiň beren jogabynda, kazyet-lukmançylyk seljermesiniň tassyknamasyna görä, Batyr Sapargeldiewiň özüne degişli ýarag bilen öz janyna kast edendigi gaýtalanyp aýdylýar.

Akmämmet Sapargeldiýew bu jogap bilen kanagatlanman Azatlyk Radiosyna telefon etdi. Ol, eger Azatlyk Radiosynda eşitdirilse, oglunyň ölümi bilen bagly soraglar has giňden äşgär bolar we bu işiň has çynlakaý derňelmegine getirer diýip, umyt edýär.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG