Aşgabat şäherinde we Mary welaýatynda häkimiýetler nikotinli pastilkalaryň söwdasyna garşy gözegçiligi güýçlendirip, reýdleriň ençemesini geçirdiler. Kanun goraýjy edaralardaky çeşmelerimiziň birnäçesi bu reýdleriň çäginde şeýle pastilkalaryň ýüzlerçe gutusynyň ele salnandygyny aýtdy.
“Fewralyň birinji hepdesinden başlap Aşgabatda we Maryda hukuk goraýjy edaralaryň nikotinli pastilkalar - halkara bazarda “nicotine pouches” diýlip tanalýan önümleriň gizlin dolanyşygyna garşy reýdleri güýçlendirdiler” diýip, çeşmämiz belledi.
Saglyk maglumatlaryny çap edýän “Yale Medicine” neşiriniň habaryna görä, çilim we bug öndürýän çilimlerden, şeýle-de beýleki temmäki enjamlaryndan tapawutlylykda, nikotinli pastilkalar dodak ýa-da ýaňak bilen diş etiniň arasynda ýerleşdirilýär. Olar agyzdaky suwuklyga siňip, adamyň ganyna ornaşýar.
“Bu pastilkalarda çilimde we tüssesiz temmäkilerde ulanylýan ösümlik we belli kanserogen bolan temmäki ýok. Emma olaryň düzüminde temmäkide tapylan nikotin atly himiki madda bar” diýlip, neşiriň maglumatynda bellenilýär.
Çeşmelerimiziň sözlerine görä, Aşgabadyň Berkararlyk, Parahat hem-de Çoganly ýaşaýyş toplumlarynda geçirilen barlaglaryň dowamynda birnäçe söwda nokadynda we ammar jaýlarynda nikotinli pastilkalaryň ýüzlerçe gutusy tapyldy.
"Ýüzleçe guty ele salyndy"
“Mary şäherinde geçirilen meňzeş reýdleriň dowamynda bolsa, bazarlaryň töwereklerindäki hususy söwda nokatlarynda we onlaýn sargytlary taýýarlamak üçin ulanylýan ammarlarda şeýle önümleriň 300–500 gutusy konfiskasiýa edildi” diýip, ýene bir çeşmämiz aýtdy.
Türkmenistany 2025-nji ýyla çenli temmäki önümlerinden saplamagy meýilleşdiren türkmen häkimiýetleri on ýyl mundan ozal temmäki önümleriniň söwdasyny resmi görnüşde berk çäklendirilip başladylar.
Muňa laýyklykda, temmäki önümlerini getirmäge we satmaga degişli ähli ygtyýarlyklar Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyklar ministrligine berildi. Şeýle-de, ýurtda nikotinli pastilkalaryň importy, satuwy we mahabatlandyrylmagy döwlet tarapyndan berk çäklendirildi.
Degişli türkmen häkimiýetleri we metbugat serişdeleri tarapyndan temmäki önümine garşy geçirilen nobatdaky reýdler we olarda konfiskasiýa edilen önümleriň anyk möçberi barada açyk maglumatlar çap edilmeýär.
Azatlygyň paýtagtyň we Marynyň Polisiýa müdirlikleri bilen telefon arkaly habarlaşyp, bu ýagdaýlar barada resmi teswir almak boýunça eden synanyşyklary hem oňyn netije bermedi.
Çeşmelerimiz reýdleriň sebäbini ýurtda nikotinli pastilkalaryň gizlin söwdasynyň artmagy, şeýle-de munuň ýaşlaryň arasynda meşhurlygynyň ýaýbaňlanmagy bilen baglylykda, onuň satuwynyň öňüni almak tagallalary bilen düşündirýärler.
“Nikotinli pastilkalar ilkinji nobatda daşary ýurtlarda okaýan ýa-da işleýän ýaşlaryň arasynda meşhur bolup başlapdyr. Olar bu önümleri daşary ýurtlardan getirip, tanyşlarynyň arasynda paýlaşypdyrlar. Soňra bolsa sosial torlar arkaly satylýan gizlin bazar kem-kemden giňelipdir. Häzir bu önüm, käbir ýaşlaryň, şol sanda ýokary okuw jaýlarynda okaýan talyplaryň arasynda ‘trend’ hökmünde ýaýraýar” diýip, çeşmämiz belledi.
"Jemgyýetçilik ýerlerinde gizlin ulanyp bolýar"
Bu önümleri ulanýan ýaşlaryň ençemesiniň anonimlik şertinde habarçymyza aýtmagyna görä, olar nikotinli pastilkalary çilim çekmegiň alternatiwasy hökmünde, ysynyň bolmazlygy we jemgyýetçilik ýerlerinde gizlin ulanyp bolýandygy sebäpli saýlap alýarlar.
Bu ýagdaýlara ýakyndan syn edýän synçylaryň birnäçesi häkimiýetleriň temmäki önümlerini düýbünden gadagan etmegiň deregine olaryň zyýany barada giň gerimli düşündiriş işlerini geçirmegiň has ýerlikli boljakdygyny aýdýar.
“Ýale Medicine” neşiri saglyk boýunça bilermenlere salgylanyp, nikotiniň hemmelere ýaramaz täsir edýändigini, ýöne onuň ýaşlar üçin has howpludygyny aýdýar.
“Sebäbi ol heniz ösüp barýan beýnilerinde fiziki üýtgeşmelere sebäp bolup biler. Şeýle hem, ol örän garaşlylyk döredýän stimulýatordyr” diýlip, neşiriň 2024-nji ýylyň iýul aýynda çap eden maglumatynda bellenýär.
Bu aralykda, söwda bilen meşgullanýan telekeçileriň birnäçesi anonimlik şertinde habarçymyza beren maglumatynda bu önümleriň köplenç Russiýadan, Gazagystandan, Türkiýeden we beýleki ýurtlardan ýolagçylar arkaly bölekleýin getirilýändigini aýtdy.
“Käbir ýagdaýlarda önümler kiçi bukjalar görnüşinde poçta arkaly hem iberilýär. Şeýle usullar arkaly getirilen harytlar soňra sosial torlar we messenjerler arkaly müşderilere ýetirilýär” diýip, aşgabatly telekeçi anonimlik şertinde aýtdy.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.
Forum