Sepleriň elýeterliligi

Soňky habar

Türkmenistan

Doňan turba
Türkmenistan soňky ýyllaryň iň sowuk howasyny başdan geçirýär. Soňky günler howanyň sowuklygynyň minus 14-16 gradusa ýetendigi barada maglumatlar berildi. Ýurduň Daşoguz welaýatynda bolsa howanyň hasam sowap, -20 gradusa çenli aşak düşen wagtlaram boldy.

Ýurduň has sowuk ýerleri däl, hatda beýleki welaýatlar bilen deňeşdirilende howanyň birneme maýyldygy aýdylýan Aşgabat barada aýdanymyzda hem, Türkmenistanyň bu ýylam gyşyň aňzagyny taýýarlyksyz garşylandygyny aýtmaga esas bar.

Oňa Aşgabadyň käbir mekdepleriniň mysalynda hem göz ýetirmek mümkin. Daşary doňaklyk, klas otaglary sowuk, ýyladyş sistemalary bolsa kadaly işlemeýär, onuň üstesine, mugallymlaryň okuwçylaryň klasda galyň egin-eşik geýip oturmagyna-da rugsat etmeýän halatlarynyň bolýandygy aýdylýar.

“Mekdep formasynda oturmaly”

“Mekdep formasynda oturmaly diýip, çagajyklary klasda ýukajyk kostýumda oturdýarlar. Men düýn gyzymy mekdepden alyp gaýdanymda onuň eli buz ýaly sowukdy, olara galyň egin-eşigini çykaryp oturmaly diýipdirler” diýip, gyzy birinji klasda okaýan we özüni Meret diýip tanadan paýtagtly Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.

Paýtagtyň sowet döwründe gurlan köpgatly ýaşaýyş jaýlarynda hem, ýyladyş ulgamlary kwartiralary ýeterlik ýyladyp bilmänsoň, adamlar sowuk howada elektrik toga bil baglaýarlar. Bu hem öz nobatynda toguň peselmegine, hatda öçmegine getirýär.

Paýtagtyň “Posýolka” diýip atlandyrylýan raýonynda şu günler eýýäm birnäçe gezek elektrik togy öçüpdir. Ýeri gelende aýtsak, bu raýonda suwuň we gazyň peselendigi hem aýdylýar. Sowuk howa halkyň elektrik we gaz üpjünçiligi bilen bir hatarda, suw bilen üpjünçiligine hem öz täsirini ýetirýär.

Suw üpjünçiligi

Paýtagtyň golaýyndaky käbir ilatly punkutlarda, şeýlede Änew şäherinde, Çoganly obasynda hem suwuň pes akýandygy barada maglumatlar gowuşýar. Suw üpjünçilik edarasynyň işgäri Azatlyk Radiosyna bu näsazlygy düzetmek üçin ýörite remont brigadasynyň iberilendigini habar berdi.

Emma suw ýetmezçiliginden kösenýän raýonlaryň ýaşaýjylarynyň käbirleri Azatlyk Radiosyna beren gürrüňlerinde şeýle habaryň indi üç-dört günden bäri özlerine-de aýdylýandygyny, emma bu ugurda üýtgeýän zadyň ýokdugyny gürrüň berdiler.
Şeýle kynçylyklaryň paýtagtdan has uzagrakda ýerleşýän köp ilatly Abadan etrabynda hem dowam edýändigi barada maglumatlar bar.

Gaz üpjünçiligi

“Gaz biziň obamyzda häzirki aýazly günlerden öňem örän pesdi. Häzir howanyň aşa sowuk bolmagy zerarly bu has-da bildirýär. Jaýlary ýyladyp bolanok. Elektrik togy bolsa oýnap dur. Bir öçýär bir ýanýar” diýip, Abadan etrabynyň golaýynda ýerleşýän Garadaşaýak obasynyň ýaşaýjysy Halmyrat Azatlyk Radiosyna gürrüň berdi.

Garadaşaýak obasynyň golaýyndaky Akdaşaýak obasynda hem ýagdaý tapawutly däl. Bu obanyň hem gaz we elektrik togy bilen üpjünçiliginde kemçilikler bar. Bu ýagdaý bolsa käbir adamlarda nägilelikleriň emele gelmegine sebäp bolýar.

“Gazyň bahasyny galdyranlaryna görä ony köpeltselerem bolardy welin, bu hökümet diňe halkdan pul almany bilýär. Adamlar hakynda alada edýän ýolbaşçylar ýok” diýip, Gardaşaýak obasynyň ýaşaýjysy Halmyrat Azatlyk Radiosy bilen söhbetdeşlikde aýtdy.

Türkmenistanda eýýäm bir hepde bäri biziň ýurdumyz üçin adaty bolmadyk sowuk howa saklanýar. Häkimiýetler bu aýazly günlerde edilýän işler hakda gürrüň berseler-de, häzirki döwürde raýatlaryň, esasanam paýtagtdan uzakda ýerleşýän ilatly punkutlarda, sowuk howa zerarly başagaýlyk dowam edýär.
"Amnesty International" guramasynyň Türkmenistan boýunça hasabatynyň jildi, 2013.
Adam hukuklaryny goraýan «Amnesty International» guramasy golaýda tanymal atşynas, döwlet eýeçiligindäki «Türkmen atlary» birleşiginiň ozalky direktory we ozalky tussag Geldi Kärizowyň saglyk ýagdaýy bilen bagly gyssagly herekete çagyrýan beýanat ýaýratdy.

Ol beýanatda Geldi Kärizowyň saglygyna seretdirmek üçin daşary ýurda gitmek hukugyndan mahrum edilendigi aýdylyp, türkmen häkimiýetlerine talap, haýyş bilen ýüz tutmaga çagyrylýar. Azatlyk radiosyndan Ýowşan Annagurban bu çagyryşdan çykan netije bilen gyzyklanyp, halkara «Amnesty International» guramasynyň eksperti Reýçel Bagler söhbetdeş boldy.

Azatlyk Radiosy: Siz geçen hepde öňki tussag Geldi Kärizowyň zerur medisina kömegini almak üçin Türkmenistandan çykyp bilmeýändigi, ýagny onuň ýurtdan goýberilmeýändigi hakynda beýanat çap edip, bu mesele boýunça gyssagly herekete çagyrdyňyz. Siziň çagyryşyňyza Türkmenistan tarapdan resmi reaksiýa boldumy?

Reýçel Bagler: Bize Türkmenistanyň häkimiýetleri tarapyndan hiç hili resmi reaksiýa bildirilmedi. Olar bu çagyryşa, bize reaksiýa bildirmediler.

Azatlyk Radiosy: Eýsem siziň bu çagyryşyňyza resmi däl reaksiýalar nähili?

Reýçel Bagler: Biz halkara jemgyýetçiligindäki adamlaryň Geldi Kärizow baradaky ýagdaýdan habarlydygyny bilýäris. Olar onuň hal-ýagdaýy we saglygy barada alada edýärler. Umuman alnanda bolsa, halkara jemgyýetçiligi Türkmenistanda dowam edýän hukuk bozulmalaryndan alada galýar.

Emma biziň indi Geldi Kärizowyň saglygyna mundan aňryk zyýan ýetmeginiň öňüni almak üçin anyk çäreleriň görlenini görmegimiz gerek. Onsoň biz onuň medisina kömegini almak üçin hakykatdanam daşary ýurtda geýberilmegini isleýäris.

Azatlyk Radiosy: Tejribeden mälim bolşuna görä, Türkmenistan adatça bu hili çagyryşlara baş galdyrmaýar. Eger siziň çagyryşyňyz diňlenmese, Geldi Kärizowa kömek boýunça indiki planyňyz näme?

Reýçel Bagler: Biz açyk beýanatlarda bolmasa-da, Ýewropa Bileleşigi ýaly guramalar, aýratyn alnan daşary ýurt döwletleri bilen bagly beýanatlarymyzda meseläni berk goýýarys. Biz olara Türkmenistanyň häkimiýetleri bilen geçirýän gepleşiklerinde bu ýurtda dowam edýän hukuk bozulmalaryny berk ýatda saklamalydygyny, olaryň aýry-aýry adamlaryň işleri we ýurtdaky umumy adam hukuklary ýagdaýy barada açyk gürrüň etmelidigini aýdýarys.

Biz olaryň Türkmenistanyň häkimiýetlerine bu hili ýagdaýyň dowam etmeginin mümkin däldigini düşündirmeklerini talap edýäris. Bu biziň Türkmenistanda düşen agyr ýagdaýyndan habarly bolan tussaglarymyz babatda alyp barýan işimiziň, Geldi ýaly öý tussaglygynda ejir çekýän adamlar barada edýän aladamyzyň esasy ugry bolup durýar.

Emma men Türkmenistanyň häkimiýetleriniň bu çagyryşlara reaksiýa bildirmegini gazanmagyň gaty kyndygyny bilýärin, sebäbi bu şeýle ýapyk ýurt we olar daşary ýurtdan gatyşylmagyny hem halamaýarlar.

Azatlyk Radiosy: Mälim bolşy ýaly, siz Türkmenistana baryp bilmeýärsiňiz, eýsem ol ýerden maglumat almak mümkinçiligiňiz nähili?

Reýçel Bagler: Türkmenistandan maglumat almak örän kyn. Biz ol ýerdäki ýagdaý baradaky maglumatlary dürli çeşmeler arkaly alýarys. Biz maglumaty käbir örän ýürekli adamlaryň üsti bilen alýarys, emma olar bize informasiýa berenlerinde adatça atlarynyň aýdylmazlygyny isleýärler. Sebäbi olar soňundan özlerinden öç alynmagyndan ätiýaç edýärler.

Şeýle-de biz daşary ýurtlarda bosgunlykda ýaşaýan adamlardan, käbir habar çeşmelerinden informasiýa alýarys. Indi Türkmenistandaky pidalar barada maglumat berýän käbir gowy habar çeşmeleri bar. Soň biz ol maglumatlary bir ýere jemleýäris, ýöne bu iş henizem örän kynlygyna galýar.

Ýene-de ýükle

Iň soňky teswirler

Iň soňky teswirler
XS
SM
MD
LG