Ukrainanyň we Orsýetiň gepleşikçileri, ABŞ-nyň Ukrainada tasdan 5 ýyl bäri dowam edýän urşy tamamlamaga gönükdirilen iki günlük gepleşikleriniň ilkinji gününi jemlediler, ýöne öňegidişligiň bolup-bolmandygy belli däl.
Abu Dabide 10-njy noýabrda geçirilen gepleşikler fewral aýyndan bäri rus we ukrain resmileriniň ilkinji ýüzbe-ýüz gepleşikleri bolup, Ak tamyň Ikinji jahan urşundan bäri Ýewropanyň iň uly we iň ganly guryýer urşuny soňlamakda dörän petikden çykmak üçin eden täze tagallalary bilen geçirildi.
Abu Dabi gepleşiklerinden birnäçe sagat soň we Demirgazyk ýurtlarynyň ýolbaşçylary bilen eden aýry-aýry duşuşyklarynyň yz ýany Kopengagende geçirilen metbugat ýygnagynda Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenskiý gepleşikler rus kärdeşleriniň başga bir "maglumat äleminde" ýaşaýandygyny görkezdi diýdi.
Orsýetiň wekiliýeti "Donbas sebitiniň ýarysyna" gözegçilik edýändigini öňe sürdi, ýogsa Ukraina munuň beýle däldigini subut etmek üçin dokumental delil berip bilýär diýip, Zelenskiý žurnalistlere aýtdy.
Bu bir "çynlakaý mesele biz we -- [Orsýetiň prezidenti Wladimir] Putin -- dürli reallyklarda ýaşaýarys" diýip Zelenskiý sözüni dowam etdirip, amerikan wekiliýetiniň ýerlerdäki front liniýasyndaky ýagdaýlar barada Ukrainanyň wersiýasyny "tassyklandygyny" eşitmek gowy diýdi.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio, "G7" ýygnagyna gatnaşan mahaly ukrain kärdeşi bilen Parižde duşuşyp, gepleşikleri "diýseň netijeli" diýip häsiýetlendirdi.
"Üç taraplaýyn (format) netijede Ýewropadaky hyzmatdaşlarymyzy hem öz içine almaly diýip pikir edýäris, sebäbi olar bu meseläni uzak möhletleýin çözmegiň bir bölegidir" diýip, Rubio aýtdy.
Duşuşyklaryň öňüsyrasynda ABŞ-nyň resmileri düýpli öňe gidişlige umyt baglaýandyklaryny aýtdylar. Ak tamyň baş wekili Stiw Witkoff bu gepleşikleriň "Ýewropanyň bar bolan howpsuzlyk institutlaryny" ösdürmegi öz içine almagynyň mümkindigini aýdypdy.
ABŞ-nyň beýleki esasy wekili prezident Donald Trumpyň giýewi Jared Kuşner duşuşygyň başynda Waşingtonyň "urşy bes etmäge umyt berýän çözgüt" tapmakdaky "boşlugy azaldandygyny" aýtdy. Ol jikme-jiklik bermedi.
Rus resmiler bolsa, Kremliň 2022-nji ýylyň fewral aýynda goňşusyna garşy doly çozuşa başlaly bäri öňe sürýän berk talaplaryndan el çekmäge taýýardygyny görkezmediler.
Rus wekiliýetine taryhçy we öňki medeniýet ministri Wladimir Medinski ýolbaşçylyk etdi, ol beýleki talaplaryň arasynda Ukrainanyň taryhyna we territorial bitewiligine şübhe bildiripdi.
Beýleki agzalaryň arasynda Russiýanyň esasy aňtaw gullugy bilen işleşýän ýokary derejeli ofiserler, şol sanda ukrain häkimiýetleriniň bir ukrain harby wekiliniň janyna kast etmekde aýyplanýanlar boldy.
Ukrainanyň delegasiýasyna ýolbaşçylyk edýän Rüstem Umerow, Kiýewiň howpsuzlyk kepilliklerine we dowamly parahatçylyga ygrarlydygyny aýtdy.
"Ýewropanyň bar bolan howpsuzlyk institutlaryny" öz içine alýan gepleşikleriň giňeldilmeginiň nähili netije berjekdigini entek belli däl. Şeýle-de bolsa, Moskwanyň talaplaryndan biri Ukrainanyň NATO agza bolmak mümkinçiligini gazanmagynyň öňüni almakdy.
Bu bileleşik, öz gezeginde hiç bir ýurduň başga bir ýurduň goşulmak islegine weto hukugyny ulanmaly däldigini öňe sürýär.
"Geljekdäki howpsuzlyk arhitekturasy üçin anyk parametrleri kesgitlemek we diňe şondan soň hakyky Russiýa-Ukraina konfliktiniň çözgüdine geçmek ideýasy doly ýerliklidir" - diýip, Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow Moskwada žurnalistlere aýtdy.
Ukraina hem dowam edýän uruş gutarandan soň geljekde rus hüjüminiň täzelenmeginiň ähtimallygynyň öňüni almak üçin günbatar hyzmatdaşyndan howpsuzlyk kepilliklerini gözleýär.
Waşington Moskwanyň NATO-nyň iki esasy maddasyna esaslanan Ukraina üçin howpsuzlyk kepilliklerini kabul etmegini isleýär, oňa laýyklykda bir agzanyň üstüne hüjüm edilmegi hemmelere edilen hüjüm hasaplanýar.
Germaniýa, Fransiýa we Beýik Britaniýa (E3 diýlip atlandyrylýan topar) Italiýa, NATO, Ýewropa Bileleşigi we Ukraina bilen bilelikde gatnaşýar. Emma olaryň ABŞ-nyň wekilleri bilen ilkinji geňeşmeleri Orsýet bilen üç taraplaýyn gepleşiklerden aýra boldy.
1,5 milliondan gowrak ölen we ýaralanan diýlip hasaplanýan rus esgerleriniň arasyndaky ägirt uly ýitgilere garamazdan, Kreml maksimal maksatlaryna ýetmek isleglerini dowam etdirýär.
Söweş meýdanynda rus häkimiýetleri gündogar Donbas sebitiniň tutuşlygyna, şol sanda gözegçilik etmeýän territoriýasyna gözegçiligi öz eline almaga synanyşýar.
Uly ýitgi çekýän ukrain güýçleri rus goşunlary bilen ýaňy-ýakynda söweşdi, käbir ýerlerde uly ýitgi çekip, territoriýany yzyna aldy.
Orsýet, şeýle hem, günde howa hüjümleri bilen ukrain şäherlerine zarba urýar, energiýa we ýyladyş infrastrukturasyny ýumurýar we ukrain raýatlary üçin gazaply gyş şertlerini agyrlaşdyrýar.