Birnäçe aýlap ukrain esgerleri Harkiw sebitindäki Kupýansk şäherini ele geçirmek we ony saklamak ugrunda söweşdiler. Oskil derýasy bilen iki bölege bölünen bu şäher günbatara çenli uzap gidýän möhüm, emma häzirki wagtda ulanylmaýan demir ýol ugry bilen hem tapawutlanýar.
Geçen güýzde rus goşunlary garaşylmadyk hüjüm edip, köne ýerasty turbany ulanyp derýanyň aşagyndan gizlin geçdiler. Şeýle-de bolsa, Ukrainanyň 14-nji aýratyn mehanizirlenen brigadasynyň esgerleri we beýleki bölümler aglaba öz pozisiýalaryny saklap bildiler. Bu ýagdaý agyr front çyzygynyň arasynda seýrek duş gelýän oňyn pursatlaryň biri boldy.
Emma bu üstünlik brigada üçin örän gymmat düşdi.
Geçen hepde käbir esgerleriň garyndaşlary aç-açan çykyş edip, gaharly şikaýatlaryny beýan etdiler we aşa horlanan esgerleriň suratlaryny paýlaşdylar. Olar muny üpjünçiligiň pesligi, iýmit we suwuň ýetmezçiligi hem-de ýolbaşçylygyň gowşaklygy bilen düşündirdiler.
Olha öz adamsynyň we brigadanyň beýleki agzalarynyň birnäçe günläp iýmit-suwsyz galandygyny aýtdy.
“Ol maňa: ‘Men diri, ýöne biz aç galýarys’ diýip ýazdy” diýip, ol Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynyň Ukrain gullugyna gürrüň berdi. “Şol wagta çenli olaryň iýmit iýmediklerine eýýäm dokuz gün bolupdy.”
“Siz aşgazanyň gurap başlamazyndan öň näçe wagt iýmitlenmän ýaşap bolýandygyna düşünýäňizmi?” diýip, başga bir esgeriň aýaly Anastasiýa Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosynya şikaýat etdi. “Ilki bilen aşgazan işlemegini bes edýär. Soňra suwsuzlyk başlanýar. Suw bolmansoň, olaryň aýaklary agyrydan ýaňa ejir çekýärdi.”
Bu suratlar we garyndaşlaryň şikaýatlary dört ýyldan gowrak dowam edýän uruş sebäpli ýadap, ruhy taýdan pese düşen ukrain jemgyýetinde güýçli seslenme döretdi. Şeýle hem bu ýagdaý Ukrainanyň harby ýolbaşçylarynyň ünsüni çekdi. Olar has uly rus goşunyna garşy göreşmek üçin täze esgerleri yzygiderli üpjün etmekde kynçylyk çekýärler.
24-nji aprelde general Oleksandr Syrskiý 14-nji brigadanyň serkerdesini wezipesinden boşatmagy buýurdy.
Baş ştabyň bildirişine görä, brigadanyň ýolbaşçylary “hakyky ýagdaýy gizläpdirler, şol sanda käbir pozisiýalaryň ýitirilendigini we üpjünçilikde goýberilen ýalňyşlyklary habar bermändirler.” “Aýratyn hem brigadanyň bir nokadyna iýmit üpjünçiligi meselesi ýüze çykaryldy.”
Kadr kynçylyklary
2022-nji ýylyň fewralynda doly göwrümli basybalyjylyk başlanaly bäri Ukraina Russiýa garşy göreşmek üçin batyrlyk, tutanýerlilik we Günbatar ýurtlaryndan gelen köp sanly ýaraglara daýanýar. Ukrainanyň dron tehnologiýasyndaky täzelikleri hem söweşde deňagramlylygy saklamaga kömek etdi.
Şeýle-de bolsa, ýeterlik mukdarda esger toplamak henizem uly mesele bolup galýar.
Kanun çykaryjylar bilen prezident Wolodymyr Zelenskiý mobilizasiýa we harby gulluga çagyryş baradaky kanunlary özgertmek üçin iki ýyl wagt sarp etdiler. Şeýle-de bolsa, täze esgerleri toplamak durnuksyz bolmagynda galýar, käbir serkerdeler bolsa ýeterlik derejede taýýarlanan adamlaryň ýetmezçiliginden yzygiderli zeýrenýärler. Käbir bölümler özbaşdak reklama kampaniýalaryny geçirýärler, harby gullukdan gaçmak ýagdaýlary bolsa giňden ýaýran.
Merkezleşdirilmedik harby çagyryş ulgamy korrupsiýa we para almak baradaky aýyplamalara getirdi.
Ukrainanyň iň tejribeli bölümleriniň köpüsi, mysal üçin Üçünji aýratyn hüjüm brigadasy, köplenç goranyşy güýçlendirmek üçin iberilse-de, işgär sanyny kadaly derejede saklap bildiler.
Emma beýleki bölümler hem işgär sany hem-de täze esgerleriň taýýarlyk derejesi taýdan kynçylyk çekýärler.
Betnam bir ýagdaýda Günbatarda taýýarlanan we enjamlaşdyrylan 155-nji aýratyn mehanizirlenen brigada köpçülikleýin gaçmalar, aýyplamalar we ýolbaşçylaryna garşy berk tankytlar bilen ýüzbe-ýüz boldy. Brigadanyň serkerdesi fronta iberilmezinden birnäçe gün öň wezipesinden boşadyldy.
Kupýansk töweregindäki 14-nji brigada barada bolsa garyndaşlar Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna we beýleki ukrain metbugatyna bu bölümiň ýedi aýa çenli iýmit we beýleki üpjünçilik ýetmezçiligini başdan geçirendigini aýtdylar.
Geçen hepde Facebookda ýazylan bir paýlaşmada başga bir esgeriň aýaly Anastasiýa Silçuk birnäçe suratlary paýlaşyp, olaryň sözlerini şeýle getirdi:
“Ýedi aý bäri iýmit, suw we ýangyç bilen üpjünçilik yzygiderli gijikdirilýär. Biz köplenç huşumyzdan gidýäris we fiziki taýdan öz pozisiýalarymyzy gorap bilmeýäris. Köplenç şeýle ýagdaý ýüze çykýar: biz huşumyzdan gidýäris we fiziki taýdan pozisiýalarymyzy gorap bilmeýäris.”
“Bu ýokary ýolbaşçylara mälim bolmalydy”
Serkerdeler we harby işgärler üpjünçilik ýetmezçiligini inkär etmediler, ýöne munuň sebäpleriniň biri hökmünde Oskil derýasynyň üstünden üpjünçiligi geçirmekdäki kynçylyklary görkezýärler. Olar çäkli mukdarda üpjünçiligiň frontda barha köp ulanylýan usuly bolan dronlar arkaly ýetirilýändigini aýtdylar.
“Logistika taýdan ýagdaý häzir durnuklaşdy, ýöne henizem örän çylşyrymly” diýip, brigadanyň metbugat wekili Nadiýa Zamryha Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtdy. “Bularyň hemmesi duşmanyň dronlarynyň berk gözegçiligi astynda bolup geçýär.”
Ukrain harby güýçleriniň jemgyýetçilik gözegçisi Olha Reşetilowa bu logistika meselesiniň diňe 14-nji brigada degişli däldigini, eýsem giňden ýaýran mesele bolup, esgerleri çalyşmak we ýadaw bölümleri frontdan çykarmak bilen baglydygyny aýtdy.
“Mesele diňe bir bu bölüm däl, eýsem goşunlary wagtynda yzyna çekmek baradaky kararlaryň kabul edilmegidir” diýip, ol Azat Ýewropa/Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Ukrainanyň baş ştabynyň öňki orunbasary, pensiýadaky general Ihor Romanenko Kupýansk töweregindäki üpjünçilik ugurlarynyň derýa sebäpli hakykatdanam kyn bolandygyny aýtdy.
“Bu ýagdaý ýokary ýolbaşçylara mälim bolmalydy” diýip, ol aýtdy. “Ýolbaşçylygyň ýagdaýy gözegçilikde saklamak borjy bar, mümkin boldugyça ýerinde bolmaly. Olaryň ýagdaýa düşünmek üçin orunbasarlary we beýleki tabyn işgärleri bar.”
Dynç alyşdaky polkownik we öňki 53-nji motorlaşdyrylan tüpeň brigadanyň serkerdesi Anatoliý Kozel bolsa käwagt ofiserleriň diňe logistika däl, eýsem ýerindäki ýagdaýlar we goranyş pozisiýalary barada hem ýolbaşçylary aldap bilýändigini aýtdy.
“Frontda hakyky taktiki ýagdaý bilen gabat gelmeýän pozisiýalarymyz bar. Käbir pozisiýalar diňe ýarym taýýarlanan, aragatnaşyk ýok pozisiýalar... we brigada serkerdesi muny habar bermäge gorkýar” diýip, ol aýtdy.
“Eger olar ýygy-ýygydan aldaýan bolsalar, onda özüňiz baryp görmeli” diýip, ol goşdy.