Eýranyň häkimiýetleri 6-njy iýulda ýurduň merhum ýokary ruhany lideri Aýatolla Ali Hameneýiniň ilata açyk, jemgyýetçilik jaýlanyş dabaralary geçirilip başlananda, Tähranyň ähli ýerinde giň howpsuzlyk çärelerini güýje girizdiler, şol sanda paýtagtyň howa giňişligini ýapdylar.
Tähranda geçirilýän ýörişiň 12 sagada çenli dowam etmegine, soňra bolsa Kumda we Yragyň beýleki şaýy mukaddes şäherlerinde dabaralaryň geçirilmegine we jynaza çäreleriniň 9-njy iýulda Maşat şäherinde geçiriljek Hameneýiniň jaýlanyş dabarasy bilen tamamlanmagyna garaşylýar. Şeýle-de, 7-nji iýuldan güýje girýän ýerli uçuşlary wagtlaýyn çäklendirmek çäreleri hem iki gün soň geçiriljek jaýlanyş dabaralaryna çenli öz güýjünde galar.
Resmiler 1989-njy ýylda aradan çykan Aýatolla Ruholla Homeýniniň jaýlanyş dabarasyny ýada salýan çärä taýýarlyk görýärkä, döwlet metbugaty Tähranyň Beýik Mosalla metjidinde iki gün saklanan Hameneýiniň tabudy eýran paýtagtynyň köçelerinden alnyp barylýan mahaly, onuň töwereginde köp sanly märekäniň bardygyny görkezdi.
Şeýle-de, jynaza dabaralaryny guraýjylar Homeýniniň jaýlanyş dabarasynda bolan ölüm howply wakanyň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin hem tagalla eden ýaly bolup görünýär. Şol wakada köp adamyň köpçülikleýin basa-baslygynda 10-dan gowrak adam öldi we 10 müňden gowrak adam ýaralandy.
Ilkinji dabaralar mahalynda Hameneýiniň tabydynyň daşyna ägirt uly beton böwetler guruldy, bu bolsa köpçülige gözegçilik etmek bilen bagly aladalaryň artandygyny görkezýär.
Eýranyň ýolbaşçylary tarapyndan bu dabaralar 28-nji fewralda ABŞ-Ysraýyl howa hüjümleri mahalynda Hameneýiniň öldürilmegi bilen başlanan Ysraýyl we Birleşen Ştatlar bilen bäş hepdelik çaknyşykdan soň dowamlylygyň we durnuklylygyň alamaty hökmünde görkezilýär.
Häkimiýetler urşa garamazdan, jynaza çärelerine gatnaşýanlaryň sanynyň ýokary bolmagyny milli jebisligiň subutnamasy hökmünde yzygiderli suratlandyryp gelýärler. Şol bir wagtda bu waka, şu ýylyň başynda başlanan we ýowuz basylyp ýatyrylan hökümete garşy giň gerimli köpçülikleýin protestlerden soň boldy.
Ünsler Hameneýiniň mirasdüşeri, onuň ikinji ogly Mojtaba Hameneýä gönükdirilen bolmagynda galýar. Ol ýokary lider wezipesine belleneninden bäri henizem köpçüligiň öňünde görünmedi we onuň kakasynyň ölümine sebäp bolan şol bir hüjümlerde ýaralanandygy habar berildi.
Şondan bäri, soňky aýlarda onuň belli bolan haýsydyr bir ses ýa-da wideo ýazgylary ýaýradylmady, bu bolsa onuň saglygy we ýokary ruhany lider hökmünde öz borçlaryny ýerine ýetirmek ukyby barada soraglary döredýär. Ali Hameneýiniň uruş başlandan bäri köpçülige çykmadyk beýleki üç ogly jaýlanyş dabaralaryna gatnaşýar.
Şeýle-de, dabara Yslam rewolýusiýasy goragçylary korpusynyň (YRGK) baş serkerdesi Ahmad Wahidiniň gatnaşmagy hem bellärliklidir. Ol birnäçe aýdan soň ilkinji gezek, 3-nji iýulda Hameneýiniň tabydynyň başynda hormat goýan mahaly, köpçüligiň öňünde peýda boldy.
Ol Eýranyň ýokary derejeli serkerdeleriniň öldürilmek üçin nyşana alynmagynyň gaty ähtimaldygy baradaky aladalar sebäpli çaknyşyk başlandan bäri köpçülikde o diýen görünmeýärdi.
Eýranyň daşary ýurt harby we gizlin operasiýalaryna gözegçilik edýän Yslam rewolýusiýasy goragçylary korpusynyň (YRGK) Kuds güýçleriniň köpçülikde seýrek görünýän başlygy Esmail Kaani hem 6-njy iýulda dabarada peýda boldy.
Hameneýiniň jaýlanyş dabaralaryna "Hamas" we "Hezbollah" toparlarynyň wekilleri hem gatnaşdylar we Tähranyň Ýakyn Gündogardaky ýaragly toparlar bilen uzak wagtlap dowam edýän gatnaşyklaryna ünsi çekdiler.
"Hamas" Birleşen Ştatlar we Ýewropa Bileleşigi tarapyndan terrorçylykly gurama hökmünde ykrar edildi. "Hezbollah" hem Waşington tarapyndan terrorçylykly gurama hökmünde ykrar edildi, onuň harby ganaty bolsa Ýewropa Bileleşigi tarapyndan sanawa alyndy.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Farda radiosynyň, AFP we dpa maglumatlary esasynda taýýarlandy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.
Forum