- ABŞ-nyň prezidenti Tramp Eýranyň goranyş enjamlarynyň ýok edilmegi bilen baglylykda "uly möçberli zarbanyň" boljagyny aýtdy.
- ABŞ-nyň serkerdesi Eýrana edilen ilkinji hüjümiň 2003-nji ýylda Yraga garşy edilen "Şok we gorky" kampaniýasyndan iki esse köp bolandygyny aýtdy.
- 10 million ilatly Tähran şäheriniň köçeleri ABŞ-Ysraýyl howa hüjümleriniň dowamynda boş ýaly görünýär.
Birleşen Ştatlar we Ysraýyl Eýrana garşy harby kampaniýalaryny bes etmezligi söz berdiler, Tel-Awiw täze "giň hüjümleriň tolkunyny" başlady, ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp bolsa Tähranyň ýakyn günlerde "köp zyýan çekjekdigini" aýtdy.
"Iň uly möçberli hüjümler indi başlanýar" diýip, Tramp 3-nji martda Ak Tamda Germaniýanyň kansleri Fridrih Merz bilen duşuşygynda aýtdy.
"Olaryň indi howa goraglary ýok, hiç hili anyklaýyş ulgamlary galmady, şonuň üçin olar köp zyýan çekerler" diýip, ol duýdurdy.
Tramp şeýle hem ABŞ-Ysraýyl hüjümlerinde baş lider Ali Hameneýi bilen birlikde Eýranyň ýolbaşçylarynyň köpüsiniň öldürilendigini we režimiň näbelli ellerde galandygyny gaýtalady.
"Biziň göz öňünde tutan adamlaryň köpüsi öldi. Indi biziň başga bir toparymyz bar. Habarlara görä, olar hem ölen bolmagy mümkin" diýip, Tramp aýtdy.
"Şok we gorky"
Tramp çykyş edenden soň, ABŞ-nyň harby güýçleriniň Merkezi serkerdeliginiň başlygy admiral Bred Kuper "Epiki gazap" operasiýasynyň ABŞ-nyň Ýakyn Gündogarda soňky onýyllyklarda iň uly harby güýjüniň toplanandygyny görkezendigini belledi.
Kuper operasiýa 50 müňden gowrak ABŞ esgeriniň, 200-den gowrak söweş uçarynyň, iki sany uçar daşaýjy hüjüm toparynyň we uzak aralykdaky bombalaýjy uçarlaryň gatnaşýandygyny aýtdy. Ol başlangyç tapgyryny 2003-nji ýylda Yrakda geçirilen "şok we gorky" kampaniýasyndan iki esse köp möçberde diýip häsiýetlendirdi.
"Häzirki wagtda Arap aýlagynda, Hormuz bogazynda ýa-da Oman aýlagynda Eýranyň bir gämisi hem ýok" diýip, Kuper Eýranyň ABŞ-nyň güýçlerine howp salmak ukybyny ýok etmek üçin öň görülmedik tagalla edilendigini aýtdy.
"Biz ýaňy başladyk" diýip Kuper aýtdy. "Emma men hyzmatdaşlarymyz bilen bilelikde harby maksatlarymyza hökman ýetjekdigimize doly ynanýaryn."
ABŞ-nyň Merkezi serkerdeliginiň başlygynyň sözlerine görä, ABŞ-nyň harby güýçleri Eýranyň 17 deňiz gämisini, şol sanda suwasty gämisini ýok edipdir we Eýranyň ähli ýerinde dört günden az wagtyň içinde 2000-e golaý nyşana zarba urupdyr.
Ysraýylyň täze hüjümleri
Aýratynlykda, Ysraýyl 4-nji martda irden "giň gerimli hüjümleriň tolkunyny" başladandygyny we ABŞ-Ysraýyl bilelikdäki hüjümleriniň bäşinji gününde iň soňky nyşanalarynyň Eýranyň "uçuş meýdançalaryny, howa goranyş ulgamlaryny we goşmaça infrastrukturany" öz içine alýandygyny aýtdy.
10 million töweregi ilatly Tähran şäherinde köçeler boş ýaly görünýär, ýaşaýjylaryň köpüsi paýtagtdan gaçyp gidýär, beýlekileri bolsa öýlerinde gizlenýär.
"Bu ýerde hiç kimiň ýaşamandygyny pikir eder ýaly adam az" diýip, 33 ýaşly şepagat uýasy Samireh AFP-e aýtdy.
Häkimiýetler adamlary paýtagty terk etmäge çagyrdylar. AFP-niň maglumatyna görä, polisiýa, ýaragly howpsuzlyk güýçleri we sowutly ulaglar esasy çatryklarda ýerleşdirilip, ulaglarda tötänleýin barlaglary geçirýärler.
Eýranyň içinden gelen habarlary tassyklamak kyn. ABŞ-da ýerleşýän Adam hukuklary boýunça aktiwistleriniň habar gullugy (HRANA) howa hüjümlerinde 1100 töweregi raýatyň, şol sanda 181 çaganyň ölendigini aýtdy.
Ysraýylda sirenalar ýaňlanýar
Şol bir wagtyň özünde, Ysraýylda gije howa hüjümleriniň sirenasy eşidildi. Ysraýylyň harbylary Eýranyň yzygiderli açýan odunyň öňüni almak ugrunda göreşýärler.
Tel-Awiwiň polisiýasy sebitde raketa bölekleri düşüp, bir aýaly ýeňil ýaralandygyny aýtdy. Ysraýyldan pidalar barada başga gyssagly habar bolmady.
Ysraýyl Beýrutda Eýran bilen ýaran "Hizbollah" toparyna garşy täzeden hüjüme başlady. Bu, toparyň harby ganatynyň demirgazyk Ysraýyla raketa atyp başlandan soň boldy.
4-nji martda ýary gijeden soň Liwanyň paýtagty Beýrutda güýçli partlamalar boldy, Ysraýyl we "Hizbollah" arasynda hüjümler we raketa atyşyklary boldy, habarlara görä, onlarça adam öldi. BMG Liwanda 30 müňden gowrak adamyň öýlerinden boşadylandygyny aýtdy.
Eýranyň ar alyşy
Eýranyň ar alyş raketa we dron hüjümleri gowşamadyk ýaly, emma netijeler ABŞ-Ysraýyl hüjümleri ýaly täsirli bolmady.
ABŞ-nyň Ýakyn Gündogardaky diplomatik desgalaryna - ilçihanalara we konsullyklara dron hüjümleriniň bolandygy habar berildi, olaryň käbirine kiçi zyýan ýetdi, ýöne adam pidasy bolmady.
Eýran 28-nji fewraldan bäri ABŞ-nyň ýaranlary - Saud Arabystanynda, Birleşen Arap Emirliklerinde, Kuweýtde, Bahreýnde we Katarda ýerleşýän harby bazalaryna ýüzlerçe raketa we dron atdy.
Kataryň resmileri Eýranyň ballistik raketasynyň 3-nji martda ABŞ-nyň Al-Udeýddäki harby bazasyna urlandygyny we pidalara sebäp bolmandygyny aýtdylar.
Saud Arabystanynyň Goranmak ministrligi, Ýakyn Gündogarda dartgynlygyň güýçlenýän mahaly, ABŞ-nyň Riýaddaky ilçihanasyna iki dronyň hüjüm edip, "çäkli ot" we "kiçi maddy zyýan" ýetirdi diýip habar berdi.
Kürtler bilen hyzmatdaşlyk?
Mundan başga, Yrakdaky öňdebaryjy kürt partiýasy öz liderleriniň goňşy Eýrana garşy uruşda indiki ädimler barada Tramp bilen gürleşendigini aýtdy.
Ak Tam bu habary tassyklamady, ýöne "prezident Tramp köp sanly sebitleýin hyzmatdaşlar bilen gürleşdi" diýdi.
Kürdistanyň Watançy Bileleşigi (PUK) goňşy Eýranda ABŞ-nyň hereketlerini ara alyp maslahatlaşmak üçin Trampyň partiýanyň başlygy Bafel Talabani bilen habarlaşandygyny aýtdy. ABŞ-nyň metbugaty Trampyň ABŞ-nyň we Ysraýylyň Eýrana hüjümleriniň başlanmagyndan bir gün soň Yragyň kürt lideri Masud Barzani bilen hem gürleşendigini habar berdi.
Gepleşikler baradaky habar "The Wall Street Journal" neşiriniň Trampyň Eýranyň ýolbaşçylaryna garşy göreşde Yragyň kürt toparlaryny goldamagy göz öňünde tutýandygyny habar bermegi bilen bir wagtda peýda boldy.
Yrak kürtleriniň Eýran bilen serhetde uly güýji bar, olaryň Eýrandaky kürt azlygy bilen hem baglanyşygy bar. Etniki kürtler onlarça ýyl bäri garaşsyz döwlet gurmak isleýärler we Tährany kürt azlygyna basyş etmekde köpden bäri aýyplap gelýärler.