Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Suratlar: Abadan şäherinde, 2011-nji ýylyň 2-nji ýanwary.

Sowet döwründe gurlan 4-5 gatly ýaşaýyş jaýlary, jaýlaryň balkonlaryndan ýuwlup asylan egin-eşikler, köçelerden geçip barýan maşynlar, alyjysy ýetik dükanlar, duralgada 1 we 3 belgili marşrutlara garaşyp duran az sanly adamlar. Bu – Ahal welaýatynyň ozalky Büzmeýin, häzirki Abadan şäheriniň merkezi ýollarynyň biriniň şu günki durky.

Alty aý mundan ozal, 7-nji iýulda Abadanyň alkymynda, Güneş obasynyň golaýynda ýerleşýän ýarag ammarynda bolan partlama zerarly şäherde emele gelen weýrançylykdan, onuň ýaşaýyş we edara jaýlaryna ýetiren zýyanlaryndan bu günki gün o diýen kän alamatlar galmandyr diýse boljak.

Abadanyň merkezi raýony GRES-de ýerleşýän, sowet döwründen galan ýaşaýş jaýlarynyň partalamada weýran bolan penjireleri, mekdepleriň we dükanlaryň aýnalary çalşylypdyr. Ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, şol abatlaýyş çäreleri hökümetiň we ýerli edaralaryň kömegi bilen amala aşyrylypdyr.

Abadan şäheriniň merkezi köçeleriniň ugrunda ýerleşýän binalaryň daşky durky, 7-nji iýulda bolan partlamadan soň, göýä söweşi başdan geçiren şäheriň jaýlaryna meňzeýärdi. Şäheriň alkymynda ýerleşýän harby ammarda bolan partlamanyň tolkuny esasanam ammaryň golaýynda ýerleşýän jaýlara zýyan ýetiripdi.

Partlama bolan harby ammarda öz-özünden detonirlenip atylýan snarýadlar käbir ýaşaýyş jaýlarynyň, kwartiralaryň içine düşüp, ýangyn döräpdi. Harby ammarlardan uçýan snarýadlaryň Abadanyň golaýyndaky käbir beýleki obalara hem düşenligi habar berildi. Käbir ýaşaýjylaryň emläkleriniň ýanyp, wakada adam ýitgileriniň bolanlygy hem aýdyldy.

Bu pajygaly wakadaky adam pidalarynyň sany resmi häkimiýetler tarapyndan 15 adam diýlip görkezildi. Resmi taýdan habar berilmese-de, wepat bolanlaryň maşgalalaryna 15 müň amerikan dollary möçberinde kompensasiýa tölenendigi barada resmi däl maglumatlar bar. Emma bu pajygaly wakanyň şaýatlarynyň aýtmaklaryna görä, pidalaryň sany resmi maglumatdakydan birnäçe esse köp.

Pajyganyň netijesinde GRES-de ýerleşýän 8-nji orta mekdebiň binasy dolulygyna ýandy. Mekdebiň golaýynda ýerleşýän Sport mekdebine hem zeper ýetdi. Bu iki bina GRES-iň aýak ujunda ýerleşýär. Tipli hususy jaýlardan ybarat bolan Güneş obasyndaky jaýlaryň üçekleri hem deşim-deşimdi. Käbir jaýlaryň diwarlarynyň ýumrulan ýerleri hem bardy.

Suratlar: Abadan şäherinde, 2010-njy ýylyň 10-njy iýuly.

Partlamadan soňra, resmi çeşmeler bu barada doly maglumat bermekden saklanan hem bolsalar, soňy bilen hökümet pajygaly wakadan zyýan çeken adamlaryň dadyna ýetişjekdigini, şäherde abatlaýyş işleriniň geçiriljekdigini habar berdi.

23-nji iýulda prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň şäherde adatdan daşary ýagdaýda edilmeli işleriň we görülmeli çäreleriň käbirleri barada karara we düzgünnamalara gol goýanlygy habar berildi. Karara laýyklykda, 2011-nji ýylyň 1-nji awgustyndan başlap, adatdan daşary ýagdaýlarda çekilen maddy zyýanyň möçberini kesgitlemek üçin binýatlyk ululygyň 100 müň manat möçberde bellenilenligi habar berildi.

Emma bu şäheriň dikeldiş işleri esasan ýaşaýyş jaýlarynyň penjirelerini çalyşmakdan hem-de has uly zeper ýeten binalary dikeltmekden ybarat ýaly bolup görünýär. Abadanlylar soňky 5 ýyldan bäri “Döwlet adam üçindir” diýen şygary özüne esasy ýörelge edinen hökümetden öz maddy ýitgileriniň öweziniň dolulygyna kompensirlenmegini isleýärler. Çünki olaryň bu ýitgileri tehnogen betbagtçylygyň netijesi hasaplanýar.

Abadan wakasyndan 2 aý geçensoň, 7-nji sentýabrda prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Ahal welaýaty boýunça iş saparynyň çäklerinde Abadan şäherine sapar etdi. Ol şäheriň täze medeni-durmuş maksady bilen gurlan jaý-bina toplumynyň gurluşygy boýunça taýýarlanan proýektler bilen tanyşdy. Adatdan daşary ýagdaýa uçran Abadan şäheri indi Ahal welaýatynyň iri administratiw merkezine öwrülmeli edildi.

Umuman aýdylanda, geçen alty aýyň dowamynda geçirilen abatlaýyş işleri, daşyndan göräýmäge, şäheri öňki durkuna getiripdir. Ýöne Abadanyň ýaşaýjylary heniz edilmeli işleriň köpdügini, esasanam şeýle pajygaly wakalaryň gaýtalanmazlygy üçin öňüni alyş çäreleriniň zerurdygyny aýdýarlar. Çünki Abadanyň GRES raýonynyň we Güneş obasynyň aýaguçlaryndan ýarag ammarlarynyň güberilişip ýatan tümmeklerine häzirem arkaýyn syn edip bolýar.

Myrat Gurbanow Azatlyk Radiosynyň Aşgabatdaky habarçysy.
Göz lukmany Narzy Nurmämmedow (ortada) göz operasiýasy wagtynda, Aşgabat, 1984-nji ýylyň 1-nji iýuly.
Görnükli türkmen alymy, medisina ylymlarynyň doktory, göz lukmany, Sary Karanow adyndaky göz keselleri ylmy-barlag institutynyň öňki direktory Narzy Nurmämmedow 2012-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda 80 ýaşynyň içinde ýürek derdinden aradan çykdy.

Narzy Nurmämmedow 1932-nji ýylda Çärjew raýonynyň Çumakdepe obasynda dünýä inýär. Çärjew (häirki ady Türkmenabat) şäherinde mekdep-internatyny, 1955-nji ýylda Türkmen döwlet medisina institutyny tamamlaýar. Iki ýyl Çärjew oblastynyň şol wagtky Gyzylaýak etrabynda göz lukmany hem raýon saglygy saklaýyş bölüminiň müdiri bolup işleýär, soňra bolsa Aşgabada gelip, göz keselleri ylmy-barlag institutynda işe başlaýar. Ol 1963-nji ýylda “SSSR saglygy saklaýşynyň otliçnigi” diýen nyşan bilen sylaglanýar.

Narzy Nurmämmedow 1971-nji ýylyň martyndan 1988-njy ýylyň fewralyna çenli Türkmen döwlet medisina institutynyň rektory, şol bir wagtda institutyň göz keselleri kafedrasynyň müdiri bolup işleýär, 1971-nji ýylda doktorlyk dissertasiýasyny goraýar. Ol 100 töweregi ylmy işiň we göz kesellerine degişli monografiýalaryň awtorydyr. Şolaryň arasynda “Çagalaryň paratrahomasy” atly “Ylym” neşirýatynda 1984-nji ýylda çap edilen 139 sahypalyk kitap hem bar.

Medisina ylymlarynyň doktory Narzy Nurmämmedow göz kesellerini bejermek boýunça Orsýet Federasiýasynda patent alan ençeme medisina oýlap tapyşlaryň bilelikdäki awtorydyr. Şol açyşlaryň arasynda göze gara suw inme keselini bejermegiň, emeli göreç goýmagyň usullary hem bar. Türkmenistanda pudaklaýyn akademiýalar döredilende, ýurduň Medisina Ylymlar Akademiýasynyň ilkinji prezidenti bolan Narzy Nurmämmedowdyr.

Narzy Nurmämmedow Türkmenistanyň mikrohirurgiýa merkeziniň ýolbaşçysy hökmünde-de köp işleri amala aşyrdy. Onuň ýolbaşçylygynda onlarça şägirdi alymlyk derejesine eýe boldy. 1981-nji ýylda Narzy Nurmämmedowa “Türkmenistanyň ylym we tehnika baradaky” döwlet baýragy berildi.

Intellektual derejedäki lukmandy

Narzy Nurmämmedow Türkmenistanyň Saglygy saklaýyş ministliginiň hem Türkmenistanyň daşary ýurtlar bilen medeni we dostluk aragatnaşygy jemgyýetiniň agzasydy.

Türkmenistanyň milli medisinasyny, oftolmologiýasyny ösdürmekde Narzy Nurmämmedowyň bitiren hyzmatlary uludyr. Emma 1990-njy ýyllaryň ortalaryndan ol ylmy-guramaçylyk hem lukman hökmünde praktik işlerden çetleşdirilýär. Muňa garamazdan, professor Narzy Nurmämmedow Türkmenistanda hem daşary ýurtlarda giňden tanalýan alymdyr.

Narzy Nurmämmedowyň öňki şägirtleri häzir postsowet giňişligindäki ýurtlaryň hem beýleki döwletleriň göz keselleri merkezlerinde işleýärler. Nurmämmedow ylmy we ýolbaşçylyk işini hemişe lukmançylyk praktikasy hem pedagogik iş bilen utgaşdyrypdy. Onuň tagallasy bilen münlerçe adam ýagty ýalançyny täzeden görmek bagtyna eýe boldy.

Narzy Nurmämmedowyň adamkärçilik sypatlary barasynda ýazyjy Hudaýberdi Hally şeýle diýdi:

—Narzy Nurmämmedowy men adamçylyk gatnaşyklary esasynda tanaýaryn. Ol aşa medenietli, sypaýy hem halk döredijiligini bilýän, adamlar bilen gowy gürleşmegi başarýan intellektual derejedäki adamdy. Onuň medisina hyzmatyna goşan goşandy ägirt uly boldy, ol göz keselleri institutyny gaty ýokary derejä ýetirdi hem şol ýerde ençeme gowy kadrlar ösüp ýetişdi. Ýene bir bellejek zadym, ol hiç bir adamdan tamakinçiligi bolmazdan, öz hyzmatyny teklip edýän lukmandy.

Ýazyjy Ýylgaý Durdyýewiň 1984-nji ýylda “Türkmenistan” neşirýaty tarapyndan çap edilen “Göreç” romanynyň baş gahrymanynyň prototipi Narzy Nurmämmedowdyr.

Narzy Nurmämmedow ýekşenbe güni – 1-nji ýanwarda Aşgabadyň etegindäki Çoganly gonamçylygynda jaýlandy.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG