Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew
30-njy awgustda geçirilen Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň maslahatynda ýurduň güýç edaralarynyň işine syn edildi. Milli howpsuzlyk ministrliginiň işine aýratyn ähmiýet berildi.

Döwlet howpsuzlyk Geňeşiniň maslahatynda çykyş eden Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Ýaýlym Berdiýew özüne tabşyrylan edaranyň döwlet binýadyny berkitmek, howpsuzlygy we durnuklylygy üpjün etmek ugrunda mydama iş alyp barýanlygyny habar berdi.

Maslahatda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Milli howpsuzlyk ministrliginiň häzirki döwürdäki roluny nygtap, şu ýyllaryň dowamynda ýurtda saklanýan “asudalyk ýagdaýynyň” ýurduň güllap ösüşine esas döredýändigini aýtdy.

Nähili özgeriş?

Şwesiýada ýaşaýan türkmen oppozisiýasynyň wekili Halmyrat Söýünow bolsa ýurtda yglan edilýän özgerişleriň Milli howpsuzlyk ministrliginiň işine degişli däldigini belleýär we pozitiw ösüşiň ýa özgerişligiň, halkyň ýa döwletiň bähbidine bolup biljek özgerişligiň ýokdugyny öňe sürýär.

“Milli howpsuzlyk ministrligi milletiň ösüşine näme goşant goşdy ýa goşýar? Esasan ýurduň daşyndan gelip, duşmançylykly hereket edilmezligi üçin döredilen gulluk bu. Dünýädäki tendensiýa şeýle. Emma Türkmenistanda MHM döwletiň ýa halkyň milli howpsuzlygyny däl-de, häkimiýet başynda oturanlaryň şahsy howpsuzlygyny üpjün edýär” diýip, Söýünow aýdýar.

Milli howpsuzlyk edarasynyň sowet döwründe-de, garaşsyzlyk ýyllarynda-da başgaça pikirlenýänlere garşy gural hökmünde giňden ulanylmagy onuň işine il içinde ynamsyzlyk döretýär. Emma soňky ýyllarda MHM tarapyndan pikir azatlygyna garşy basyşlaryň gowşanlygy hem bellenýär.

“Milli howpsuzlyk komiteti, dogrudanam, adamlaryň arasyndaky gep-gürrüňlerem yzarlaýar. Bu ýurduň içinden hem başbozarlygyň çykmazlygy üçin edilýär, ýurduň daşyndan howplaryň gelmezligi üçin hem edilýär. Bu onuň borjy” diýip, aşgabatly ýazyjy Amanmyrat Bugaýew aýdýar.

“Ýöne soňky döwürde her niçik hem bolsa Milli howpsuzlyk gullugynyň hereketleri birneme gowşaşýar. Hemme zat dünýä standartlaryna laýyk gelýär, demokratiýa gabat gelýär diýmek ýalan bolar, emma ýerzemine-podwala oklamak ýok adamlary” diýip, Bugaýew sözüniň üstüni ýetirýär.

“Gara sanawlary” kim düzýär?

Şol bir wagtda-da Türkmenistanda raýatlaryň hereket azatlygyny çäklendiriji düzgünler dowam edýär. Ýurda giriş-çykyşy çäklendirilen raýatlara degişli bolan we il içinde “gara sanawlar” diýlip atlandyrylan düzgün resmi derejede ret edilýär. Muňa garamazdan, ençeme raýatlara sebäbi düşündirilmezden ýurtdan çykmak resmi taýdan gadagan edilýär.

Aşgabadyň ýaşaýjysy Maýa Açylowa, 24-nji martda Döwlet migrasiýa gullugyna ýazan arzasyna gullugyň başlygynyň orunbasaryndan 30-njy iýulda şeýle jogap aldy.



Ýurtdan çykmagy gadagan edilen raýatlaryň biri, Aşgabadyň ýaşaýjysy Maýa Açylowa, 24-nji martda Döwlet migrasiýa gullugyna ýazan arzasyna gullugyň başlygynyň orunbasaryndan 30-njy iýulda şeýle jogap aldy: “Arzaňyzyň Gullugymyz tarapyndan doly öwrenilendigini we şol arzaňyzyň degişli edaralaryň garamagyna ugradylandygyny, şeýle hem degişli edaralaryň gelen netijesine görä, Siziň ýurduň çäginden çykmaklygyňyza girizilen çäklendirmäniň öňki güýjünde galdyrylandygyny habar berýäris”.

Türkmenistanda güýjünde galýan “gara sanawlary” düzmekde MHM-niň oýnaýan roluny Bugaýew şeýle häsiýetlendirýär: “Nyýazow döwründe başlanan “gara sanawlar” gitdigiçe artdy. Bu döwlet syýasatynyň we diktaturanyň döreden sanawlary. Milli howpsuzlyk ministrligi bolsa “gara sanawlara” esewan bolýar, şol sanawlardaky adamlaryň ýurduň daşyna gitmegini we içine barmagyny çäklendirýär”.

Dünýäniň ençeme ýurtlaryna garanda Türkmenistanda ekstremizm we terrorçylyk howpy o diýen göze ilenok. Türkmen hökümeti bolsa bu problemalara garşy göreşiň ähmiýetini nygtap gelýär. Emma bu ugurdan MHM-niň alyp barýan işi barada habar berilmeýär.

Käbir garaşsyz maglumatlarda garaşsyzlyk ýyllarynyň dowamynda MHM-niň işgärleriniň sanynyň birnäçe esse köpeldilenligi aýdylýar.
Putin motosiklde
please wait
Embed

No media source currently available

0:00 0:01:10 0:00

Wideo: 29-njy awgustda Orsýetiň premýer-ministri Wladimir Putin Harleý Deýwidson sürüp, motosiklçiler bilen Gara deňziň kenaryndaky port şäheri Noworossiýskde geçirilýän festiwala gatnaşdy.

Orsýetde hökümete ýolbaşçylyk edýän “Bütewi Orsýet” partiýasynyň dekabrda geçiriljek parlament saýlawlaryna kandidatlary saýlamak kampaniýasy mundan dört ýyl ozalky bilen deňeşdirilende birneme tapawutly geçirilýär.

2008-nji ýylyň oktýabrynda, Wladimir Putin özüniň prezidentlik möhleti gutarandan soň, ýurduň premýer-ministri bolmagy niýet edinýändigini yglan edeninde, partiýa ýörite bir maslahat geçiripdi. Şonda bir işçi we maýyplaryň arabasynda oturan ýene bir adam, şeýle-de bir alym, edil sowet döwründe bolşy ýaly, Putini arşa göteripdiler. Häzir partiýanyň başynda duran Putin şu ýyl kandidat bolmakdan ýüz öwürýär.

Geçen hepdäniň anna güni geçirilen metbugat konferensiýasynda “Bütewi Orsýet” partiýasy özüniň kandidatlary hökmünde jemgyýetiň dürli gatlaklarynyň wekillerini, ýagny, bir fabrigiň işgärini, fermaçyny we mugallymy öňe çykardy. Bularyň arasynda awtomobil sürüjiler assosiýasiýasynyň başlygy Wýaçeslaw Lysakow diýen biri çykyş edip, diňe “Bütewi Orsýet” partiýasynyň halkyň içinden kandidatlary hödürleýändigini belläp geçdi: “Hiç bir partiýa şeýle açyk bäsleşigi gurnap bilmedi, aslynda olar muny islemezem. Sebäbi adamlaryň öňüne çykanyňda, olar seniň kimdigiňi görýärler”.

Beýleki dalaşgärler bolsa onçakly bir ynamly görünmeýärdi. Korrupsiýa we galplyk aýyplamlary ýurt boýunça ýaň berýär. Uzak Gündogarda ýerleşýän Wladiwostok şäherindäki ses sanaýjylar ýerli habar beriş serişdelerine ses beriş sandyklarynyn bikanun ýollar bilen býulletenlerden doldurylanlygyndan zeýrendiler. Olaryň aýtmagyna görä, şol berlen sesleriň aglaba bölegi “Bütewi Orsýet” partiýasynyň agzasy bolan gubernator Sergeý Darkiniň kandidatlarynyň haýryna gidipdir.

Moskwanyň gündogarynda ýerleşýän Kostroma regionynda “Bütewi Orsýet” partiýasynyň agzasy Wladimir Mihaýlow internetde Wladimir Putine wideo ýüzlenmesini ýerleşdirdi. Ol wideoýazgyda şeýle diýýär: “Ses berilmeli edilen kandidatlaryň taýýarlanan ýörite sanawy ses berijilere berildi. Partiýanyň gazetinde bolsa kandidatlardan birine interwýu üçin tutuş bir sahypa berildi. Men hakda ýazylan zatlaryň bolsa ählisi ýalan”.

Mihaýlowyň sözlerine görä, polisiýa onuň edarasynda rugsat berilmedik gözleg geçiripdir. Haçan-da, ol närazlygyny bildirende, partiýanyň ýolbaşçylary onuň ümsüm bolmagy üçin basyş edipdirler.

450 orunlyk Döwlet Dumasynyň 315 ornuny eýeleýän “Bütewi Orsýet” partiýasy özüniň deslapky ses berişlikleriniň açyk bäsleşikler esasynda geçiriljekdigini öňe süren-de bolsa, partiýanyň liderleri bu deslapky saýlawlar üçin kandidatlaryň sanawynyň entek kesgitlenilmelidigini aýdýarlar.

Şu aýyň başynda “Bütewi Orsýet” partiýasy saýlawlara käbir meşhur adamlaryň, şol sanda küşt boýunça ussat Anatoliý Karpowyň, kosmonawt Walentina Tereşkowanyň we tennis ýyldyzy Marat Safiniň-de gatnaşjakdygyny mälim edipdi. “Bütewi Orsýet” partiýasy parlament saýlawlaryna oz kandidatlarynyň gutarnykly sanawyny geljek aý geçirjek gurultaýynda yglan etjekdigini aýdýar.

Prezident Dmitriý Medwedew şu hepde Döwlet Dumasyna saýlawalary 4-nji dekabrda geçirmek baradaky karara gol goýdy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG