Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň graždanlarynyň daşary ýurtlaryň ýokary we orta professional okuw jaýlarynda okap alan diplomlarynyň ykrar edilişiniň tertibine degişli permana gol çekdi.


Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow daşary ýurtlarda bilim alan ýaş hünärmenleri dolurak ulanmagyň we olaryň ukybynyň Watanyň peýdasyna sarp edilmeginiň zerurlygyny belledi. Bu barada resmi Aşgabat habar berdi.

Türkmen mediasynyň maglumatyna görä, Türkmenistanyň prezidenti ýurtda döwrebap bilim derejesine we ýokary derejeli professional kadrlara bolan talabyň ýyl-ýyldan artýanlygyny hem nygtapdyr.

Türkmenistanda daşary ýurt diplomlaryny ykrar etmek düzgüni baradaky permana soňky hökümet maslahatynda gol çekilenligi türkmen metbugatynda habar berildi. Şol bir wagtyň özünde-de bu prosesiň sentýabr aýyna çenli yza tesdirilenligi barada resmi taýdan tassyklanmadyk maglumatlar hem gowuşýar.

Daşary ýurt diplomlaryna degişli täze düzgünler barada Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň özünden maglumat alyp bolmady.

Täze düzgün nähili bolar?

Graždanlaryň daşary ýurtlarda okap alan diplomlarynyň kabul edilmegi Nyýazow döwründe ýatyrylypdy. Soňky ýyllarda bu meselä ençeme sapar hökümet derejesinde garaldy. Hususan-da, şu ýylyň mart aýynda daşary ýurtlaryň ýokary okuw jaýlarynyň diplomlaryny ykrar etmek boýunça işleri barlamagyň zerurlygy nygtaldy. Emma taze düzgüniň mazmuny köpçülige mälim edilmedi.

Aşgabatda ýaşaýan graždan aktiwisti Nataliýa Şabunts diplomlar meselesindäki kesgitsizligiň aladalary hasam güýçlendirýänligini belleýär.

“Bu täze düzgünleriň nähili boljagyny bilip bolsady, şonda men hasam begenerdim. Sebäbi täze düzgün barada anyk maglumat almak isleýänler muny şu çaka çenli anyklap bilmediler. Şonuň uçin adamlar täze karar näçe gowy bolsa-da, onuň gümürtik taraplarynyň ýene-de köp boljagyna we raýatlaryň öz diplomlaryny ykrar edip bilmejegine aladalanýarlar” diýip, Şabunts belleýär.

Şu günki gün Türkmenistanda diplomatlaryny ykrar etdirmekde ilkinji nobatda daşary ýurtlaryň hususy okuw jaýlaryny tamamlanlar ýa-da öz hasabyna okanlar kynçylyk çekýärler.

Emma Şabunts sowet döwründe diplomly bolan hünärmenleriň hem kynçylyklardan halas däldigini aýdýar: “Sowet döwründe Özbegistanda okap, diplomly bolan raýatlary örän kösändiklerini anyk bilýärin. Ýogsa, şol diplomlar bir döwletiň çäginde alnypdy”.

Şabuntsyň bellemegine görä, diplomlar resmi derejede ykrar edilip başlanan ýagdaýda-da türkmen raýatlary üçin öz ýurdunda işe ýerleşmek kyn. Muňa esasy sebäp bolýan zat - işsizlik we korrupsiýa.

Para-peşgeş we tanyş-bilişlik

Aşgabatda ýaşaýan ýazyjy, synçy Amanmyrat Bugaýewiň sözlerine görä, ýurtda diplomlary ykrar etmekde-de, işe yerleşmekde-de raýatlaryň hünär ýa bilim derejesi däl-de, esasan para-peşgeş we tanyş-bilişlik rol oýnaýar: “Halkara ykdysadyýetine, halkara hukuk gatnaşyklaryna degişli fakultetleri gutaran we bäş-alty dili bilýän hakyky bilimli adamlara ýol ýok. Sebäbi ýurtda korrupsiýa we tanyşparazlyk gidip otyr”.

Şu çaka çenli Türkmenistanda daşary ýurt diplomyny ykrar etdirmek isleýän raýatlar Bilim ministrliginiň ýörite komissiýasyna okan ugrundan we “Ruhnamadan” ekzamen tabşyrmalydy.

Şu günki gün daşary ýurtlarda bilim alanlar üçin Türkmenistanda, daşary ýurt diplomlarynyň ykrar edilmeginden we işsizlikdir-parahorluk ýaly problemalardan başga-da böwetleriň bardygy aýdylýar.

Şeýle böwetleriň biri - ýurtda ençeme spesialistlere bolan talabyň ujypsyzlygydyr. “Türkmen inisiatiwasy” guramasynyň bellemegine görä, Türkmenistanda hususan-da psihologlara, sosiologlara, syýasaty öwrenijilere we žurnalistlere isleg bildirilmeýär.

Resmi maglumatlarda, 2010-njy ýylda ýurduň daşyna döwlet programmasy boýunça 2,700-e golaý adamynyň okamaga gidenligi aýdylýar. Emma daşary ýurtlarda öz hasabyna okaýanlaryň sany barada resmi statistika berilmeýär.

Garaşsyz maglumatlarda daşary ýurtlarda özbaşdak okaýanlaryň onlarça müňdügi aýdylýar. Diňe bir Ukrainada 5,5 müň türkmenistanlynyň okaýanlygy ýakynda ukrain metbugatynda habar berildi.

Türkmenistanyň raýatlary ABŞ-da, Ýewropa döwletlerinde, Orsýetde, Belarusda, Türkiýede, Hytaýda, Malaýziýada we ýene ençeme döwletlerde ýokary bilim alýarlar. Olaryň arasynda aspirantura okuwlaryny dowam etdirýänler hem az däl.
Häzirki wagtda taksoparkdaky 300 takside bary ýogy 100-e golaý sürüji işleýär. 200 taksi garažda çaň basyp ýatyr.

Türkmenistanyň Awtomobil ulaglary ministrliginiň Aşgabatdaky taksomotor awtoulag kärhanasynyň ýolbaşçylary taksoparka degişli taksilere sürüji tapman, juda kösençlik çekýärler.


2010-njy ýylyň ikinji ýarym ýyllygynda paýtagtyň taksoparkyna Günorta Koreýada öndürilen «Hýundaý Elantra» kysymly taksileriň 300 sanysy gelip gowuşdy. Täze gelip gowşan taksiler geçen ýylyň awgustyndan paýtagtyň ilatyna hyzmat edip başlady.

Täze taksileriň gelip gowşanyna bir ýyla golaý wagtyň geçendigine garamazdan, taksoparkyň ýolbaşçylary ulaglara sürüji tapyp bilmeýärler. Bir günde tabşyrylmaly planyň juda çökderligi sebäpli, taksi sürüjisi bolup işe gelmäge höwes bildirýänler az.

Taksoparkyň sürüjileri 9 sagat iş wagtynyň içinde 95 manat möçberinde plan tabşyrmaly. Paýtagtyň içinde hususy awtoulaglarynda kireý edýänleriň köp bolmagy döwlet taksileriniň sürüjilerine bir günde 95 manady tabşyrmakda kynçylyk döredýär.

Taksi sürüjiligine paýtagtyň ýaşaýjylaryndan işe gelmäge höwes bildirýänleriň ýoklugy sebäpli, Awtomobil ulaglary ministrligi welaýatlardaky döwlete degişli awtoparklarda işleýän işgärleri paýtagta komandirowka getirip başlady. Emma bu çykalga hem degerli netije bermedi. Welaýatdan komandirowka gelenler paýtagtyň köçelerinde azaşyp, plany dolup bilmän kösendiler.

Häzirki wagtda taksoparkdaky 300 takside bary ýogy 100-e golaý sürüji işleýär. 200 taksi garažda çaň basyp ýatyr.

Ykdysadyýet ministrligi - Awtomobil ulaglary ministrligi

Awtomobil ulaglary ministrligi sürüji üçin bir günki 95 manatlyk plany 60 manada getirmek üçin birnäçe synanyşyklary etse-de, ýurduň Ykdysadyýet ministrliginiň başda bellenen bu normany üýtgetmekden ýüz öwürýändigi barada habar berilýär.

Bir günki tabşyrylmaly planyň köplügi sebäpli, taksistler ýolagçylary gatnadanlarynda indi birnäçe wagt bäri taksometri asla ulanmaýarlar. Taksometriň ulanylmazlygy ýolagçylary känbir biynjalyk hem duranok. Sebäbi döwlet taksileriniň kesýän nyrhy hususy awtoulaglarynda kireý edýänleriň nyrhyndan artyk däl. Emma taksometrlerini ulanmaýanlygy üçin taksistleriň barlagçylar tarapyndan tutulan ýagdaýynda jerime tölemeli bolýan ýagdaýyna-da az duşulmaýar.

Taksoparkyň taksilerine paýtagtyň çäginden daşyna çykmaklygyň gadagan edilmegi hem taksistlere gazanç etmeklikde kynçylyk döredýär. Şeýle çäklendirmeler sebäpli taksistler bir günki tabşyrmaly plany dolup bilmeýärler. Plany doly tabşyryp bilmeseler, olar aýlyklaryny doly alyp bilmeýärler.

Eger gündeki plan doly berjaý edilende, taksistleriň aýlyk haky bir müň manada çenlidir. Emma paýtagtyň taksoparkynyň sürüjileri bir aýda 600 manatdan artyk hak alyp bilmeýändiklerini aýdýarlar.

Ýurduň Ykdysadyýet ministrliginiň bir günki normany azaltmak meselesinde bir depen ýerini depip durmagy Awtomobil ulaglary ministrliginiň ýolbaşçylaryny hem gaty çykgynsyz ýagdaýa goýýar.

Satyn alnan taksileriň ählisi kredite alnan. Ulaglaryň bahasynyň tölenmezligi näçe gijikdirilse, şonça-da karzyň üstüne jerimäniň köpelmegine getirýär.

Ýerli habarçynyň maglumatlary esasynda taýýarlandy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG