ABŞ-nyň deňiz güýçleriniň iki aý mundan ozal başlan blokadasyndan bäri Eýranyň çig nebitini daşaýan ilkinji tankerler Hormuz bogazyndan çykdy diýip, gämi yzarlaýjy web sahypasy 17-nji iýunda yglan etdi.
Bu, Eýranyň we Birleşen Ştatlaryň ýokary derejeli wekilleriniň 19-njy iýunda Şweýsariýada urşy bes etmek maksatly deslapky ylalaşyga gol çekmegi meýilleşdirýän wagty boldy.
Nebit ýükleriniň saklanyşyny we daşalmagyny yzarlaýan "Tanker Trackers" web sahypasy, sputnik suratlary bilen deňeşdirilen sanly maglumatlara esaslanyp, "Eýranyň iki aýyň içinde ilkinji çig nebit eksportynyň" hereketini tassyklady.
"Eýranyň Milli Tanker Kompaniýasynyň azyndan iki tankeri, şol sanda 'Diona' we 'Hero 2' atly çig nebiti daşaýan iki sany ägirt supertankerleri ABŞ-nyň deňiz güýçleriniň deňiz blokadasy zolagyndan geçdi we ýurduň terminallaryndan jemi 3,8 million barrel eýranly çig nebitini ýükläp, öz ugurlaryna tarap hereket edýär" diýip, "Tanker Trackers" X-de ýazdy.
Soňra kompaniýa üçünji Eýran tankeriniň ABŞ-nyň deňiz blokadasyndan geçendigini yglan etdi.
"Uly 7" liderleri ABŞ we Eýran arasynda meýilleşdirilýän ylalaşygyny "taryhy mümkinçilik" diýip atlandyrdylar.
17-nji iýunda toparyň agzalary tarapyndan irden ýaýradylan beýanata görä, guramanyň liderleri ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky çarçuwaly ylalaşyga Tähranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň öňüni almak üçin "taryhy mümkinçilik" hökmünde garaýarlar.
Beýanatda 19-njy iýunda Şweýsariýada geçiriljek resmi dabarada Waşington bilen Tähranyň arasynda gol çekilmegi meýilleşdirilýän ylalaşygyň "bütin sebite parahatçylyk we asudalyk getirmek" mümkinçiliginiň bardygy aýdylýar.
Bu ýurtlaryň liderleri ylalaşygyň düzgünlerini durmuşa geçirmegi goldaýandyklaryny nygtap, bu prosesi ýeňilleşdirmäge kömek etmäge taýýardyklaryny mälim etdiler.
Hormuz bogazy barada aýdylanda, liderler "päsgelçiliksiz erkin geçmek we ýol töleglerini tölemezlik hukugy halkara söwdasynyň esasydyr" diýdiler.
Şeýle hem "Uly 7" liderleri "Eýrandan sebitde we ondan daşarda gelýän howplara" garşy durmak we "Eýranyň hiç haçan ýadro ýaragyny edinmezligini" üpjün etmek maksady bilen "giňişleýin we bozulmaz diplomatik ylalaşyga" ýetmek üçin gepleşikleri dowam etdirmegiň zerurdygyny nygtadylar.
Ysraýylyň we Liwanyň "Hezbolla" toparynyň arasyndaky gapma-garşylyk barada aýdylanda, beýanatda "dessine we berk görnüşde atyşygy bes etmek" arkaly "Hezbollany" ýaragsyzlandyrmak boýunça Liwanyň syýasy tagallalaryna goldaw berilýändigi nygtaldy we "degişli halkara howpsuzlyk kepillikleri bilen" Liwanyň territorial bitewüligini saklamaga çagyryldy.
"Hezbolla" Liwanyň günorta böleginiň köp ýerlerine gözegçilik edýän söweşiji topar we syýasy partiýadyr. Ýewropa Bileleşigi diňe ýaragly ganatyny gara sanawa goşsa-da, ol Birleşen Ştatlar tarapyndan terrorçylykly gurama hasaplanýar.
ABŞ-nyň, Fransiýanyň, Germaniýanyň, Britaniýanyň, Italiýanyň, Kanadanyň we Ýaponiýanyň liderleri Ýewropa Bileleşiginiň wekilleri bilen birlikde 16-njy iýunda Fransiýanyň Ewian şäherinde geçirilen "Uly 7" sammitine gatnaşdylar.
16-njy iýunda ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Eýran bilen parahatçylyk ylalaşygyny gözden geçirmek üçin Kongrese iberjekdigini yglan etdi.
Tramp Fransiýada geçirilen "Uly 7" sammitiniň çäginde BAE-niň prezidenti Mohammed bin Zaýed Al Nahýan bilen duşuşygynda žurnalistlere beren interwýusynda şeýle diýdi: "Men muny hiç haçan pikir etmedim, ýöne ederin... Men ony Kongrese ibererin. Maňa bu pikir ýaraýar. Diýjek bolýanym, ony kim tassyklamaz?".
Respublikan kanun çykaryjylaryň käbiri ozal ylalaşygyň tekstini kanun çykaryjylaryň gözden geçirmegini talap edipdi.
17-nji iýunda Donald Tramp Waşington bilen Tähranyň arasynda gazanylan özara düşünişmek memorandumynyň durmuşa geçirilmegi göwnünden turmasa ABŞ-nyň Eýrana garşy harby hereketlerini dowam etdirip biljekdigini aýtdy.
17-nji iýunda Fransiýanyň Ewian-le-Ben şäherinde geçirilen "Uly 7" sammitinde Müsüriň prezidenti Abdel Fattah as-Sisi bilen bilelikde eden çykyşynda Tramp memorandumyň diňe deslapky ylalaşykdygyny nygtady we Eýran ABŞ-nyň garaşýan hereketlerini kanagatlandyrmasa, harby hereketleriň dowam etdirilip bilinjekdigini duýdurdy.
"Bu özara düşünişmek memorandumy. Eger maňa ýaramasa, biz gaýdyp olara ok atyp, kellesine bomba zyňarys" -diýip, Tramp aýtdy.
"Eger olar özlerini gowy alyp barmasa, biz gaýtadan olaryň kellesine göni bomba zyňyp başlarys, düşnüklimi? Sebäbi olar 47 ýyllap özlerini ýaramaz alyp bardylar" diýip, Tramp sözüne goşdy.
Tramp şeýle hem ABŞ-nyň memorandumyň çäginde Eýrana 300 milliard dollar maýa goýjakdygy baradaky habarlary ret edip, şeýle habarlaryň ýalandygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, ol Waşingtonyň beýleki ýurtlaryň Eýrana maýa goýmagyna päsgel bermejekdigini aýtdy.
ABŞ-nyň prezidenti şeýle-de memorandumyň ABŞ-nyň Eýrana gönüden-göni töleglerini göz öňünde tutmaýandygyny aýtdy. Şeýle hem, ol sanksiýalaryň derhal ýatyrylmagy baradaky çaklamalary ret etdi we islendik sanksiýalaryň ýeňilleşdirilmeginiň geljekki gepleşiklere we Eýranyň şertnamalara boýun bolmagyna bagly boljakdygyny aýtdy.
Eýran we Birleşen Ştatlar 16-njy iýunda çaknyşygy bes etmek üçin özara düşünişmek memorandumyna gelendiklerini yglan etdiler. Iki tarapyň hem 19-njy iýunda Şweýsariýada resmi taýdan ylalaşyga gol çekmegine garaşylýar.
Forum