Ýulduz Usmanowanyň çykyşynyň Bruklinde Braýton Biçdäki "Oceana" teatrynda ýerine ýetirilmegi meýilleşdirilipdi. Bu ýerde dünýäniň iň uly ýewreý jemgyýetleriniň biri ýerleşýär. 9-njy maýa bellenen konserte biletleriň ählisi satyldy.
Şeýle-de bolsa, konsertiň öňüsyrasynda täsirli respublikan syýasatçylary bilen birlikde ýewreý aktiwistleri Usmanowany antisemitizmde aýypladylar we onuň çykyşyna garşy boldular. Netijede çykyş ýatyryldy.
Nýu-Ýork ştatynyň Assambleýasynyň agzasy Maýkl Nowahow konsertiň ýatyrylmagyny "ýewreý jemgyýeti üçin uly ýeňiş" diýip atlandyrdy.
"Ýewreýleriň ähli nesillerine nälet aýdan aýdymçy biziň jemgyýetimiziň merkezinde konsert bermegi meýilleşdirýärdi - biz muňa rugsat bermedik" - diýip, ol aýtdy.
Usmanowanyň beýanaty we ötünç soramakdan ýüz öwürmegi
Bäş ýyl mundan ozal Özbegistanyň halk artisti Ýulduz Usmanowa Instagramda Palestina bilen Ysraýylyň arasyndaky gapma-garşylyk barada teswir berdi. Aýdymçy Ysraýyly basyp alyjy diýip atlandyrdy we "ony döwlet hasaplamaýandygyny" aýtdy. Ol palestinalylara raýdaşlyk bildirdi we "gerek bolsa, Palestina üçin göreşmäge" taýýardygyny yglan etdi.
Iki ýyl mundan ozal Usmanowa Ysraýylyň harytlaryna boýkot yglan edip, olary zibillere taşlap, olaryň birini-de satyn almajakdygyna söz berdi.
Bu hereketler Amerikanyň ýewreý jemgyýetinde ünsden düşürilmedi. Maýkl Nowahow Azatlyk Radiosynyň Özbek gullugyna beren interwýusynda Usmanowanyň gödek sözleri üçin ötünç soramalydygyny aýtdy:
"Aýdymçynyň öňki gödek sözleri üçin ötünç soramagy gerekdi - we ol konsert berip bilerdi. Emma ol soramady".
ABŞ-daky ýewreý aktiwistleriniň protestleriniň arasynda Usmanowa sosial mediada ýewreýlere bolan garaýşy üçin çuňňur gynanç bildirýän beýanat çap etdi.
Emma, konsert ýatyrylandan soň, aýdymçy ötünç soramajakdygyny we öz garaýyşlarynda durandygyny aýtdy:
"Men berk durýaryn. Men zorluga garşy - bu birinji. Ikinjiden, goý Palestinanyň hemişe azat bolsun. Bu olaryň ýeri. Düşünýärsiňizmi? Men yzygiderli gaýtalaýaryn: siz gadymy halk bolup bilersiňiz, ýöne siz täze döwlet, Ysraýyl. Amerika Ysraýyl däl. Düşünýärsiňizmi? Şonuň üçin bu ýerde özüňizi başlyk hasaplamaň. Bütin dünýäde öz başlyklary bar we bu siz däl. Siz banklary we ş.m. dolandyryp bilersiňiz, ýöne dünýä ýagtylygy görüp başlaýar. Diňe biraz garaşyň. Siz bütin dünýäni gaharlandyrdyňyz."
Aýdymçynyň ötünç soramakdan ýüz öwürmegi ýewreý aktiwistlerini ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubionyň adyna Usmanowanyň wizasyny ýatyrmagy talap edip hat ibermäge mejbur etdi. Nassau etrabynyň ýolbaşçysy we Nýu-Ýorkuň gubernatory wezipesine dalaşgär Brýus Bleýkmen Rubiony aýdymçynyň ýurda girmegini gadagan etmäge çagyrdy.
"Ýewreý halkyna we geljekki nesillere zyýan ýetirmegi açyk yglan eden sungat işgäri ABŞ-a gelip, dünýäniň iň uly ýewreý jemgyýetleriniň biriniň merkezi bolan Bruklinde çykyş etmegi meýilleşdirdi. Men aýdyňlaşdyrmak isleýärin: bu söz azatlygy däl. Bu biziň ýurdumyzda ýeri bolmadyk ýigrençli we howply ritorika" diýip, Bleýkmen aýtdy. "Şonuň üçin meniň administrasiýam onuň bilen habarlaşyp, şol beýanatlary yzyna almak we açyk ötünç soramak mümkinçiligini hödürledi. Ol ret etdi. Bu hemme zady düşündirýär. Indi biz çäre görýäris. Men Döwlet sekretary Marko Rubionyň onuň ABŞ girmek hukugynyň derhal gözden geçirilmegini, islendik wizanyň ýatyrylmagyny we ýigrençli sözlere we ýigrenje sebäp bolýan girişiň gadagan edilmegini talap edýän resmi hat iberdim. Biziň ýurdumyza girmek hukuk däl-de, artykmaçlykdyr".
ABŞ Sowet Soýuzynyň soňky ýyllarynda we Özbegistanyň garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllarynda Birleşen Ştatlara göçüp gelen buhara ýewreýleriniň uly diasporasynyň öýüdir. Buhara ýewreýleriniň arasynda köp sanly meşhur sungat işgärleri bar: Natan Mallaýew, Berta Dawidowa, Muhabbat Şamaýewa we beýlekiler.
Emigrantlaryň biri, aýdymçy Nargiz Zakirowa hem Usmanowanyň ABŞ-daky çykyşyna garşy çykyş etdi. Nýu-Ýorkda ýaşaýan aýdymçy Usmanowany Orsýetiň Ukraina çozuşyny goldamakda aýyplady.
"Ýulduz Usmanowa diňe antisemit garaýyşlary bilen däl, eýsem Ukrainadaky jenaýatçylykly urşy goldaýan Putin režiminiň tarapdary hökmünde hem tanalýar. 2023-nji ýylda ol Putiniň ynamdary Maksim Fadeýew bilen iki bolup aýdym aýtdy we şonuň bilen Kreml režimine wepalylygyny has-da güýçlendirdi. Fadeýew şeýle-de Orsýetiň FSB-siniň agenti we ukrain halkynyň genosidiniň tarapdary hasaplanýar. Men ýokardakylary möhüm hasaplaýaryn. Amerikanyň Birleşen Ştatlary, esasanam Nýu-Ýork ştaty, şeýle hereketleriň tarapdarlary üçin ýer däl. ABŞ-nyň raýaty hökmünde men onuň ýurtda bolmagyny kabul ederliksiz hasaplaýaryn".
Usmanow näme bilen tanalýar?
Ýulduz Usmanow Orsýetiň Ukraina garşy urşy barada köpçülikde açyk çykyş etmedi. Ol başga temalardaky jedelli beýanatlary bilen ýatda galýar.
Aýdymçy Ýulduz Usmanowa.
Dört aý mundan ozal aýdymçy aýrylyşan aýallary hajathana bilen deňeşdirenden soň sosial mediada tankytlara sezewar boldy.
Ondan öň onuň Instagramda göni ýaýlymda kanun goraýjy edaralaryň işgärlerine gönükdiren paýyş sözleri administratiw işiň gozgalmagyna sebäp boldy. Şol gün ol jemgyýetçilikden ötünç sorady.
2006-njy ýylda konsertde Ýulduz Usmanowa Horezm aýdymçylaryny we tansçylaryny "Tsigan bazary" bilen deňeşdirdi.
Usmanowa 1980-nji ýyllaryň ahyrynda meşhurlyk gazandy. SSSR dargandan soň, ol Özbegistanyň ilkinji prezidenti Yslam Kerimowy açyk goldady we ony "patyşa" diýip atlandyrdy. Emma belli bir pursatda aýdymçy abraýdan düşdi we 11 ýyllap gadagan edildi. Ol Türkiýä gitdi. Şawkat Mirziýoýew häkimiýet başyna gelenden soň, ol sahna gaýdyp geldi. Aýdymçy "gadaganlykdan çykmagy" üçin häzirki prezidentiň uly gyzy Saida Mirziýoýewa borçludygyny mälim etdi.
Ol bir gezek "Gülisan" aýdymyny häzirki wagtda türmede oturan Gülnara Kerimowa bagyşlady we ýakynda Şawkat Mirziýowuň täze doglan agtygynyň hormatyna aýdym aýtdy.
Birnäçe dilde aýdymlary ýerine ýetirýän Usmanowa daşary ýurtlarda ýygy-ýygydan çykyş edýär. Onuň indiki konsertiniň 11-nji maýda Waşingtondaky Kennedi merkezinde geçirilmegi meýilleşdirilýär. Bu henizem sorag astynda galýar. Konsertiň afişasy taýýarlandy we biletler satuwa çykaryldy.