KIÝEW — Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenski Russiýany gepleşik stoluna oturmaga mejbur etmek üçin halkara basyşyny güýçlendirmäge çagyrdy. Ol ýurduň Garaşsyzlyk güni mynasybetli eden çykyşynda ABŞ-nyň, Ýewropanyň we Hytaýyň bu ugurda hersiniň öz roluny ýerine ýetirmelidigini aýtdy.
«Amerikanyň Russiýa bilen bagly ähli gapma-garşylyklaryny we gorkularyny ýeňip geçjekdigine ynanýaryn. Ruslary gepleşik stoluna getirmeli. Ahyrsoňy, olary iňletjek sanksiýalar girizilmeli» diýip, Zelenski Sowet Soýuzynyň dargamagynyň arasynda Ukrainanyň Moskwadan garaşsyzlygyny alanyna 35 ýyl dolmagy mynasybetli eden çykyşynda aýtdy.
«Ýewropa Ýewropa bolmaly — agzybir, hyjuwly we batyrgaý. Hytaý mundan beýläk dymyp galmaly däl» diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi. «Hytaý diňe ykdysady we tehnologik taýdan däl, eýsem siwilizasiýa hökmünde-de dünýäniň öňdebaryjy güýçleriniň biri bolmak hyjuwynyň bardygyny subut etmeli. Ol hiç bir diktatoryň köne söweş uçluklary bilen planetany tehdit etmäge hukugynyň ýokdugyny aýdyň görkezmeli.»
Ýewropadan täze kömek
Zelenskiniň çykyşyndan sähel öň Ýewropa Komissiýasynyň başlygy Ursula fon der Laýen Ukraina goşmaça 7 milliard dollarlyk harby kömek beriljekdigini yglan etdi.
«Ukrainanyň Garaşsyzlyk gününde biz üýtgewsiz goldawymyzy görkezýäris» diýip, ol sosial mediada ýazdy. Fon der Laýen goşmaça serişdäniň «Ukrainanyň gyssagly mätäç bolan howa we raketa goranyş ulgamlaryna, raketalara, ok-därilere hem-de radarlara» gönükdiriljekdigini aýtdy.
24-nji awgustda Ýewropa ýurtlaryndan, Kanadadan we beýleki döwletlerden ybarat «Meýilleliler koalisiýasy» diýlip atlandyrylýan topar Russiýanyň çozuşyny bes etmegi üçin oňa edilýän basyşy güýçlendirmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşýar. Duşuşyk ýene bir agyr bolmagyna garaşylýan gyşdan birnäçe aý öň geçirilýär.
Köp lider duşuşyga wirtual görnüşde gatnaşsa-da, Britaniýanyň premýer-ministri Endi Börnem oňa Kiýewde hut özi gatnaşýar. Bu onuň geçen aý wezipesine girişeli bäri ilkinji daşary ýurt saparydyr.
«Russiýa biziň tutanýerliligimize hiç hili şübhe etmeli däl. Adalatly we durnukly parahatçylyk gazanylýança biz yza çekilmeris» diýlip, onuň edarasy tarapyndan ýaýradylan beýanatda aýdylýar.
Russiýanyň 2022-nji ýylyň fewralynda Ukraina garşy başlan giň gerimli çozuşy Ukrainanyň ykdysadyýetine uly zyýan ýetirdi, müňlerçe parahat ýaşaýjynyň ölümine we millionlarça adamyň öýüni terk etmegine sebäp boldy.
Ýewropa bilen ABŞ Russiýanyň çozuşy başlanaly bäri Ukraina onlarça milliard dollarlyk ykdysady we harby kömek berdi. Emma Ukrainany goldaýanlar Günbatar hyzmatdaşlarynyň kömek bermekden ýadamagynyň mümkindiginden alada edýärler.
ABŞ-dan kömek almak tagallasy
Ak tamyň mundan beýläkki kömeginiň näbelli bolmagynda, Zelenski 23-nji awgustda Kiýewde geçirilen Milli doga-dileg ertirliginiň çäginde ABŞ-ly senatorlar Riçard Blumental we Jeýms Lankford bilen gepleşik geçirdi. Blumental Demokratik partiýa, Lankford bolsa Respublikan partiýa wekilçilik edýär.
Zelenski Waşingtona «iki partiýanyň hem-de Kongresiň iki palatasynyň üýtgewsiz goldawy» üçin minnetdarlyk bildirdi. Ol Kongresiň iki palatasynda-da Russiýa edilýän basyşy güýçlendirmek boýunça tagallalaryň, şol sanda Russiýany we Eýrany nyşana alýan Lindsi Gremiň sanksiýalar baradaky kanun taslamasynyň üstündäki işleriň dowam edýändigini aýtdy.
Russiýanyň Ukrainanyň dürli ýerlerine raketa we dron hüjümlerini dowam etdirýän wagtynda, Zelenski senatorlara «Russiýanyň ballistik raketalar arkaly dowam etdirýän terror hereketleri» barada maglumat berendigini aýtdy. Ol Kiýewiň bu hüjümlere garşy durmak üçin zerur mümkinçilikler bilen üpjün edilmeginiň möhümdigini nygtady.
Şol bir wagtyň özünde, 24-nji awgustda hem söweş hereketleri dowam etdi. Russiýanyň elektron söwda kompaniýasy Ozon Krasnodardaky logistika merkezine ukrain dronlarynyň zarba urandygyny we ol ýerde ýangynyň dörändigini aýtdy. Kompaniýanyň maglumatyna görä, pidalar ýok.
22-nji awgustda Kiýewiň güýçleri Samaradaky Ozon ammaryna zarba urdy. Bu hüjüm Russiýanyň onlaýn söwda ägirdi Wildberries-e degişli desgalara birnäçe hepdeläp zarba urlandan soň, Ukrainanyň bu pudakdaky hüjümleriniň gerimini giňeltmegi boldy.
Börnem Ukrainanyň orta aralykdan zarba urmak mümkinçiliklerini güýçlendirmek maksady bilen, britan-fransuz Storm Shadow/SCALP ganatly raketalarynyň ýurduň özünde öndürilmegi üçin gizlin tehniki maglumatlary berjekdigini yglan etdi.
Zelenski çykyşynda Ukrainanyň özünde öndürilýän Flamingo raketalarynyň ähmiýetini hem nygtady.
«Flamingolar seýrek gabat gelinýän görnüş bolmaly däl, tersine, köpçülikleýin uçup gelýän guşlar bolmaly. Olar Russiýada “gyşlamaly”» diýip, ol aýtdy.