Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Türkmenistanyň hökümet baştutanynyň ideologiýa, medeniýet we köpçülikleýin habar serişdeleri boýunça orunbasary Maýsa Ýazmuhammedowa bu wezipedäki dördünji käýinji aldy.

Türkmenistanyň wise-premýeri Maýsa Ýazmuhammedowa berk käýinç yglan edildi. 2-nji sentýabrda geçirilen hökümet maslahatynda yglan edilişine görä, prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ýazmuhammedowa, özüne ynanylan wezipede ýol beren düýpli kemçiliklerini gysga wagtda düzetmese, işden boşadyljakdygyny duýdurdy.

Türkmenistanyň hökümet baştutanynyň ideologiýa, medeniýet we köpçülikleýin habar serişdeleri boýunça orunbasary Maýsa Ýazmuhammedowa bu wezipedäki dördünji käýinji aldy.

Berdimuhamedowyň sözlerine görä, Ýazmuhammedowa goýberen kemçiliklerini gysga wagtyň içinde düzetmese, işden boşadylar.
Maslahatda Berdimuhamedowyň ony berk tankytlamagyna milli telewideniýäniň we metbugatyň işindäki kemçilikler, konsert programmalarynyň guramaçylygynyň pes derejesi, şeýle-de sosial-medeni maksat bilen gurulýan obýektleri, şol sanda Medeniýet şäherçesini işe girizmek boýunça görülýän taýýarlyklaryň pes derejesi sebäp bolupdyr.

Berdimuhamedowyň sözlerine görä, Ýazmuhammedowa goýberen kemçiliklerini gysga wagtyň içinde düzetmese, işden boşadylar. Emma düzedişler üçin berlen möhlet we düzedilmeli işler barada resmi habarda takyk maglumat berilmedi.

Kemçilikler

Idelogiýa Türkmenistanyň hem birinji prezidenti, hem häzirki prezidenti üçin jemgyýete gözegçilik boýunça esasy gural.
Ýazmuhammedowa 2007-nji ýylyň iýul aýyndan bäri Türkmenistanyň hökümet baştutanynyň ideologiýa, medeniýet we habar serişdeleri boýunça orunbasary wezipesini ýerine ýetirip gelýär. Ol hökümet maslahatynda eden çykyşynda özüne ynanylan ugruň durnukly ösüşe eýe bolanlygyny habar berdi we mysal hökmünde täze obýektler gurlup, ýurduň medeni binalarynyň sanynyň artanlygyny, neşir işleriniň aktiwleşenligini we dürli derejelerdäki medeni çäreleriň geçirilenligini sanap geçdi.

Emma Berdimuhamedow ideologiýanyň we medeniýetiň ýurduň içeri syýasatyny amala aşyrmakdaky we ony propagandirlemekdäki ägirt uly ähmiýetini nygtady.

Ýazmuhammedowynyň adyna edilen tankyt türkmen režiminiň ideologik propagandanyň häzirki derejesinden kanagatlanmaýanlygyny görkezýär. Bu barada syýasy bilermen, Merkezi Aziýa boýunça analitik Artýom Ulunýan aýdýar.

“Idelogiýa we medeniýet Türkmenistanyň hem birinji prezidenti, hem häzirki prezidenti üçin jemgyýete gözegçilik boýunça esasy gural. Şeýlelikde häkimiýetler bu pudakda alnyp barylýan işlerdäki gowşaklygyň ideologiýa taýdan ýalňyşlyga ýol açmagyndan howatyrlanýarlar” diýip, Ulunýan belleýär.

Talaplar

Türkmen prezidentiniň ýurtda informasiýa we medeniýet ugrunda alnyp barylýan işleri tankyt etmegi täzelik däl. Emma onuň pudak ýolbaşçylaryndan edýän talaplary, adatça, takyklaşdyrylmaýar.

Bu pudakdan edilýän talaplar häzirki işleriň many-mazmun taýdan özgerdilmegine däl-de, olary amala aşyrmak usullarynyň özgerdilmegine degişli.
“Ýurduň ýolbaşçysy öz yglan edýän pikirlerine we ideýalaryna edara ýolbaşçylarynyň has döredijilikli çemeleşip, jar etmeklerini isleýär” diýip, Ulunýan aýdýar. “Türkmenistanyň idelogiýa we medeniýet sferasynyň häzirki häsiýeti bolsa Nyýazow döwründäkä meňzeşligi bilen tapawutlanýar. Şeýlelikde bu pudakdan edilýän talaplar häzirki işleriň many-mazmun taýdan özgerdilmegine däl-de, olary amala aşyrmak usullarynyň özgerdilmegine degişli”.

Türkmenistanda informasiýa we medeniýete degişli edilýän resmi talaplaryň döwlet ideologiýasynyň mazmun taýdan däl-de, onuň diňe forma taýdan özgermegine degişlidigini aşgabatly publisist Amanmyrat Bugaýew hem belleýär.

“Gürrüň bärde forma hakda barýar. Sebäbi öňki mazmun, öňki ýöredilýän syýasy propaganda häzir Türkmenistanyň ýolbaşçylaryny, megerem, kanagatlandyrýan bolmaly” diýip, Bugaýew aýdýar. “Olar ýöne şonuň formasyny has gyzykly etmek hakynda gürrüň edýärler. Ynha, Türkmenistanda ýene iki sany telekanal işläp başlajak. Olaryň biri diňe Aşgabat şäherinde gidýän gurluşyklary wasp etmäge bagyşlanan. Onuň ady-da “Aşgabat” telekenaly”.

Islendik özgerişlik üçin inisiatiwanyň görkezilmegi zerur. Emma, ýerli döredijilik wekilleriniň bellemegine görä, türkmen ýolbaşçylarynda özbaşdak hereket etmäge mümkinçiligiň örän çäkli bolmagy we olaryň ýokardan jezalandyrylmakdan howatyrlanyp, ýalňyş hereket etmekden çekinmegi islendik inisiatiwanyň öňüne böwet bolup gelýär.
Aşgabat şäherindäki orta mekdepde, 1-nji sentýabr.

Täze okuw ýylynyň başlanmagy bilen, mekdep ýaşly okuwçy çagasy bolan ene-atalaryň aladalary ýene-de artyp başlady.


Aşgabadyň “Parahat” kiçi etrapçasynda ýerleşýän 60-njy orta mekdepde gyzy okaýan Suraý daýza entäk okuw başlanmanka ene-atalaryň mekdebe çagyrylyp, olara mekdebiň zeruryýeti üçin pul getirmelidiginiň aýdylandygyny gürrüň berýär. Onuň aýtmagyna görä, her bir ene-ata 30 manatdan pul bermeli. Bu puluň häzirlikçe klas otagynyň penjirelerine žalýuz dakmak üçin gerekdigini klas ýolbaşçysy aýdypdyr.

Her okuw ýyly gutarmaga golaýlanda mekdebiň bejeriş-abatlaýyş işleri üçin 10 manatdan pul ýygnalýar. Ene-atalar düşewüntliräk işde işleýän bolsalar, olar öz meýline bu möçberdäki puly artykmajy bilen hem berip bilýärler. Emma özüni zordan oňarýan maşgalalar agdyklyk edýär. Olar üçin pul bermek ýeňil düşmeýär.

Halys ýagdaýy ýoklara zorluk bilen pul getir diýilmeýär. Emma soralan puly getirip bilmedik çagalar, öz deň-duşlarynyň ýanynda özlerini oňaýsyz duýýarlar.

Mekdebiň koridorynda, klaslarda stendleri bezemek üçin, klaslara elektrik lampoçkasyny satyn almak üçin, bezeg üçin küýzejiklerde oturdylan gülleri, plastmas gülleri, döwlet baştutanynyň portretini satyn almak üçin, yzy üzülmeýän pul getirmeler ýyl boýy dowam edýär.

Suraý daýza diňe tomusky dynç alyş döwri ene-atalaryň pul getirmekden dynç alýandyklaryny aýdýar:

— Okuw başlanandan soň, her gün ýene nämä pul getir diýiljegine garaşýarsyň. Garaşsyzlyk ýyllary mekdeplerde, çagalar baglarynda bejeriş-abatlaýyş işlerini geçirmegi döwlet öz üstünden aýrana meňzeýär. Eger-de metbugat azatlygy bolanda, ene-atalar öz pikir-garaýşy bilen metbugatda çykyş etseler, munuň aňyrsyna göz ýetirse bolardy. Häzirki ýapyklyk syýasatynda, hakykatdan hem döwlet öz borjuny ene-atalaryň boýnuna atdymy, ýa bolmasa bu ýerde korrupsiýa hereket ediýärmi, belli däl. Biziň döwletimiz beýle bir garyp döwlet däl ahyryn.

Ýurtda döwrebap mekdepleriň, çagalar baglarynyň onlarçasynyň gurlup ulanylmaga berlendigi barada ilat köpçüligi häli-şindi maglumat alýar. Ýakynda Türkmenistanda dünýä standartlaryna laýyk gurlan 10-dan gowrak täze mekdep açyldy diýip, resmi metbugat habar berdi. Olar Ahal welaýatynyň Garagul, Herrikgala we Ýasmansalyk obalarynda, Daşoguz welaýatynyň Akdepe, Boldumsaz, Türkmenbaşy, we Nyýazow etraplarynda ulanylyşa berildi. Lebap, Balkan we Mary welaýatlarynda hem täze mekdep binalary açyldy.

Suraý daýza döwrebap tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan, täze mekdepleriň birnäçesiniň geçen ýyllar hem gurlup ulanylmaga berlendigini aýdyp, öňden bäri bar bolan mekdepleriň ýagdaýyna ünsi çekýär:

— Döwlet gaznasyndan millionlarça serişde sarp edilip, şular ýaly mekdepler, çagalar baglary gurlup duran halaty, bar bolan mekdepleriň bejeriş-abatlaýyş işleri üçin, ýa bolmasa mekdebiň ownuk-uşak zeruryýeti üçin döwletde serişde ýokdugyna ynanasym gelenok. Bu ýerde açyk-aýdyňlyk gerek. Şol açyk-aýdyňlyk döredilse, döwletiň abraýy üçin hem oňat bolardy. Ene-atalar hem artykmaç çykdajylardan dynardylar.

Şol bir wagtyň özünde, şu ýyl mekdebe ilkinji gezek gadam basýan 100 müň çemesi okuwçynyň hersine täze netbuk kompýuteri berildi. Olar üçin döwlet býujetinden 26 million dollar möçberinde pul goýberildi.

Soltan Açylowa Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG