MANILA - ABŞ-nyň we Russiýanyň ýokary derejeli diplomatlary Moskwanyň Ukraina garşy 4 ýyldan gowrak wagt bäri dowam edýän urşunyň soňuna çykmak üçin täze tagalla etmek maksady bilen duşuşdylar, ýöne iki tarap hem täze öňegidişlikler ýa-da optimizm üçin esas görkezmedi.
Döwlet sekretary Marko Rubio bilen Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrowyň 23-nji iýulda geçiren duşuşygy, Trampyň administrasiýasynyň ünsüni Eýran urşuna gönükdirip, ABŞ-nyň parahatçylyk ylalaşygyny baglaşmak üçin edýän tagallalarynyň doňdurylan pursadynda boldy. Kreml hem öz maksimalist uruş talaplaryny ýumşatmak üçin hiç hili alamat görkezmedi.
Bary-ýogy 35 minut dowam eden duşuşykdan soň, Rubio gepleşikleriň "gowy" we "açyk" bolandygyny, ýöne öňki parahatçylyk pikirleri başa barmansoň täze teklipleriň gerek boljakdygyny aýtdy. Ol jikme-jiklikleri açmakdan ýüz öwürdi.
"Birleşen Ştatlar... manysyz urşuň soňuna çykmakda konstruktiw rol oýnamaga taýýar" diýip, Rubio Azatlyk Radiosynyň sowalyna beren jogabynda aýtdy.
Duşuşygyň haýsydyr bir öňegidişlik getirip-getirmändigi barada soralanda, Rubio çalt öňegidişlik baradaky garaşylan çaklamalary ret etdi.
"Siz Ukrainadaky urşy bärde Aziýada 30 minutda çözendigimizi pikir edýärsiňizmi? Bu beýle işlemeýär" diýip, ol aýtdy.
Soňra Azatlyk Radiosynyň Orsýetiň urşy haçan bes etjekdigi barada beren soragyna Lawrow sowala üns bermedik ýaly boldy, ýa-da ony eşitmedi.
Russiýanyň Daşary işler ministrliginiň beýanatyna görä, Lawrow ABŞ-nyň Ukraina ýarag üpjünçiliginden Moskwanyň nägiledigini aýdypdyr we Ukrainanyň Ýewropaly ýaranlaryny Orsýet üçin "strategik ýeňilmegi" maksat edinýän "durnuksyzlandyryjy syýasatda" aýyplapdyr.
Ministrligiň maglumatyna görä, Lawrow prezidentler Donald Trampyň we Wladimir Putiniň Alýaskanyň Ankorij şäherinde geçiren duşuşygy bilen bagly meseläni hem gozgapdyr.
Kreml Ankorijde Tramp bilen Putiniň Ukraina urşuny bes etmek barada möhüm ylalaşyga gelendigini öňe sürýär. Rubio we ABŞ-nyň beýleki resmileri muny yzygiderli ret etdiler.
"Biz täze teklipleri we täze pikirleri tapmaly bolarys" diýip, Rubio žurnalistlere aýtdy. "Elbetde, bu şol wagt Ukraina üçin kabul ederlikli däldi we men onuň häzir olar üçin hem kabul ederlikli däldigini pikir edýärin. Aslynda, munuň olar üçin has-da kabul ederlikli däl bolmagy mümkin".
Islendik parahatçylyk ylalaşygy üçin "täze pikirler we käbir täze konsepsiýalar" gerek bolar diýip, Rubio aýtdy. Ol Waşingtonyň "mümkinçilik dörese we şertler dogry bolsa" tekliplero bermäge taýýardygyny belledi.
Kremliň metbugat wekili Dmitriý Peskow Lawrow-Rubio duşuşygy barada soralanda, Moskwanyň aşa optimistik däldigini žurnalistlere aýtdy.
Ukrain goşunlary söweş meýdanynda rus güýçlerine garşy göreşde soňky demine çenli durýarlar, rus goşunlary örän haýal depginde öňe süýşýärler we uly ýitgileri çekýärler.
Ukrainanyň uzak aralykly dron hüjümi Orsýetiň nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryny bogdy we Orsýet ballistik raketalar we dronlar bilen Ukrainanyň şäherlerini weýran etmegini dowam etdirýär.
Mundan başga, Orsýet Ukrainanyň gündogarynda basyp alnan bölekleriniň doly gözegçiligini talap etmegini dowam etdirýär, Kiýew bolsa territorial ylalaşyklary ret edýär.
Rubio Orsýetiň "hepdede 5000-6000 esgerini" ýitirýändigini aýtdy we Ukrainada parahat ilatyň ölümine we Kiýewe hüjümleriň köpelmegine salgylanyp, ýurduň "uly baha" töleýändigini belledi.
Rubio Russiýanyň hem Ukrainanyň urşuň soňuna çykmak üçin güýçli islegleriniň bardygyny, ýöne esasy päsgelçilikleriň iki tarap üçin hem kabul ederlikli şertleri tapmakdan ybaratdygyny aýtdy.
"Kynçylyk şundan ybarat: iki tarap üçin hem kabul ederlikli soňuny tapmak" diýip Rubio aýtdy.
Öňki teklipleri indi durmuşa geçirip bolmaýar
2022-nji ýylyň fewral aýynda giň möçberli hüjüm başlanaly bäri Waşington Kiýew üçin ýarag we harby enjamlaryň iň uly üpjün edijisi bolup gelýär.
Tramp 2025-nji ýylyň ýanwarynda Ak Tama gaýdyp geleninden bäri ýarag berilmegi haýallady, emma üpjünçilikler ýewropaly ýaranlar arkaly iberilýär - bu bolsa Moskwany gaharlandyrýar.
Lawrowyň Waşingtony Ukraina ýarag üpjünçiligini bes etmäge çagyrandygy baradaky soraga jogap berip, Rubio ABŞ-nyň syýasatynda hiç hili üýtgeşikligiň bolmandygyny aýtdy we ol ABŞ-nyň NATO mehanizmleri arkaly ýarag satmagyny dowam etdirýändigini we şol bir wagtyň özünde diplomatiýany alyp barýandygyny aýtdy.
"Biz urşuň gutarmagyny isleýäris" - diýip Rubio aýtdy. "Biz urşuň gutarmagy üçin elimizden gelen ähli oňyn roly oýnamaga taýýar".
Ol ylalaşygyň bir duşuşykdan has köp giňişleýin gepleşikleri talap etjekdigini duýdurdy.
"Bu metbugat maslahatynda amala aşmaz. Bu bärde Filippinlerdäki bir duşuşykda bolmaz" - diýip, ol aýtdy.
Rubio Trampyň konflikti soňlamaga ünsi jemleýändigini, sebäbi "adamlaryň ölmegi bes etmeli", sebäbi Ukraina täzeden dikelip bilmeli, ýaş rus esgerleri mundan beýläk ölmeli däl.
"Ol munuň samsyk uruşdygyny pikir edýär. Ol munuň manysyz uruşdygyny pikir edýär" diýip, Rubio aýtdy.
Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Trampyň we Ukrainanyň prezidenti Wladimir Zelenskiniň ýakyn wagtda duşuşyp biljekdigi barada beren soragyna Rubio ABŞ-nyň resmileriniň Kiýew bilen ýygy-ýygydan aragatnaşyk saklaýandygyny we ukrain wekilleri bilen rus resmilerine garanda has köp duşuşýandygyny aýtdy.
Şeýle-de, Rubio Orsýetiň Ukrainadaky urşuny Hytaýyň daşary işler ministri Wang Ýi bilen geçiren aýra gepleşiginde ara alyp maslahatlaşmandygyny aýtdy we iki tarapyň arasynda "gürleşmeli başga-da köp zadyň" bolandygyny belledi.