Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Şu ýylyň awgust aýynda Türkmenistanyň awtomobil ulaglary we gara ýollar ministri Serdar Berkeliýewe käýinç berlipdi.

Britaniýada hasaba alnan türk kompaniýasy “Garanti Koza LLP” Türkmenistanyň “Türkmenawtoýollary” döwlet konserniniň üstünden şikaýat edip, Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezine ýüz tutdy. Bu daşary ýurt kompaniýalarynyň türkmen hökümetiniň üstünden arz edip, halkara edaralaryna ýüz tutmagyna degişli nobatdaky wakadyr.


“Garanti Koza LLP” şirketiniň Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezine beren arzasy şu ýylyň 20-nji iýulynda hasaba alyndy. “Garanti Koza LLP” kompaniýasynyň Türkmenistanyň “Türkmenawtoýollary” döwlet konsernini suda berenligi inwestision dawalara seredýän halkara merkeziniň resmi maglumatynda aýdylýar.

“Garanti Koza” kompaniýasynyň türkmen tarapy bilen dawasynyň nämeden ybaratdygyny kompaniýanyň özünden anyklap bolmady.

“Türkmenawtoýollary” döwlet konserni öz üstünden edilen bu şikaýatdan habarsyzdygyny Azatlyk Radiosyna aýtdy. Döwlet konserniniň wekili “Türkmenawtoýollarynyň” “Garanti Koza LLP” kompaniýasy bilen hiç bir dawasynyň ýokdugyny hem belledi.

Britaniýada hasaba alnan “Garanti Koza LLP” türk şirketi 2008-nji ýylda Mary-Türkmenabat gara ýolunyň ugrunda 28 sany köprini gurmak boýunça şertnama baglaşypdy. Türkiýäniň habar serişdelerinde we halkara neşirlerde habar berlişine görä, umumy bahasy 100 million dollarlyk bu gurluşyk 2008-nji ýylyň fewral aýynda başlanyp, oktýabar aýynda tamamlanmalydy.

Türkmen tarapyndan nägilelik

Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezi döwletler we raýatlar arasyndaky dawalary çözmek üçin döredilen özbaşdak halkara edaradyr. Bu guramanyň Konwensiýasyna gol çeken 140-dan gowrak döwletiň arasynda Türkmenistan hem bar.

Bütindünýä bankynyň inwestision dawalara seredýän halkara merkezi Türkmenistanyň üstünden edilen şikaýatlaryň ençemesine garaýar. Şikaýat edenleriň arasynda “Içkale Inşaat Limited” we “Kylyç Inşaat” gurluşyk kompaniýalary hem bar.

Şu ýylyň bahar aýlarynda 20-den gowrak türk kompaniýasynyň Tükmenistanyň üstünden arz edip, suda ýüz tutmakçydygy habar berlipdi. Halkara habar agentlikleriniň maglumatlarynda türk kompaniýalarynyň olaryň Türkmenistanda amala aşyran gurluşyk işleri üçin türkmen tarapyndan 1 milliard dollar möçberde pul tölenmegini talap edýändikleri aýdylypdy.

Maý aýynyň aýagynda Türkiýäniň prezidenti Abdullah Gül Türkmenistana sapar etdi. Habar berlişine görä, Gülüň bu saparynyň yzysüre prezident Gurbanguly Berdimuhamedow türk kompaniýalary bilen birnäçe sapar gepleşik geçirdi. Emma türkmen resmileriniň bu meselä garaýşy türk kompaniýalaryny kanagatlandyrmady.

Türkmen tarapy meseläniň çynlakaýdygyna göz yetirmeýär we oňa ýeterlik derejede ähmiýet bermeýär diýip, Türkmenistanyň üstünden şikaýat edýän türk kompaniýalarynyň toparynyň ýolbaşçysy Irfan Dölege salgylanyp, “Associated Press” agentligi habar beripdi.

Türkmenistanyň resmi pozisiýasy

Resmi Aşgabat türk kompaniýalary bilen hasaplaşyk problemasynyň bardygyny ret edýär. “Dünýädäki ykdysady çökgünlilik ýyllarynda hem biz türkiýeli hyzmatdaşlarymyz tarapyndan ýurdumyzda ýerine ýetirilen ähli işler üçin tölegleri öz wagtynda we yzygiderli töläp geldik” diýip, Berdimuhamedow iýun aýynyň başynda eden çykyşynda aýtdy.

16-njy iýulda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň ýaýradan resmi beýannamasynda “türk kompaniýalarynyň problemalary barada berilýän maglumatlaryň hakykata gabat gelmeýänligi” aýdyldy we türkmen tarapynyň ýüze çykýan islendik meseleleri gepleşikler arkaly çözmäge konstruktiw çemeleşýänligi bellendi.

2007-nji ýylda häkimiýet başyna gelen Berdimuhamedow ýurtda işleýän türk kompaniýalarynyň birnäçesiniň işinden nägilelik bildiripdi. Türk şirketleriniň adyna edilen bellikler, hususan-da, gurulýan obýektleriň hiline wa möhletine degişlidi. Soňky aýlarda bu tema ýerli metbugatda düýpden gozgalmaýar.

Şu ýylyň awgust aýynda Türkmenistanyň awtomobil ulaglary we gara ýollar ministri Serdar Berkeliýewe käýinç berlipdi. Bu käýinje ministriň gulluk borçlaryny talabalaýyk ýerine ýetirmändigi, ministrligiň garamagyndaky edaralara hem kärhanalara gözegçiligi gowşadanlygy sebäp boldy diýlip, habar berlipdi. Emma şol kemçilikleriň nämeden ybaratdygy aýdylmandy.
Awaza syýahat zonasy

Türkmenistanyň Awaza syýahat zonasynda baptist dinçileriň saklananlygy habar berildi. Dini meseleler boýunça iş alyp barýan “Forum-18” habar agentliginiň maglumatyna görä, iýul aýynyň aýagynda dynç almak üçin Awaza baran Daşoguz şäheriniň baptist buthanasynyň 40 agzasy bu ýeri terk etmäge mejbur bolupdyrlar. Azatlyk Radiosyndan Gözel Hudaýberdiýewa bu waka bilen gyzyklanyp, “Forum-18” agentliginiň redaktory Feliks Korli bilen söhbetdeş boldy.


Azatlyk Radiosy: Jenap Korli, Forum-18 agentligi Awazada ençeme baptist dinçisiniň saklananlygyny habar berdi. Bu waka haçan we nähili ýagdaýda bolup geçdi?

Feliks Korli: Daşoguzly dinçi toparyň, ýagny baptist buthanasynyň 40-a golaý agzasy, şol sanda çagalar, Hazar deňziniň kenarynda dynç almakçy bolup, iýul aýynyň aýagynda Awaza barypdylar. Olar baran günleri nahar başyna üýşenlerinde, 8 sany polisiýa işgäriniň we bir ymamyň, baryp, olary kemsidip başlanlygy we olaryň dynç alşyny bes edip, Awazadan çykmagyny talap edenligi bize mälim boldy. Baptistlere olaryň Awazada hasaba durmaga borçludyklary hem aýdylypdy. Üç günläp dowam eden soragdan soň, baptistler mejbury ýagdaýda öýlerine dolanmak kararyna gelipdiler.

Azatlyk Raidosy: Baptist dinçiler Awazada diňe dynç almakçy bolupmydylar ýa olar öz dinini wagyz etmäge-de synanyşypmydylar?

Feliks Korli: Meniň bilşimçe, Daşoguzyň baptist buthanasynyň agzalary “Awazada” dynç almakçy bolupdylar. Emma olaryň Awazada bolmagy ýerli resmileriň göwnünden turmady. Awazadaky polisiýa wekilleriniň baptistlere aýtmaklaryna görä, olaryň Awaza barýanlygy göni Daşoguzdan dini toparlaryň hereketlerine gözegçilik edýänler tarapyndan habar berlipdir.

Azatlyk Raidosy: Bu waka size nädip mälim boldy?

Feliks Korli: “Forum-18” agentligine bu waka barada Türkmenistandaky protestant dinçiler habar berdiler. Biz, adatdakysy ýaly, bu waka bilen bagly detallary anyklamak üçin türkmen resmilerine ýüz tutmaga synanyşdyk. Emma biziň bu waka gatnaşan Türkmenbaşy şäheriniň ymamy Çary-hajy Mommalyýewe we ýerli polisiýa bölümi bilen gepleşmek synanyşyklarymyz başa barmady. Biz şeýle-de türkmen parlamentiniň ynsan hukuklary boýunça komitetiniň ýolbaşçylaryna çykmaga-da synanyşdyk. Komitetiň başlygy Pirnazar Hudaýnazarow “Forum-18” agentligine kommentariý bermekden düýpgöter boýun gaçyrdy. Onuň orunbasary Myrat Ataýew bolsa Awazadaky wakanyň parlament agzalarynyň ygtyýarlygyna degişli bolmadyk meseledigini aýtdy we Türkmenistanyň prezidentiniň ýanyndaky dini meseleler boýunça geňeşine ýüzlenmegi maslahat berdi. Emma bu geňeşiň başlygy Gurbanberdi Nursähedow “Forum-18” agentligi özüni tanadan badyna trubkany taşlady.

Azatlyk Raidosy: Türkmenstnyň prezidentiniň ýanyndaky dini meseleler boýunça geňeşiň başlygy Azatlyk Radiosyna-da jogap bermän, trubkany taşlamak bilen oňdy. Türkmenistanyň döwlet edaralarynda, islendik meselelere gezek gelende, adatça, kommentariý bermekden boýun gaçyrýarlar. Muňa näme sebäp bolýar, diýip, pikir edýärsiňiz?

Feliks Korli: Bu türkmen häkimiýetleriniň ýurtda bolup geçýän islendik hereketleri öz gözegçiliginde saklamak isleýändiklerini ýene bir gezek görkezýär. Jemgyýetde ähli zat hökümetiň guramaçylygynda we gözegçiliginde galýar. Hökumet dine-de berk gözegçiligini dowam etdirýär. Bu musulmanlara-da degişli. Hökümet haja gidýänleriň sanawlaryny we sanyny-da hut özi kesgitlap gelýär. Beýleki dini guramalaryň hasaba alynmagyna we hereket etmegine berk çäklendirmeler dowam etdirilýär. Şeýle ýagdaýda döwlet edaralarynyň resmileri eden-etdilikler paş edilip, ýurduň abraýyna erbet täsir ýetirmeginden howatyrlanyp, islendik problema barada dil ýarmakdan saklanmaly bolýarlar.

Azatlyk Raidosy: Şu günki gün Türkmenistanda adam hukuklarynyň, şol sanda dini azatlyklaryň berjaý edilmegi ugrunda ýagdaýyň özgermegine nähili şertler bar diýip, pikir edýärsiňiz?

Feliks Korli: Dini toparlaryň agzalary üçin şertleriň özgerip başlamagyna köpden bäri umyt edilýär. Emma iş ýüzünde türkmen hokümetiniň gözegçiligi güýçlüligine galýar we bu ugurdan ýagdaýyň gowulanýanlygyny tassyklaýan ädimler göze ilmeýär. Dini toparlaryň agzalarynyň hereket etmäge, dini kitaplary okamaga mümkinçilikleri çäkliligine galýar. Olaryň ýurtdan çykmagyna päsgel berilýär. Dini ynançlary sebäpli tussag edilenler tussaglykda galýar. Bize mälim bolşuna görä, häzir tussaglykda saklanýan şeýle sekiz adamdan hiç birisi soňky günägeçişlikde boşadylmady.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG