Eýranyň daşary işler ministri öz ýurdunyň urany baýlaşdyrmak hukugyny talap etdi, ýurduň bu garşylykly pozisiýasy birnäçe hepde dowam eden içerki dartgynlylygyň dowamynda ABŞ-nyň deňiz güýçleriniň hüjümçi gämileriniň sebitleýin suwlarda ýüzýän wagtynda öňe sürüldi.
Abbas Arakçynyň sözleri ABŞ-nyň we Eýranyň resmileriniň Omanda Eýranyň ýadro programmasynyň ykbaly barada geçiren gepleşiklerinden soň aýdyldy. Tähran öz programmalarynyň parahatçylyk häsiýetlidigini we elektrik energiýasyny öndürmäge gönükdirilendigini aýdýar; Waşington we beýleki ýurtlar Tähranyň maksadyna şübhelenýärler we onuň atom ýaragyny döretmäge synanyşýandygyny aýdýarlar.
"Baýlaşdyrmagyň nol derejesinde bolmagyny biz hiç haçan kabul edip bilmeris" diýip, Arakçynyň 8-nji fewralda aýdandygy habar berildi. "Şonuň üçin biz Eýranyň içinde urany baýlaşdyrmagy kabul edýän we baýlaşdyrmagyň parahatçylyk maksatlaryna gönükdirilip, dowam etdiriljekdigine bolan ynamy döredýän gepleşiklere üns bermelidiris."
"Eýranyň urany baýlaşdyrmaga bolan islegi diňe tehniki ýa-da ykdysady däl [...] eýsem garaşsyzlyk we mertebe isleginden gelip çykýar" diýip, Arakçi aýtdy. "Hiç kimiň Eýran halkyna näme etmelidigini ýa-da näme etmeli däldigini aýtmaga haky ýok."
Omanda bolan gepleşikler ABŞ-nyň Ýakyn Gündogarda harby güýçleriniň artdyrylan döwründe geçirildi.
Soňky hepdelerde Eýranyň paýtagtynda we beýleki şäherlerinde deňi-taýy bolmadyk köçe protestleri sebäpli dartgynlylyk has-da artdy.
Häkimiýetler 1979-njy ýyldaky Yslam Rewolýusiýasyndan bäri iň uly demonstrasiýalary rehimsizlik bilen basyp ýatyrdylar we adam hukuklaryny goraýjy toparlar müňlerçe parahat ilatyň öldürilendigini aýdýarlar.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp protestçileriň jezalandyrylmagynyň mümkindigini aýdyp, hüjüm etmek haýbatyny atdy we "kömek ýolda" diýdi. Ol "USS Abraham Linkoln" uçar gämisini we onuň bilen bile gelen gämileriň flotiliýasyny sebite ibermegi tabşyrdy.
Iýun aýynda Birleşen Ştatlar Ysraýylyň 12 günlük bombalaýyş kampaniýasynyň ahyrynda Eýranyň ýadro desgalaryna hüjüm etdi.
7-nji fewralda Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian sosial mediada ýazan ýazgysynda Oman gepleşikleriniň "öňe ädim" bolandygyny we Tähranyň halkara şertnamasy boýunça öz hukuklarynyň hormatlanylmagyny isleýändigini aýtdy. Tramp şeýle hem gepleşiklere ýokary baha berip, "Eýran ylalaşyk baglaşmak isleýän ýaly görünýär" diýdi.
Halkara krizis toparynyň Eýran taslamasynyň direktory Ali Waez, Oman gepleşikleriniň şowsuzlyga uçramandygyny we iki tarapyň hem gepleşiklerden ýüz öwürmändigini aýtdy.
"Belki, olar umumy pikirleriň ýeterlik bolandygyny duýandyrlar ýa-da iki tarap hem gepleşikleri dowam etdirmek üçin özüne çekiji käbir ylalaşyklary stoluň üstüne goýandyrlar" diýip, ol Azatlyk Radiosynyň Farda gullugyna aýtdy.
Omandaky gepleşiklerden soň, ABŞ-nyň Döwlet departamenti Eýranyň nebit eksportyna täze sanksiýalary yglan etdi, olar 15 gurama we 14 kölegeli flot gämisine garşy niýetlenýär.
Netanýahu Tramp bilen duşuşar
Şol bir wagtyň özünde, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu 11-nji fewralda Waşingtonda Tramp bilen "Eýran boýunça gepleşikler" barada maslahatlaşar.
Netanýahu Trampy we ABŞ-nyň öňki prezidentlerini garşydaşy Eýrana garşy berk pozisiýa eýelemäge yzygiderli çagyrdy.
Netanýahu geçen aýda eger Tähran "Eýranyň hiç haçan görmedik güýji" bilen hüjüm etse, Ysraýylyň jogap gaýtarjakdygyny aýtdy.
7-nji fewralda Omandaky gepleşiklere ýolbaşçylyk eden Ak Tamyň wekili Stiw Witkoff ABŞ-nyň Merkezi serkerdeliginiň başlygy admiral Bred Kuper bilen bilelikde "Abraham Linkoln" gämisine bardy.
“Şu gün [biz] ABŞ-nyň “Abraham Linkoln” gämisindäki, onuň zarba beriji toparyndaky we 9-njy howa gämisindäki batyr deňizçiler we deňiz pyýadalary bilen duşuşdyk, olar bizi howpsuz saklaýar we prezident Trampyň güýç arkaly parahatçylyk baradaky habaryny goldaýarlar” diýip, Witkoff sosial mediada aýtdy.
Witkofyň bu saparyna gepleşiklerde möhüm rol oýnan Trampyň giýewisi Jared Kuşner hem goşuldy.