Türkmenistan

Balkan welaýatynyň dürli künjeklerinde şu günler pensionerler we maýyplar puluny alyp bilmän kösenýärler. Bankomatlarda ýene-de nagt pul ýetmezçiligi güýçlendi, käbirleriň pensiýalary heniz hasaplaryna geçirilmändir.

Günbatar welaýatda şu aýda garrylaryň, maýyplaryň we çagalara berilýän kömek pullarynyň gijikdirilendigini Azatlygyň sebitdäki habarçysy we çeşmeleriň birnäçesi 8-nji iýunda habar berdi.

Olaryň görä, şu günler pensiýa, maýyplygy we çagalar üçin döwlet kömek pullarynyň gijikdirilmegi bilen bagly ýagdaýlar Balkan welaýatynyň ençeme ýerinde, şol sanda Balkanabat şäherinde, Bereket we Esenguly etraplarynda ýüze çykypdyr.

Degişli maglumat

Bankomatlardaky nagt ýetmezçiliginiň fonunda dermanhanalaryň ençemesinde nagt däl tölegler kabul edilmeýär

Çeşmeleriň sözlerine görä, ýerli häkimiýetler munuň sebäbini resmi taýdan düşündirmeýärler. Emma käbir etraplarda häkimlik wekilleriniň we bank işgärleriniň anonimlik şertinde aýtmagyna görä, pensiýalaryň we kömek pullarynyň gijikdirilmegi daýhanlar bilen tabşyrylan galla hasyly üçin hasaplaşyga pul serişdeleriniň ýetmezçiligi bilen bagly.

Näme üçin gijikdirilýär

"Balkan welaýatynda häkimiýetler üstümizdäki aý gallaçy daýhanlar we mehanizatorlar bilen hasaplaşmaly. Wagtynda hasaplaşmagy göz öňünde tutýan ýerli häkimlik pensionerleriň we maýyplaryň pullaryny wagtynda geçirmeýär. Sebäbi býujetden ýeterlik pul berilmeýär" diýip, etrap häkimlikleriniň birindäki balkanly çeşme aýdýar.

Pensiýalaryň gijikdirilmegi oba hojalyk möwsümi, hususan-da, bugdaý oragy bilen bagly diýip, ýene bir çeşme aýdýar.

Welaýatyň "Daýhanbank" we "Halkbank" şahamçalarynyň birnäçe hünärmeni ýurtdaky galla kampaniýasyna gabat ýygym kassalaryna gelýän puly artdyrmak tabşyrylypdyr.

"Bize jerimeleri, gaz, tok, suw we beýleki kommunal tölegler üçin adamlardan pul ýygnamak we ýol polisiýasyndan gelýän jerimeleri toplap saklamak talap edilýär" diýip, bank işgäri aýtdy. Ol kassalarda pul ýetmezçiliginiň saklanýandygyny belläp, daýhanlar bilen hasaplaşmaly bolan döwürde ozalky ýyllarda hem ýeterlik puluň bolmandygyny aýtdy.

Azatlyk Radiosy bu iki bankdan resmi görnüşde teswir alyp bilmedi. Balkan welaýatynyň häkimliginden teswir almak synanyşyklar hem netije bermedi. Bu döwlet edaralarynyň websaýtlarynda görkezilen telefon nomerlere edilen jaňlara jogap berilmedi.

Balkanda bugdaý ýygym kampaniýasy resmi taýdan 10-njy iýunda başlanar, emma sebitde galla oragy maý aýynyň ikinji ýarymyndan bäri alnyp barylýar.

'Daýhanlara berlen wada berjaý edilmeýär'

Bu aralykda daýhanlar hem özleri bilen hasaplaşykdaky bökdençlikler barada habar berýärler.

Bereket we Magtymguly etraplarynyň daýhanlary mundan 20 gün ozal döwlete tabşyran pile hasyllary üçin döwletiň hasaplaşyk we wada beren un, çörek, künjarany döwlet bahasyndan bermek wadalarynyň ýerine ýetirilmändigini aýdyp, şikaýat etdiler diýip, habarçymyz belleýär.

"Ýetişdiren pile hasylymyz üçin 23,5 manatdan tölenýär. Bu satyn alyş nyrhy örän ujypsyz. Bir kilogram etiň bahasy 200 manada ýetende döwletimizde ýetişdiren ýüpege 20 manat tölenmegi bizi agyr güne salýar. Iň bolmanda bir kilogram et bilen deň bahadan ýetişdiren ýüpegimizi satyn alsalar daýhanlar hem et satyn alyp iýerdi" diýip, balkanly kärendeçi aýtdy.

Degişli maglumat

Pul nagtlaşdyrmak 'uly mesele', bankomatlar döwlete işgärlerden 'has gymmat düşýär'

Raýatlaryň pensiýalary häzirkisi ýaly geçen ýylyň tomsunda hem gijikdirilipdi. Bu ýagdaý diňe Balkanda däl, eýsem beýleki welaýatlarda hem ýüze çykypdy.

Bu aralykda şu günler Balkanyň bankomatlaryň ençemesi işlemeýär, işleýän bankomatlarda hem pul bolmaýar diýip, habarçymyz 8-nji iýunda habar berdi.

Bankomatlaryň köpüsiniň işlemezligi we olarda puluň bolmazlygy ýaly ýagdaýlar soňky birnäçe aý bäri gaýtalanýar. Bu aralykda töleg terminallary hem işlemän galýar, nagt däl tölegleriň kabul edilmeýän pursatlary bolýar. Bu, ýagdaýda ýaşaýjylaryň hem satyn alyjylyk ukyby, hem-de töleglerini wagtynda geçirmek mümkinçiligi çäklenýär.

Şeýle problemalar we sebäpleri döwlet mediasynda gozgalmaýar.

Degişli maglumat

Marynyň bankomatlarynda nagt ýetmezçiligi ýitileşýär, töleg terminallary işlemeýär

Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.

Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.

Türkmenistanyň öz ýokary okuw jaýlaryndaky emeli päsgelçilikleriň saklanyp galmagy bilen, Özbegistanda döreýän okuw şertlerinden peýdalanmaga çalyşýan türkmenistanly ýaşlaryň sany köpelýär diýip, Azatlygyň habarçylary habar berýär.

Lebap we Daşoguz welaýatlaryndaky söhbetdeşlerimiz ene-atalaryň şu günler mekdebi tamamlaýan çagalaryny özbek dilindäki ÝOJ-lara girmäge taýýarlap berjek mugallymlary gözleýändigini aýdýarlar. Azatlygyň habarçylary ýerli synçylar bilen bilelikde, ene-atalar bilen aýratynlykda gürleşip, doly bahaly bolmadyk, ylmy däl pikir sorama geçirendiklerini habar berdiler.

Habarçylarymyz we çeşmelerimiz Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde (12), Çärjew (7), Dänew (5), Darganata (6), Saýat (5), Farap (6) we Kerki (8) etraplarynda jemi 49 sany ene-ata bilen söhbetdeş bolup, olaryň çagalaryny okatjak bolýan ýerleri bilen gyzyklandylar.

Ýerli ÝOJ-lara girmek islegi 'peselýär'

Pikirini paýlaşan 49 ene-atanyň diňe 4-si (8,2%) çagalarynyň ýerli ÝOJ-lara girmekçi bolýandygyny aýtsa, galan 45-si (91,8%) çagalarynyň daşary ýurtlara okuwa gidip, şol ýerlerde işe galmagyny isleýändigini aýtdy.

Degişli maglumat

Türkmen uçurymlary gutardyş synaglaryndan öň goşuna çagyrylýar

Söhbetdeşlerimiz çagalaryny esasan Ýewropada - 3 (6,7%), Hytaýda - 2 (4,4%), Gazagystanda - 1 (2,2%), Türkiýede - 7 (15,6%), Belarusda - 4 (8,9%), Russiýada - 12 (26,7%) we Özbegistanda - 16 (35,5%) okatmagy nazarda tutýarlar.

Orsýetdäki çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, lebaply ene-atalar çagalarynyň bu ýurtda okamak islegini, her niçik bolsa-da, rus dilini bilmegi we Russiýa göni uçar gatnawynyň bolmagy bilen düşündirýärler.

Türkiýä çagalaryny okuwa ibermek isleýän ene-atalaryň köpüsiniň aňyrda ýanýoldaşynyň ýa-da ýakyn garyndaşlarynyň bardygy, okuwyň gapdalyndan, olaryň Türkiýede işlemeginiň hem möhümdigi aýdylýar.

Pikir alyşma gatnaşanlaryň 35,5% çagalaryny Özbegistanyň ÝOJ-laryna ibermek isleýändiklerini aýtdylar. Olar bu karary özbek dilinde berilýän bilime bolan isleg, şeýle hem Özbegistana baryp-gelmegiň maddy taýdan amatlyrak bolmagy bilen düşündirýärler.

Pikir alyşmalara gatnaşan 49 lebaply ene-ata "siz adaty durmuşyňyzda haýsy dilde gürleşmegi saýlap alýarsyňyz?" diýen soraga şeýle jogaplary berdiler: "diňe türkmen dilinde" - 23 (47%), "diňe özbek dilinde" - 17 (34,7%), "türkmen we özbek dillerinde" - 5 (10,2%), "türkmen we beýleki dillerde" - 3 (6,1%), "rus dilinde" - 1 (2%).

Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäherinden (10), Şabat (8), Görogly (7), Köneürgenç (5), Garaşsyzlyk (5) etraplaryndan jemi 35 ene-ata pikir alyşma gatnaşdy.

Olaryň arasynda çagalaryny Türkmenistanyň ÝOJ-larynda okatmaga ymtylýanlaryň sany 4-e (11,4%) deň boldy. Galan 31-isi (88,6%) çagalaryny daşary ýurtlara okuwa ibermekçi bolýandygyny aýtdy. Olaryň beren jogaplary şeýle boldy: Ýewropa - 1 (3,2%), Hytaý - 1 (3,2%), Gazagystan - 2 (6,4%), Türkiýe - 3 (9,7%), Belarus - 1 (3,2%), Russiýa - 8 (25,8%), Özbegistan - 15 (48,5%).

Bu sebitde pikir alyşma gatnaşyp, çagalaryny Gazagystanda okamaga ibermekçi bolýanlaryň ikisi hem etniki gazaklara degişli.

Özbek ÝOJ-larynyň 'meşhurlygynyň' sebäbi näme?

Bu sebitde pikir alyşma gatnaşanlaryň arasynda çagalaryny Özbegistanyň ÝOJ-laryna okuwa ibermek isleýänleriň sanynyň 48,5% deň bolmagynyň esasy sebäbi sebitde özbek dilli ilatyň kowçum ýaşamagy we daşoguzlylaryň özbek ÝOJ-laryna bolan höwesiniň ýokary bolmagy bilen baglanyşykly.

Pikir alyşmalara gatnaşan 35 daşoguzly "siz adaty durmuşyňyzda haýsy dilde gürleşmegi saýlap alýarsyňyz?" diýen soraga şeýle jogap berdiler: "diňe türkmen dilinde" - 18 (51,4%), "diňe özbek dilinde" - 12 (34,3%), "türkmen we özbek dillerinde" - 3 (8,6%), "gazak dilinde" - 2 (5,7%).

Degişli maglumat

Türkmenistanda ykdysady ÝOJ-laryň rektorlary täzlendi, sebäbi aýdylmady

Ýerli bilim işgäri ýurduň demirgazyk-gündogar sebitlerinde Türkmenistanyň ÝOJ-larynda okuwa bolan höwesiň örän peselendigini, daşary ýurtlara okuwa we işe gitmäge islegiň 90% barabar bolup görünýändigini belledi.

Pikir soramalardan görnüşine görä, Lebap welaýatynda özbek dilinde ýokary bilim aljaklar 35,5%, Daşoguz welaýatynda 48,5% boldy. Bu ýagdaý, ýerli ýaşaýjylaryň aýtmagyna görä, özbek dilinde sapak berýän mugallymlara bolan islegi güýçlendirýär. Beýleki bir tarapdan, ýurduň häkimiýetleri eýýäm 25 ýyldan gowrak wagtdan bäri özbek dilinde okadylýan synplary açman gelýärler.

Azatlygyň habarçylarynyň ozal hem habar berşi ýaly, Türkmenistandaky özbek azlyklary ýylyň-ýylyna özbek dilinde okadylýan synplaryň gaýtadan dikeldilmegini soraýarlar.

Ýerli synçylaryň pikirine görä, ene-atalaryň mekdeplerde berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmak, türkmen ýaşlaryny halkara derejesinde bilim almaga taýýarlamak barada edýän talaplary güýçlense, bu tutanýerlilik häkimiýetlere belli bir derejede täsir edip biler.

Maglumat üçin aýdylsa, ýerli synçylaryň gatnaşmagynda geçirilen pikir soramalar doly bahaly sosial barlag hasaplanyp bilmez. Şol bir wagtda, Türkmenistandaky maglumat ýapyklygy türkmen ýaşlarynyň ýokary bilim almak isleglerini töwerekleýin öwrenmäge, olaryň näme üçin haýsy ýurtlara kän ýykgyn edýändigini anyklamaga mümkinçilik bermeýär.

Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.

Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPN ulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.