Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Prezidentlige kandidatlaryň biri-de “Galkynyş” hereketi tarapyndan hödürlenen Türkmenistanynyň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowdyr.

Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow şu ýylyň 12-nji fewralynda boljak prezident saýlawlarynda ýokary wezipä dalaşgärlere üstünlik arzuw etdi diýip, resmi TDH gullugy habar berýär.


Öz halka ýüzlenip eden Täze ýyl gutlagynda Berdimuhamedow Türkmenistanda prezident saýlawlarynyň milli kanunçylyga laýyklykda, alternatiw esasda ýokary guramaçylyk derejesinde geçjekdigine, demokratik prinsipleriň, aç-açanlygyň berjaý ediljekdigine, saýlawlara jemgyýetiň ähli gatlaklarynyň wekilleriniň aktiw gatnaşjakdygyna ynam bildirýär.

“Türkmenistanyň prezidentiniň saýlawlary hakyndaky” kanunyň 37-nji maddasynyň 1-nji bölümine laýyklykda, Türkmenistanyň prezidentligine kandidat resmileşdirilen gününden saýlawlaryň önündäki agitasiýa işi başlanýar we ol saýlawlara bir gün galanda tamamlanýar.

29-njy dekabrda geçiren maslahatynda Türkmenistanyň Merkezi saýlaw komissiýasy dört kandidaty resmi dalaşgär hökmünde hasaba aldy. Ýöne ýokary kürsä dalaşgärleriň anyk sanyny çap etmedi. Käbir çeşmeler 14, käbiri 15 dalaşgäriň hödürlenendigini ýazýar.

Prezidentlige kandidatlaryň biri-de “Galkynyş” hereketi tarapyndan hödürlenen Türkmenistanynyň häzirki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowdyr. Resmi hasaba alnanlaryň arasynda häzirlikçe ady bolmasa-da, Täze ýyl dabaralary bilen bagly ýurduň köpçülikleýin habar serişdelerinde Berdimuhamedowyň özboluşly agitasiýasy dowam edýär. Mysal üçin, türkmen telewideniýesiniň 1-nji ýanwardaky teswirlemesinde şeýle diýilýär:

—Bedew atlara juda belent gadyr goýýan, olar hakda birnäçe eserleri döreden hormatly prezidentimizi bedew atlarynyň ýanynda göreniňde, şol pursatlaryň taryhy we häzirki döwri özünde jemleýändigine göz ýetirýärsiň.

Türkmen kanunçylygy ýokary wezipä dalaşgärleriň ählisi üçin wagyz meselesinde deňligi kepillendirýär. Iş ýüzünde şol deňlik nähili? Žurnalist Aşyrguly Baýryýew bu barada şeýle diýdi:

—“Prezidentiň saýlawlary hakyndaky kanunyň” wagyz işleri baradaky maddalarynyň saýlawlar yglan edilenden bäri bozulmagyna ýol berilýändigi göze ilýär. Dalaşgärleriň deňligi saklanylmaýar, bir dalaşgär ileri tutulýar, onuň haýryna wagyz işleri ol dalaşgär hökmünde bellige alynmanka başlanyp, artykmaçlyk ýagdaýynda häzirem dowam etdirilýär. Ýagdaý, umuman, häzir şeýle, belkem, häkimiýetler indiden beýläk kanuna berk eýererler.
"Aşgabat" kinoteatry
“Aşgabat” diýlip atlandyrylýan 3D ölçegli bu kinoteatr, soňky döwürlerde paýtagtda gurlan beýleki binalar ýaly, kaşaňlygy, özüne mahsus arhitekturasy we döwrebaplygy bilen tapawutlanýar.

Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň doglan güni bolan 29-njy iýuna gabatlanyp açylan bu kinoteatr ýurtda 3D ölçegli fimleri görkezýän ilkinji hem ýeke-täk kinoteatr bolup, ol indi 6 aýydan bäri tomaşaçylara açyk.

Kinoteatr tomaşaçylara açyk welin, eline patrak alyp, çeper filmiň başlamagyna sabyrsyzlyk bilen garaşyp duran tomaşaçylar ýok. Bu ýagdaý “kinoteatr asla işleýärmikä bir?” diýen sowaly döreýär.

“Işleýär, ýöne kinoteatrda kino görkezmek üçin iň bolmanda bäş sany tomaşaçy bolmaly” diýip, Aşgabat kinoteatrynyň bir işgäri täze açylan bu kinoteatra her gün bäş adamyň hem gelmeýändigini aýdýar.

Berdimuhamedow 3D ölçegli kinoteatryň açylyş dabarasynda, 29-njy iýun, 2011-nji ýyl.
Berdimuhamedow 3D ölçegli kinoteatryň açylyş dabarasynda, 29-njy iýun, 2011-nji ýyl.
“Köplenç halatda şonça tomaşaçy gelmeýär, hatda hepde ahyrynda gelýänleriň sany hem 10-15-i geçenok. Şonuň üçin, kinoseanslaryň ýatyrylýan halatlary hem seýrek däl” diýip, ol özara söhbetdeşlikde nygtady.

“Aşgabat” kinoteatrynyň binasynda iki zal ýerleşýär. 3D ölçegli filmlere niýetlenen zal 70 orunlyk. Adaty filmler görkezilýän beýleki zaly hem goşanyňda, bu iki zalyň jemi 500 tomaşaça hyzmat etmäge mümkinçiligi bar.

Göräýmäge kinoteatryň biletleriniň nyrhy hem elýeterli: 3D filmleriniň bileti ulular üçin 10 manat, çagalar üçin bolsa 5 manat. Adaty kinoteatryň çagalara mahsus bileti 1 manat, ulularyňky bolsa 3 manada durýar.

Taryhy nukdaýnazardan aýdylanda, türkmenler sungata, edebiýata hem medeniýete bolan teşneligi bilen tanalýar. “Edebiýat we sungat” gazeti bolsa ýurduň iň köp okalýan neşirleriniň biri diýlip hasaplanýar.

1999-2008-nji ýyllar aralygynda bolsa türkmenler döredijilik gymmatlyklarynyň ähli görnüşlerinden diýen ýaly mahrum edilipdiler. Kinoteatrlar hem ýatyrylyp, döredilýän kinolaryň möçberi juda çäklendirilipdi. Döredilen sanlyja kinolar hem ýurduň sýyasy ideologiýasyna hem elitasynyň alyp barýan işlerini wasp etmäge gönükdirilipdi.

Haçanda 2008-nji ýylda şol gadagançylyklar ýatyrylanda, öz medeni gymmatlyklaryna suwsan halk prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň şol ädimlerine alkyş aýdypdylar. Ýöne 20 million dollar çykdajy edilip gurlan 3D ölçegli “Aşgabat” kinoteatrynyň häzirki gözgyny ýagdaýy nämäniň alamaty?

“Bizde häzir 3D ölçegli diňe bir film bar. O-da kinoteatryň açylyş dabarsynda görkezilen “Türkmenistan — jennet mekany” atly film. Tomaşaçylar bu filme tomaşa etmekden halys ýadan bolmaly” diýip, Aşgabat kinoteatrynyň işgäri ýagdaýya anyklyk getirýär.

“Başgaça söz bilen aýdylanda, “Aşgabat” kinoteatry açylany bäri 3D ölçegli zalda diňe bir kino görkezilýär. Şunlukda, bu teatra tomaşa etmäge gelýänler film bilen däl, kinoteatryň özi bilen gyzyklanýar” diýip, teatryň işgäri aýdýar.

Aşgabadyň "Watan" kinoteatry
Aşgabadyň "Watan" kinoteatry


Ýerly synçynyň aýtmagyna görä, ýagdaýy gözgyny bolan ýer diňe 3D kinoteatry däl, eýse Aşgabatda hereket edýän we adaty filmler görkezilýän beýleki iki kinoteatryň, ýagny “Türkmenistanyň” we “Watanyň” ýagdaýy hem o diýen öwerlikli däl.

“Adaty kinoteatrlarda görkezilýän filmler köplenç hindi kinolary. Ol filmlere barybir telewizorda tomaşa edip bolýar, şonuň üçin halkyň kinoteatrlara bolan islegi barha azalýar” diýip, adynyň agzalmagyny islemedik aşgabatly film muşdagy aýdýar.

Şunlukda, prezidentiň kinoteatrlaryň açylmagyna rugsat etmegi, 3D kinoteatrlaryny gurdurmagy bu sungatyň hakyky manyda gaýtadan dikeldilmegine häzirki döwürde o diýen täsirini ýetirip barmaýana meňzeýär.

Käbir ýerli synçylar bu pudagyň doly dikeldilmegi üçin 20 million dollarlyk kinoteatrlaryň däl, ýurtda döredijilik erkinliginiň üpjin edilmeginiň zerurdygyny aýdýarlar. Olaryň aýtmagyna, döredijilik erkinligi diňe kinoteatr pudagynyň ösmegine däl, beýleki ýurtlarda bolşy ýaly, onuň girdeji çeşmesine öwrülmegine hem kömek eder.

Geljekde boljak zatlary çaklamaga kyn, ýöne 3D kinoteatry diňe “Türkmenistan – jennet mekany” atly kino bilen çäklenip galan halatynda, onuň gazanç etmegä beýlede dursun, häzirki tomaşaçylaryň sany göz öňünde tutulanda, kinoteatryň gurluşygyna sarp edilen çykdajyny haçan ödejegi, asla ödäp-ödemejekdigi hem sorag bolmagynda galýar.

Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG