Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Aşgabadyň "Çandybil" bazarynyň boş dükanlary
Türkmenistan “Ykdysady azatlyk indeksi” boýunça 178 ýurduň arasynda 171-nji orny eýeledi. “The Herirage Foundation” we “The Wall Street Journal” neşiriniň sişenbe güni bilelikde ýaýradan hasabatynda bellenilmegine görä, Türkmenistanyň ykdysady azatlyk derejesi geçen ýylkydan hem 0.4 dereje pese düşüpdir.

Dünýädäki ýurtlaryň ykdysady azatlyk görkezijileriniň 10, şol sanda şahsy emläk hukuklary, korrupsiýa, biznesi ýöretmegiň; söwdanyň; sermaýa ýatyrmagyň erkinligi ýaly ugurlary seljerilip taýýarlanan hasabatda nygtalyşy ýaly Türkmenistanyň ykdysadyýeti “repressiw” bolmagyny dowam etdirýär.

Hasabatda Türkmenistanyň biznesi ýöretmek we sermaýa klimatyny gowulandyrmak ugrunda amala aşyran reformalarynyň iş ýüzünde netijesiz bolup çykandygy aýdylýar. Bellenişi ýaly, ýurduň ykdysadyýeti aglaba döwlet pudaklary tarapyndan dolandyrylýan energiýa sektoryna we hökümet tarapyndan aýratyn saýlanylýan sermaýa firmalaryna daýanýar.

“The Herirage Foundation” we “The Wall Street Journalynyň” hasabatynda nygtalmagyna görä, Türkmenistandaky bar bolan korrupsiýanyň derejesi biznes klimatyna weýrançylykly täsir edip, munuň netijesinde-de kanunyň hökmürowanlygy ýok edilýär we meslekdeşlik, ýagny birek-biregi goldaýan adamlaryň kiçi toparlary kemala gelýär.

Kanunyň hökmürowanlygy

Türkmenistanda korrupsiýanyň derejesi ýokary we ol giňden ýaýran. Jemgyýetçilik pudagynyň resmileri özleriniň wezipe ugrundaky ýollarynda köplenç para-peşgeş bermäge mejbur edilýärler.

Ýurduň sud ulgamy prezidentiň gönümel özüne bagly. Ýurduň baştutanynyň özi, hiç bir kanuny seljerme bolmazdan, sudýalary wezipä belleýär we boşadýar.

Türkmenistanda hereket edýän kanunçylyk baglaşylan şertnamalary we şahsy emläk hukuklaryny ýeterlik derejede kepillendirmeýär.

Kanunlar gowşak işlenen, şeýle-de sudýalaryň özleriniň taýýarlyk derejesi pes bolup, olaryň para-peşgeşe eli açyk.

Ähli ýer hökümetiň eýeçiliginde bolup, şahsy emlägiň beýleki görnüşleri hem çäklendirilen.

Türkmenistanyň dolandyryş sistemasy ýokary derejede meýletinçilige esaslanýar, kanunçylyk işlemeýär. Käte käbir bökdençlikleriň üstünden geçmek üçin hökümet resmileri bilen şahsy gatnaşyklaryň bolmagy zerur. Gümrük ulgamyndaky dolandyryş hem söwda gatnaşyklaryna zyýan ýetirýär.

“Ykdysady azatlyk indeksi” Türkmenistandaky ýagdaýlary ilkinji gezek 1998-nji ýylda seljerip başlady.

Şu ýylyň hasabyna çykan hasabatda 1-nji orunda Singapur, soňky 178-nji ýerde bolsa Demirgazyk Koreýa ýerleşdirildi.
Ýaşaýyş jaýy, Aşgabat, 2013
Şu ýylyň 1-nji ýanwaryndan ýurtda Döwlet ýaşaýyş jaý gaznasynyň ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagy hakyndaky kanun güýje girdi. Emma prezidentiň geçen ýylyň 22-nji iýunynda gol çeken bu kanuny boýunça entek ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak hiç kime başardanok.

Munuň takyk sebäplerini resmi taýdan anyklamak başartmady. Emma ildeşlerimiziň käbirleri bu kanun boýunça hususylaşdyrmany ýerine ýetirmeli degişli häkimiýetleriň bu işe taýýar däldigini aýdýarlar.

Paýtagtyň Köpetdag etrabynyň ýaşaýjysy Ýazgeldi öz ýaşaýan etrabynyň häkimligine baryp ýaşaýyş jaýyny hususylaşdyrmak barada soranynda oňa ýaşaýyş jaýlaryny hususylaşdyrmak boýunça zerur bolan resminamalaryň entäk taýýarlanmandygyny aýdypdyrlar.

“Häkimlige baryp soranymda zerur bolan dokumentleriň ýokdugyny aýtdylar. Ýanwaryň 20-sinden priwatizasiýa başlanmagy ähtimal diýdiler” diýip, paýtagtyň Köpetdag etrabynyň ýaşaýjysy Ýazgeldi aýdýar.

Resmi buýruk

Käbir ildeşlerimize bolsa häkimliklerde hususylaşdyrma işini başlamaga entek anyk buýruk berilmändigini aýdypdyrlar.

“Berkararlyk etrabynyň häkimligine baranymda entäk munuň ýaly buýrugyň ýokdugyny aýtdylar” diýip, öňki Azatlyk häzirki Berkararlyk etrabynyň ýaşaýjysy Berdimyrat gürrüň berýär.

Ýurduň döwlet ýaşaýyş jaýlarynda ýaşaýan ilatynyň ýüzlerçe müňüsiniň hususy ýaşaýyş jaýly bolmagyna mümkinçilik berýän kanunyň berjaý edilmegine degişli häkimiýetleriň taýýarlyksyz çemeleşmeklerinden nägilelik bildirýänler az däl.

Ýazgeldi bu barada şeýle diýýär: “Adamlara jeza berýän kanun girizilen bolsady, onda ony derrew ýerine ýetirerdiler. Kanunyň kabul edilenine ýarym ýylyň geçendigine garamazdan, häkimiýetleriň taýýarlyksyz bolmagy olaryň adamlara bolan garaýyşlaryny görkezýär”.

Bu ýagdaýa ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagynyň öňüne emeli böwet basylmagy hökmünde garaýanlar bolsa bu kanunyň ýurtdaky beýleki käbir kanunlar ýaly kagyz ýüzünde galjakdygyny, onuň asla durmuşa geçirilmejekdigini aýdýarlar.
“Öňem işlemeýän kanunlar az däl. Bu-da şolaryň biri bolar-da” diýip, paýtagtyň Parahat mikroraýonynyň ýaşaýjysy Röwşen aýdýar.

Hususylaşdyrmak gerekmi?

Şol bir wagtda-da ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagyna hem dürli-dürli garaýyşlar bar. Käbirleri hususylaşdyrmagy öz ýaşaýan jaýlarynyň ýumrulmagyndan gorag hem-de ony erkin satmaga mümkinçilik hökmünde garaýan bolsalar, käbirleri ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagy bilen kommunal hyzmatlarynyň nyrhlarynyň ýokary galdyrylmagyndan hem howatyrlanýarlar.

“Orsýetde priwatizasiýa edenlerinden soň kommunal hyzmatlaryň bahasy ýokary galypdy. Bizde hem edil şeýle bolmagy ähtimal. Şeýle-de mugt diýip berilýän gazyň, suwuň, elektrik togunyň hem bahasyny ýokary galdyrarlar” diýip, öňki Azatlyk häzirki Berkararlyk etrabynyň ýaşaýjysy Berdimyrat aýdýar.

Ýaşaýyş jaýlarynyň hususylaşdyrylmagynyň ýurtda ýaşaýyş jaýlarynyň arzanlamagyna getirip biljekdigini aýdýan ildeşlerimiz hem bar.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG