Eýranyň döwlete degişli "Mehr" habar agentligi 12-nji iýunda ady agzalmaýan resmi çeşmä salgylanyp, Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky memorandum taslamasynyň Eýranyň ýadro ýaraglaryny öndürmezlik baradaky borçnamasyny; ähli ugurlarda, şol sanda Liwanda urşuň hemişelik togtadylmagyny; Hormuz bogazynyň 30 günüň içinde gaýtadan açylmagyny we Eýranyň ýadro programmasy boýunça gutarnykly ylalaşyga gelmek üçin 60 günlük gepleşikleri öz içine alýandygyny öňe sürdi.
ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp 11-nji iýunda 28-nji fewralda başlanan urşy bes etmek üçin Eýran bilen "uly ylalaşyk" gazanylandygyny aýtdy we geljek günlerde ylalaşyga gol çekiljekdigine garaşýandygyny sözüne goşdy.
"Eýranyň hiç haçan ýadro ýaragyna eýe bolmajakdygy barada ylalaşyk bar, bu biziň ýeten ähli zatlarymyzyň esasy maksady boldy" diýip, Tramp Owal kabinetinde žurnalistlere aýtdy.
Ak Tam mümkin bolan ylalaşygyň mazmuny barada has giňişleýin maglumat bermedi, ýöne “Axios” özara düşünişmek memorandumyna (ÖM) laýyklykda “Eýran öz ýadro programmasy boýunça belli bir borçnamalary öz üstüne alar - ilki bilen ýadro ýaragyny asla edinmezligi we baýlaşdyrylan uranynyň töweregindäki gapma-garşylygy çözmegi” öz üstüne alar diýip habar berdi.
“Axios” şeýle hem “araçy ýurtlaryň biriniň diplomatyna we ABŞ-nyň resmisine” salgylanyp, özara düşünişmek memorandumynyň atyşygy bes etmek möhletini 60 güne uzaltjakdygyny we “[Hormuz] bogazynyň derhal tölegsiz açylmagyny, uruşdan öňki gämi gatnawlarynyň möçberine 30 günüň içinde gaýdyp gelmegini talap edýändigini habar berdi. Munuň öwezine ABŞ-nyň blokadasy hem aýrylar”.
“Mehr” habar agentligi başga düzgünleriň Eýranyň deňiz blokadasynyň ýatyrylmagyny, ABŞ güýçleriniň Eýranyň töweregindäki sebitlerden çykarylmagyny, Eýrana garşy sanksiýalaryň togtadylmagyny we doňdurylan 24 milliard dollarlyk Eýranyň serişdelerini boşatmagy öz içine alýandygyny öňe sürdi.
Şeýle-de, "Mehr" Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat wekiline salgylanyp, tekstiň Eýran häkimiýetleri tarapyndan gutarnykly tassyklanmagynyň zerurdygyny ýazdy.
Eýranyň döwlet habar beriş serişdeleriniň gepleşikler wagtynda beren habarlary köplenç belli bir pikirleri ýa-da belli bir pozisiýalary öňe sürmek üçin ulanylypdy we köplenç nädogry ýa-da doly däl bolup çykypdy.
11-nji iýunda ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp Eýran bilen Ýakyn Gündogar urşuny bes etmek üçin "uly ylalaşyk" gazanylandygyny we ylalaşyga şu hepdäniň ahyrynda, belki-de Ýewropada gol çekilip bilinjekdigini öňe sürdi.
"Biz edil häzir Eýran bilen urşa degişli ägirt uly ylalaşyk gazandyk" diýip, Tramp Owal kabinetinde žurnalistlere aýtdy.
Şeýle-de bolsa, ol ylalaşygyň henizem "resminamalaryň gutarnykly işlenip düzülmegine baglydygyny, bu resminamalaryň indiki birnäçe günüň dowamynda, belki-de Ýewropada gol çekilmelidigini" sözüne goşdy.
Žurnalistleriň Eýranyň Ýokary Lideri Mojtaba Hameneýiniň ylalaşygy tassyklap-tassyklamazlygy baradaky soragyna Tramp: "Men jogap oňyn diýip düşünýärin" diýip jogap berdi.
Tramp ylalaşygy "gaty güýçli özara düşünişmek memorandumy [ÖH]" diýip häsiýetlendirdi we ol "biraz konseptual, ýöne bu amala aşyryljak zat" diýip sözüne goşdy.
Tramp özüniň gol çekiş dabarasyna gatnaşyp bilmejekdigini aýtdy, ýöne wise-prezident JD Wansyň gatnaşyp biljekdigini sözüne goşdy.
Şeýle-de bolsa, Eýranyň daşary işler ministriniň metbugat wekili Esmaeil Baghaei Eýranyň heniz ylalaşyk boýunça gutarnykly karara gelmändigini aýdyp, çalt gol çekiş mümkinçiligini gowşadan ýaly gepledi.
Ol köp jikme-jiklikleriň gutarnyklydygyny, ýöne "amerikanlaryň öz pozisiýalaryny mydama üýtgedýändigini" sözüne goşdy diýip, Eýranyň "Tasnim" habar agentligi ýazdy. Hökümetden resmi düşündiriş berilmedi.
Tramp Tähran bilen söweşleri bes etmek üçin ylalaşygyň ýakynlaşýandygyny ençeme gezek aýdypdy, ýöne gepleşikler gutarnykly ylalaşyk bolmazdan, togtadylypdy, bu bolsa ABŞ-nyň, Eýranyň we Ysraýylyň howa hüjümleriniň täzeden başlanmagyna we howatyrlanmalaryň güýçlenmegine getiripdi.
Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň edarasy Tramp tarapyndan gepleşik geçirilen islendik ylalaşyga minnetdardygyny aýtdy, ýöne özüniň özara düşünişmek memorandumyna gatnaşýan tarap däldigini belledi.
Tramp Eýranyň 28-nji fewralda uruş başlandan soň ýapan möhüm suw ýoly bolan Hormuz bogazynyň hem "gol çekilenden soň" açyljakdygyny aýtdy.
"Bogaz resmi taýdan gol çekilenden soň açylar, bu bolsa ýakyn wagtda, örän ýakyn wagtda, belki-de hepde ahyrynda Ýewropada açylar" diýip Tramp aýtdy.
Şeýle hem, ol Pars aýlagyndaky ýaranlar we Netanýahu bilen birlikde sebitdäki liderler bilen gürleşendigini aýtdy we "Bütin Orta Gündogar örän şat" diýip, sözüne goşdy.
Deslapky ylalaşyk baradaky soňky beýanat Trampyň Eýrana hüjüm etmek bilen haýbat atyp, 11-nji iýunda hüjümlerini ýatyrandygyny aýtmagyndan birnäçe sagat soň edildi.
Forum