Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan we tomus dynç almaga öýlerine gelen studentler türkmen-özbek serhedinden geçirilmeýärler.


Täjigistanyň Döwlet medisina uniwersitetinde okaýan türkmenistanly student gyz öz adynyň agzalmazlyk şerti bilen beren gürrüňinde Duşenbäniň ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň esasy böleginiň Lebap welaýatyndandygyny, ýöne beýleki welaýatlardan hem okaýan ýaşlaryň bardygyny aýtdy.

“Men bäşinji kursa geçdim. Her ýyl tomus kanikulynda öýmüze gelip gidýärdim. Ozallar serhetden geçmekde hiç hili kynçylyk ýokdy. Şu ýyl sentýabrda türkmen serhetçileri meni we ýene-de birnäçe studenti serhetden geçirmediler. Onuň sebäbinem düşündirmediler. Buýrugyň ýokardan berlendigini, arz-şikaýatlarymyzy şol ýere göndermelidigimizi aýtdylar” diýip, lebaply bu student gyz gürrüň berdi.

Azaplar we serişdeler köýermi?

Duşenbedäki Sadriddin Aýni adyndaky Täjik Döwlet uniwersitetiniň dördünji kursunyň ýene bir studenti özleriniň hemişe geçýän Tallymerjendäki geçelgeden hem-de Farap geçelgesinden hiç hili düşündiriş berilmezden geçirilmändigini mälim etdi.

Ol “Biz Döwlet Migrasiýa gullugynyň Lebap welaýat edarasyna, Aşgabatdaky merkezi edarasyna baryp gördük. Ikisinde-de bize serhetden geçmegiň gadagandygyny aýtdylar. Emma şol gadagançylygyň näme sebäpden we näçe wagtlyk girizilendigini aýtmadylar” diýdi.

Maglumatlara görä, Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynda okaýan türkmen studentleriniň ählisi diýen ýaly öz hasabyna okaýarlar. Türkmenistanly ýaşlaryň ýokary bilim almak uçin Täjigistany saýlap almaklarynyň sebäbi ol ýerdäki okuwyň töleginiň arzan, gidip-gelmesiniň ýenil, ýol çykdaýjylarynyň-da azlygy üçin diýip, ene-atalar aýdýarlar.

Olaryň aýtmaklaryna görä, okuwlaryň tölegi bir ýyl üçin, ortaça, 700 bilen 1000 amerikan dollarynyň aralygynda. Ene-atalar we studentler çeken azaplary bilen tölän pullaryna janlarynyň agyrýandygyny aýdýarlar.

Azatlyk Radiosynyň Türkmenistandaky habarçysy Osman Hallyýew ene-atalar bilen gürrüňdeş bolanda, olar Lebap regionynda ýylyň başynda oba geňeşleriniň işgärleriniň öýme-öý aýlanyp, kimiň daşary ýurtlarda okaýandygy ýa-da işleýändigi barada maglumat ýygnandyklaryny aýdypdyrlar.

Öz çagasy Täjigistanda okaýan lebaply ene-atalardan biri: “Çagalarymyzyň okaýan, işleýän, ýaşaýan ýerleriniň adreslerini ýazyp aldylar. Şonda göwnüm bir erbetlik syzan ýaly bolupdy. Emma beýle bolar öýtmändim. Bilenligimde, ogluma tomus kanikulyna gelme diýerdim. Onuň her ýylyna 750 amerikan dollaryny töläp okadýardym. Ýaşaýyş jaýynyň kireýini, iýjek-içjegini, ýol harjyny goşanyňda, her ýyl 2000 amerikan dollary töweregi çykdajy edýärdik” diýip janykdy.

Häkimiýetler dymýarlar

Türkmenistanly studentleriň okuwyny dowam etdirmäge Täjigistana goýberilmeýändiginiň sebäpleri barada, Türkmenistanyň Bilim ministrliginden we Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyndan maglumat alyp bolmady.

Täjigistanyň Döwlet medisina uniwersitetiniň dekanynyň orunbasary, daşary ýurtly studentler bilen işleýän Akbar Urunow uniwersitetde Türkmenistandan 16 studentiň okaýandygyny, olaryň okuwa gelmändigi barada Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyna ýuz tutandyklaryny Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.

“Biz bu mesele boýunça Türkmenistanyň Täjigistandaky ilçihanasyna ýüz tutduk Emma şu häzire çenli ilçihanadan hiç hili jogap bolmady” diýip, Akbar Urunow belledi.

Täjigistanyň Bilim ministrliginiň ýokary okuw jaýlar boýunça bölüminiň baş spesialisti Mirzoýew hem türkmenistanly studentleriň birinji sentýabra çenli okuwa gelmelidigini, emma şu mahala çenli olaryň hiç biriniň gelmändigini aýtdy.

“Biz 20-nji sentýabra çenli garaşarys. Eger-de şoňa çenli olar gelmeseler, biz olara ýörite hat ýollarys we olary okuwdan çykarmaly bolarys” diýip, Mirzoýew Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşliginde belledi.

Şeýle-de bolsa, Täjigistanyň ýokary okuw jaýlarynyň mugallymlary Türkmenistanyň häkimiýetleri studentleriň okuwlaryny dowam etdirmegine rugsat bererler diýip umyt edýärler.
Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiç

12-nji sentýabrda Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň Türkmenistana resmi sapary başlandy. Ukrain tarapy bu sapardan gaz söwdasy boýunça oňyn täzeliklere garaşýar.


Türkmen tarapy Ukrainanyň prezidenti Wiktor Ýanukowiçiň Türkmenistana edýän häzirki saparynyň dowamynda geçiriljek gepleşikleriň iki ýurduň gatnaşyklarynyň taryhynda täze bir sahypa açyp, olaryň ösüşine itergi bermegine garaşýar.

Iki ýurduň hyzmatdaşlygy üçin perspektiw ugurlaryň arasynda söwda-ykdysady, ýangyç-energetika, senagat, oba hojalygy, transport, kommunikasiýa we gurluşyk pudaklary agzalýar.

Ukrain umydy

Ukrain tarapy bolsa bu sapar Ukraina gaz akdyrmak üçin täze mümkinçilik döredýän adim bolar diýip, umyt edýär.

2006-njy ýyla çenli Ukraina Türkmenistanyň esasy gaz müşderileriniň biridi, ol ýylda 36 milliard kubometre çenli gaz satyn alýardy. Gaz söwdasy Türkmenistan bilen Ukrainanyň arasyndaky haryt dolanyşygynyň esasy bölegini düzýärdi.

Soňky bäş ýylyň dowamynda iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy 10 esse töweregi peseldi. Ukrain metbugatyna görä, haryt dolanyşygynyň häzirki derejesi 400 million dollar möçberinde diýlip kesgitlenilýär.

W.Ýanukowiçiň “Regionlar” partiýasynyň ukrain parlamentindäki fraksiýasynyň başlygynyň orunbasary Anatoliý Kinnah ukrain prezidentiniň Aşgabada edýän häzirki saparynyň ýagdaýy düýpgöter özgertjegine umyt baglaýar.

Anatoliý Kinnah bu mesele barada şeýle diýdi: “Türkmenistan Ukraina ýylda 30-35 milliard kubometr gaz akdyrýardy. Ukrainanyň kärhanalary bolsa bu ýurda öz önümlerini getirýärdi we bu ýerde inwestision proýektleriň ençemesini amala aşyrdy. Türkmenistan olaryň bahasyny gaz bilen hasaplaşýardy. Bu ýerde sistemalaýyn aragatnaşyklary ýola goýmak we türkmen gazyny akdyrmak barada gürrüň gidýär. Emma ýurtlaryň bähbitleriniň arasyndaky deňagramlylygy üpjün etmeli bolar. Ukraina tarap gaz akdyrjak bolsaň, ýol diňe Orsýet Federasiýasynyň üstünden geçmeli”.

Päsgelçilikler az däl

Ýakynda Ukrainanyň Energetika ministri Ýuriý Boýko Ukrainanyň Türkmenistan bilen gaz söwdasyny dikeltmäge taýýardygyny aýdypdy. Ýöne Boýko prezident Yanuwkowiç bilen bile Aşgabada sapar edenok.

Analitikler Ýanukowiçiň bu saparynyň iki ýurduň arasynda gaz söwadasyny ýola goýmak meselesinde oňly netije berjegine şübheli garaýarlar.

Ukrainanyň “Nomos” atly merkeziniň energetika programmalary boýunça bölüm müdiri Mihail Gonçar Ukraina bilen Türkmenistanyň arasyndaky özara gaz söwdasy üçin Orsýetden başga alternatiw tranzit ýoluň ýokdugyny belleýär.

Mihail Gonçaryň bellemegine görä, soňky döwürde akternatiw ýollar hökmünde öňe sürülýän “Transhazar” we “Ak akym” geçirijileri henize çenli proýekt görnüşinde galýarlar. Şeýle ýagdaýda “Gazpromyň” postsowet giňişligindäki gaz söwdasyna gözegçiligini saklamak syýasatyndan el çekmän gelýänligi türkmen-ukrian gaz söwdasynyň öňüne böwet bolýar. Ukrainany Orsýetden ýylda 40 milliard kubometr möçberinde gaz satyn almaga borçly edýän şertnama hem häzir bu işe päsgel berýär.

Gurluşyk hem möhüm pudak

Gurluşyk pudagy, şol sanda ýol gurluşygy hem türkmen-ukrain hyzmatdaşlygynyň esasy ugurlarynyň biri. Häzirki wagtda Türkmenistanyň territoriýasynda 20 çemesi ukrain şirketi işleýär.

Ukrain gurluşykçylary Türkmenistanda soňky ýyllarda Atamyrat- Kerkiçi demirýol köprüsini we Daşoguz welaýatynyň Ýylanly obasynda gaz-kompressor stansiýasyny gurup, işe girizdiler.

Häzirki wagtda ukrain kompaniýalary Atamyrat-Kerkiçi asfalt ýolunyň gurluşygyny-da alyp barýarlar.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG