Bijan Bahardariniň tiz iýmit hödürleýän restoranynyň penjiresinde iki baýdak bar: gök-ak Dawut ýyldyzly ysraýyl baýdagy we rewolýusiýadan öňki Eýranyň ýaşyl-ak-gyzyl üç reňkli baýdagy, onuň merkezinde altyn arslan we gün şekilleri bar.
Bijan müşderisine nahar salyp berenden soň, öz doglan topragy bilen ýaşaýan ýurdunyň arasyndaky söweşi görmegiň özi üçin nähilidigini gürrüň bermek üçin arakesmeden peýdalandy.
"Men olaryň režimi edil häzir ýok etmegini isleýärin, muny umyt edýärin. Men ol ýere gaýdyp barmak mümkinçiligine garaşýaryn. Men ol ýerde 17 ýyl ýaşadym. We men hemme zady ýadymda saklaýaryn" diýip, ol Azatlyk Radiosyna aýtdy. "Irden telefonymy, radiomy, telewizorymy barlaýaryn - näme bolsa-da, tapawudy ýok."
Bahordari 1978-nji ýylda ýetginjeklik döwründe syýahat etmek üçin Eýrany terk etdi. Ol ýurtda bolmadyk wagtynda Eýranyň şasy agdaryldy we Yslam respublikasy döredildi. Bahordari hiç haçan gaýdyp bilmedi.
Ol Ysraýylda öýlendi, çagalary bar we 10 ýyl bäri Lewinskiý bazarynda pars söwdagärleriniň köplük bolan ýerinde "Täze iýmit durmuşy" atly kafesini dolandyrýar.
Ysraýylda takmynan 250 000 eýranly ýewreý bar, olar Eýranda doglan ýewreýler we ikinji, üçünji nesiller diýlip kesgitlenýär. Bahordari birneme üýtgeşik, sebäbi ol bu ýere Yslam rewolýusiýasyndan öň göçüp geldi. Beýlekileriniň köpüsi soňra geldi.
Şeýle eýranlylaryň biri Bahordariniň naharhanasyndan birnäçe ädim uzaklykda ýerleşýän hoz we kakadylan miwe satýan dükanyň eýesidir. Ol özüni diňe Meir diýip tanatdy we 1979-njy ýylda Ysraýyla gelendigini aýtdy. Onuň aýtmagyna görä, häzirki uruş onda garyşykly duýgulary döredýär - ýöne şol bir wagtyň özünde umyt hem berýär.
"Bu örän geň. Hemme zat geň. Biz biri-birimize hüjüm edýäris. Ýöne bu gowy maksat üçin. Eýran halky ejir çekýär. Olaryň hökümeti ýaman, diňe Eýran üçin däl, bütin dünýä üçin örän erbet" diýip, ol öz pikirini aýdyňlaşdyrmak üçin iňlis dilinden ýewreý diline geçdi.
Emma ol geljege umyt baglasa-da, häzirki ýagdaýyň howplaryny hem boýun aldy - diňe Eýranda parahat ilatyň arasyndaky pidalary däl, eýsem režimiň üýtgemeginiň garaşylmadyk we zorlukly netijelere sebäp bolup biljekdigini hem belledi.
"Eger şeýle bolsa, men örän lapykeç bolaryn we gynanaryn. Diňe men däl, dünýäniň dürli künjeklerindäki köp adam. Biz sosial ulgamlar arkaly berk baglanyşykly. Hemmämiz doga edýäris. Hemmämiz goldaýarys" - diýip, Meir aýtdy.
Eýran diasporasynyň dargap ýaşaýan ýurtlarynyň ençemesini agzap, Meir ozal "olar seslenmäge gorkýardylar. Emma indi olar özlerini ynamly duýýarlar. Biz režimiň ýykylmagyna garaşýarys" - diýdi.
Eýranda henizem ýewreý ilaty bar. Onuň sany baradaky çaklamalar birnäçe müň adamdan 10 000 we 20 000-e çenli üýtgeýär. Bu san 1979-njy ýyldan öň has ýokarydy.
Rewolýusiýanyň yzýany köp ýewreý ýurtdan gaçdy. Täze häkimiýetler Ysraýyla garşy berk pozisiýany eýelediler, şol sanda Ysraýylyň bolmak hukugyny ykrar etmediler. 1979-njy ýylda Tähranyň ýewreý jemgyýetiniň tanymal şahsyýeti Habib Elghanianyň jezalandyrylmagy eýranly ýewreýleri Ysraýyla we beýleki ýurtlara, esasanam ABŞ-a göçmäge iterdi.
Şol göçe-göçlügiň arasynda 1979-njy ýylda maşgalasy Eýrany terk edende 9 ýaşynda bolan Nikola. Häzirki wagtda Ýerusalimde holistik terapewt bolup işleýän zenan, günleriň birinde agşam sagat 10-da ir bilen ýurtdan gitmeli boljagynyň özüne aýdylandygyny ýatlady. Ol özüne üç zady alyp gitmäge rugsat berlendigini aýtdy.
Nikola familiýasyny agzamazlygy sorady, sebäbi ol 77 ýaşly ejesiniň Eýranda galýandygyny aýtdy.
"Bir göz aglaýar, beýlekisi gülýär" diýip, ol häzirki ýagdaýy häsiýetlendirdi.
"47 ýyldan soň režimiň ýykylmagy üçin doga edýärin... Men aglaýaryn, sebäbi Eýrandaky adamlaryň nähili baha töleýändigini bilýärin" diýip, ol sözüniň üstüne goşdy.
Bahordariniň Tel-Awiwdäki kafesine gaýdyp gelenimizde, ol meşhur myhmanlaryň, şol sanda ysraýylly aktýorlaryň we aýdymçylaryň suratlary goýlan diwara görkezdi. Diwarda merhum eýran şasynyň we onuň aýalynyň portretleri hem bar.
Bahordari gözlerinden ýaş akdyryp, arzuwyny açdy.
"Men Eýranda ýene bir restoran guraryn - örän uly. Şeýle hem Ysraýylyň, Birleşen Ştatlaryň we Eýranyň baýdaklaryny, şeýle hem şanyň [suratyny] birleşdirerin. Bu örän, örän aýratyn bolar" - diýip, Bahordari aýtdy.
Forum