Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Azerbaýjanyň prezidenti Ilham Aliýew (çepde) Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow bilen duşuşýar, Baku, 2008-nji ýylyň 19-njy maýy.

Ýewropa Bileleşiginiň Hazar regionyndaky energiýa proýektlerini durmuşa geçirmek boýunça planlary köpçüligiň üns merkezinde galýar. 28-nji sentýabrda Bakuwda geçirilen Hazar-Ýewropa integrasion biznes klubunyň maslahatynda ABŞ Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistan we Azerbajan bilen ylalaşyk baglaşmak kararyna öz garaýşyny mälim etdi.


ABŞ Ýewropa Bileleşiginiň Hazar regionynyň energiýa serişdelerini Ýewropa akdyrmak maksady bilen Türkmenistan we Azerbaýjan bilen ylalaşyk baglaşmak kararyny goldaýar. Bu barada ABŞ-nyň Azerbaýjandaky ilçisi Metýu Braýza Hazar-Ýewropa integrasion biznes klubunyň maslahatynda eden çykyşynda aýtdy.

ABŞ-nyň Azerbaýjandaky ilçisi Metýu Braýza
Emma, amerikan ilçisiniň pikirine görä, Azerbaýjan we Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi bilen energiýa hyzmatdaşlygyna özbaşdak çemeleşmeli. Bu barada Metýu Braýza Bakuwda eden çykyşynda: “Biziň berk ynanjymyza görä, Türkmenistan bilen Azerbaýjanyň Ýewropa bilen hyzmatdaşlyk barada nähili karara gelýänligi bilen hiç kimiň işi bolmaly däl” diýdi.

ABŞ-nyň Azerbaýjandaky ilçisiniň sözlerine görä, Waşington Ýewropadaky ýaranlary bilen bilelikde Ýewropanyň tebigy gaz üpjünçiliginiň ugurlaryny üýtgedilmegine uly gyzyklanma bildirýär. Emma bu mesele diňe Ýewropa Bileleşigine, Türkmenistana we Azerbaýjana degişli bolmaly we muňa goşulyşmaga hiç kimiň haky ýok diýip, Braýza nygtady.

Kimden özbaşdak?

Amerikan ilçisi takyk bir ýurdy agzamadyk bolsa-da, synçylar amerikan ilçisiniň çykyşynda ilkinji nobatda Orsýetiň göz öňünde tutulanlygyny çak edýärler. Azerbaýjandan garaşsyz analitik Azer Hasrat bu barada Azatlyk Radiosyna şeýle diýdi:

—ABŞ-nyň kimi göz öňünde tutýanlygy düşnükli. Energiýa resurslaryny Ýewropa akdyrmak meselesine gezek gelende Orsýet göz önünde tutulýar, bu Moskwanyň regiondaky täsirine degişli. Sebäbi hem Azerbaýjan, hem Türkmenistan Orsýet bilen gowy gatnaşyk saklaýar we hemişe Orsýetiň bähbitlerini göz öňünde tutup gelýär.

Bakuwdaky Hazar-Ýewropa integrasion biznes klubunyň maslahatynda ABŞ-nyň Azerbaýjana ikitaraplaýýyn esasda goldaw bildirýänligi aýdyldy. Azerbaýjanyň Ýewropa Bileleşiginiň “Transhazar” gazgeçiriji proýektiniň durmuşa geçirilmegine ýardam berip gelýänligi-de belläp geçildi.

“Transhazar” proýekti bilen baglylykda Türkmenistanyň roly barada aýdylanda, ilçi Metýu Braýza Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasyndaky aragatnaşyklaryň kommersiýa häsiýetine eýedigini belläp, muňa kanagatlanma bildirdi.

“Transhazar” boýunça gepleşik

ÝB “Transhazar” gazgeçiriji sistemasyny gurmak barada Türkmenistandyr Azerbaýjan bilen ylalaşyk baglaşmak kararyny sentýabr aýynyň başynda yglan edipdi. Bu gepleşikleriň oktýabrda geçiriljegi habar berlipdi.

Uzynlygy 300 kilometrlik “Transhazar” gazgeçiriji Türkmenistanyň we Azerbaýjanyň giňişliginden geçip, Ýewropa Bileleşiginiň energiýa serişdelerini geçiriji “Günorta Akym” sistemasy bilen sepleşdiriler.

Türkmenistan Ýewropa Bileleşigi bilen bu gepleşikler barada öz resmi pozisiýasyny mälim etmedi. Orsýet we Eýran bu proýekte öz garşylyklaryny yglan edip gelýärler we öz pozisiýalaryny, hamana, ekologiýa sebapleri bilen düşündirýärler.

Azerbaýjanyň informasion agentlikleriniň maglumatlaryna görä, Hazar-Ýewropa integrasion biznes klubunyň Bakuwda geçirilen maslahatyna şeýle-de Orsýetden, Gazagystandan, Türkiýeden, Gürjüstandan we birnäçe ýewropa döwletlerinden bolan kompaniýalaryň we diplomatik edaralarynyň wekilleri gatnaşdylar.

2002-nji ýylda döredilen Hazar-Ýewropa integrasion biznes kluby Hazar we Gara deňiz regionlarynda işleýän ýa işlemek isleýän dünýäniň 50 ýurdundan bolan ýarym müňden gowrak kompaniýany öz içine alýar.
2009-njy ýyldan soň, Orsýetiň "Gazprom" kompaniýasynyň Türkmenistandan satyn alýan gazy çürt-kesik azaldy.

Aşgabatda 3-nji türkmen-ors ykdysady forumy geçýär. 28-30-njy sentýabr aralygynda Aşgabatda geçirilýän bu ykdysady duşuşyk Türkmenistanyň Söwda-senagat palatasynyň, Senagatçylar we telekeçiler bileleşiginiň, şeýle-de Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň gurnamagynda geçirilýär.


Aşgabatda geçirilýän 3-nji türkmen-ors ykdysady forumy “Regionara hyzmatdaşlygyň täze derejesi – Orsýetiň we Türkmenistanyň halklarynyň täze durmuş derejesi” şygary astynda amala aşyrylýar. Forumyň guramaçy taraplarynyň biri bolan Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň resmi maglumatyna görä, duşuşyk regionlar arasyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmek temasyna bagyşlanýar, kiçi hem orta biznes wekilleriniň arasyndaky aragatnaşyklara üns berilýär.

Aşgabatdaky duşuşyga Orsýet tarapyndan ýurduň birnäçe regionlaryndan bolan we oba hojalygyna, gaýtadan işleýji, azyk hem ýeňil senagata degişli kärhanalaryň we guramalaryň wekilleriniň gatnaşýanlygy habar berilýär. Bu barada Aşgabatdaky foruma gatnaşýan Orsýetiň Söwda-senagat palatasynyň wise-prezidenti, Türkmenistan bilen Orsýetiň arasyndaky ykdysady hyzmatdaşlyk boýunça hökümetara komissiýanyň agzasy Aleksandr Rybakowa salgylanmak bilen Söwda-senagat palatasynyň informasion agentligi habar berýär.

Birinji türkmen-ors ykdysady forumy 2007-nji ýylda Aşgabatda, ikinjisi 2009-njy ýylda Moskwada geçirilipdi. Rybakowyň sözlerine görä, türkmen-ors ykdysady forumynyň birinji duşuşygy aragatnaşygy ýola goýup, hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemäge mümkinçiluk beren bolsa, ikinjisi nebit-gaz, transport, aragatnaşyk we söwda ugurlaryndan maslahat geçirilip, proýktleriň öňe sürülmegine şert döredipdi.

Haryt dolanyşygy

Türkmenistan Orsýet bilen öz ykdysady ýaranlygyna daşarky syýasy strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biri hökmünde garaýanlygyny we öz daşary söwda dolanyşygynda Orsýetiň öňdebaryjy ýurtlaryň biridigini yglan edýär. Bu barada Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň Aşgabatdaky ykdysady foruma gatnaşyjylara eden ýüzlenmesinde aýdyldy.

Berdimuhamedowyň sözlerine görä, 2011-nji ýylyň birinji ýarymynda iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy 1 milliard 644 million dollara ýetipdir. 2009-njy ýylda iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy 5 milliard 547 million dollardan aşypdy. Orsýetiň Türkmenistandaky ilçihanasynyň resmi maglumatyna görä, bu sanyň aglaba bölegi gaz söwdasynyň paýyna düşüpdi. Şol ýylky haryt dolanyşygynyň gaz söwdasyndan başga galan bölegi 1 milliard 247 million dollardan ybarat bolupdy.

Orsýetli ykdysady bilermen, Orsýetiň ýokary ykdysady mekdebinden Andreý Suzdaltsewiň pikirine görä, Türkmenistanyň yglan edýän şu günki görkezijjisi 2009-njy ýylyň aprel aýynda türkmen-ors gaz söwdasynyň möçberi çürt-kesik çäklendirilensoň, iki ýurduň arasyndaky haryt dolanyşygy ozalky derejesine ýetmedik hem bolsa, taraplaryň ony dikeltmäge çalyşýanlygyny görkezýär.

Regionlar bilen hyzmatdaşlyk

Resmi maglumatlarda soňky ýyllarda Orsýetiň Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygynda region derejeside has uly äktiwligiň göze ilýänligi bellenýär. Türkmenistan bilen has aktiw gatnaşyk alyp barýan regionlaryň arasynda Orsýetiň Sankt-Peterburg, Tatarstan we Astrahan regionlary agzalyar.

Andreý Suzdaltsew Orsýetiň kompaniýalarynyň Türkmenistan bilen ykdysady hyzmatdaşlyk ugrunda has aktiw hereket edip başlanlygyny belleýär. Onuň pikirine görä, ors şirketleri bu ugurdan Hytaýyň, Ukrainanyň we Belarusyň şirketleri bilen bäsdeşlikde yza galmak islemeýärler hem öz senagat önümleri üçin Türkmenistanda öňden bäri bar bolan bazaryny elden bermän, has-da giňeltmäge çalyşýarlar.

Orsýet tarapy Aşgabatdaky forumda öňe sürüljek teklipleriň we rekomendasiýalaryň ýurtlaryň özara bähbitli hyzmatdaşlygynyň ösüşine hyzmat etjegine umyt baglaýar. Emma çäräniň guramaçylaryndan forumda garalýan meseleleriň we oňe sürülýän teklipleriň nämelerden ybaratdygyny anyklap bolmady.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG