Orsýet 2027-nji ýyldan başlap daşary ýurtly işçileriň işe alynmagyna degişli sistemany täzeden gözden geçirmegi teklip edýär, bu bolsa, migrantlary belli bir iş berijilere, iş orunlaryna we sebitlere baglaýar hem-de häkimiýetleriň zähmet migrasiýasyna has uly gözegçilik etjekdigini aňladýar.
Emma bu meýilnama migrasiýa boýunça bilermenlerde we kärhanalarda alada döredýär. Olar has berk çäklendirmeleriň migrant işçileri resmi däl işe mejbur edip biljekdigini we daşary ýurtly işçi güýjüne köp bil baglaýan ýurtda işçi güýjüniň ýetmezçiligini has-da güýçlenip biljekdigini duýdurýarlar.
2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan 2030-njy ýylyň ahyryna çenli dowam etmegi meýilleşdirilýän dört ýyllyk synag Moskwa we Moskwa sebitinden başga Orsýetiň 87 regionyny öz içine alar.
Rus häkimiýetleri 1,7 milliondan gowrak daşary ýurtly işçiniň, şol sanda Merkezi Aziýadan köp sanly işçiniň täsir astyna düşüp biljekdigini çaklaýarlar.
Täze ulgam Özbegistan we Täjigistan ýaly wizasyz ýurtlardan gelen migrantlar üçin kanuny işe ýerleşmegiň esasy ýoly bolan "iş patenti" mehanizmini ýatyrar.
Içeri işler ministrliginiň maglumatlaryna görä, 2025-nji ýylda daşary ýurtlular takmynan 2,3 million rus iş patentini alypdyr.
Bu bolsa Russiýadaky ähli daşary ýurtlularyň 40 göteriminden gowragyny we resmi taýdan işleýän daşary ýurtly işçileriň tas 77 göterimini düzýärdi.
Orsýet daşary ýurtly işçi güýjüne berk garaşly bolmagynda galýar.
Ministrligiň maglumatlaryna görä, 2026-njy ýylyň başynda ýurtda resmi taýdan 3 milliona golaý daşary ýurtly işleýärdi, şol bir wagtyň özünde migrantlaryň maşgala agzalaryny goşmak bilen Orsýetdäki daşary ýurtly raýatlaryň umumy sany 5,7 milliondan geçdi.
Teklip edilýän sistema laýyklykda, migrantlar Orsýete eýýäm belli bir iş berijiniň üsti bilen boş iş ornuna gelmeli.
Täze maglumat ulgamy iş berijileriň we daşary ýurtly işçileriň sanawyny düzüp, işçileriň sanyny sebit zähmet bazarynyň zerurlyklaryna esaslanan iş orunlary bilen gabat getirmeli.
Bu sistema şeýle hem migrantlaryň Orsýete gelmeginden öň häkimiýetleriň olar barada ýygnaýan maglumatlarynyň möçberini artdyrar. Suratlardan we barmak yzlaryndan başga-da, migrantlar hökmany genom hasabyndan we lukmançylyk barlaglaryndan geçirilmeli.
'Migrantyň hukuklary ýok'
Emma, migrantlar üçin iň uly üýtgeşiklik iş ýerini üýtgetmek azatlygyny ýitirmekdir.
Teklip edilýän düzgünlere görä, Orsýete gelenden soň, täze ulgam arkaly işe alnan işçilere iş şertnamalarynyň möhleti gutarýança başga bir iş berijide, başga bir hünärde ýa-da sanawda görkezilen sebitden daşarda işlemäge rugsat berilmez.
Bu düzgünleriň bozulmagy daşary ýurtly işçileriň sanawdan çykarylmagyna we Orsýetden gitmäge mejbur edilmegine sebäp bolup biler.
Şeýle işçiler diňe bir ýyldan soň sistema gaýtadan girizilip, Orsýetde işlemek mümkinçiligini gaýtadan alyp bilerler.
"Orsýetde tas 15 ýyl ýaşanymda, men hemişe şol bir şäherde galdym, ýöne dürli hususy gurluşyk kompaniýalarynda, olaryň hödürleýän puluna we şertlerine baglylykda, işimi birnäçe gezek çalyşdym" diýip, Orsýetiň Surgut şäherinde işleýän täjik işçisi Sarwar Azatlyk Radiosyna aýtdy.
"Men heniz bu meýilnama barada köp zat bilmeýärin, ýöne iş berijim meniň işimi aňsatlyk bilen üýtgedip bilmejekdigimi bilse, onuň bilen aýlygymy ýa-da başga şertleri ylalaşmagyň kyn boljagyndan gorkýaryn".
Migrantlara kömek berýän "Tong Jahoni" guramasyna ýolbaşçylyk edýän adam hukuklary boýunça goragçy Walentina Çupik çäklendirmeleriň işçileri iş berijileriň kemsitmelerine has ejiz edip biljekdigini aýtdy.
"Migrant üçin hiç hili hukuk bolmaz. Ol iş beriji bilen berk baglanyşykly bolar" diýip, Çupik teklip edilýän sistemany "guramaçylykly gulçulyk" diýip häsiýetlendirdi.
Hökümet täze modeliň migrasiýany has açyk etmek we resmilere işçiler gelmezden öň has köp maglumat bermek arkaly bikanun iş üpjünçiligini azaltmaga niýetlenendigini aýdýar.
Şeýle hem hökümet modeliň iş berijileriň jogapkärçiliklerini artdyrmak üçin niýetlenendigini belleýär.
Pikirler bölündi
Teklip edilýän üýtgetmeler migrasiýa boýunça bilermenleri böldi.
Moskwada ýerleşýän "Tsargrad" institutynyň migrasiýa barlaglary merkeziniň başlygy Mihail Burda ýurduň zähmet bazarynyň ululygy we Merkezi Aziýa bilen ýola goýlan gatnaşyklary sebäpli özüne çekiji bolup galjakdygyny öňe sürýär.
"Maksatly guramaçylykly işe alynmak Orsýetde köpçülikleýin migrasiýa üçin wagtlaýyn işe ýerleşmegiň ýeke-täk mümkin usuly bolmaly" diýip, Burda aýtdy. "Gel, işle, git" formulasyny öz düýp manysynda, hiç bir goşmaça şert ýa-da aýratynlyk bermezden amala aşyrylmaly."
Täjik migrasiýa boýunça bilermeni Karimjon Ýorow düýbünden başgaça garaýyşda. Ol goşmaça proseduralaryň we çäklendirmeleriň Merkezi Aziýaly işçileriň Russiýa girmegini kynlaşdyryp biljekdigini aýtdy.
“Men ynam bilen aýdyp bilerin, onda gowy zat ýok” diýip, Ýorow aýtdy. “Gynansak-da, netijeleri erbet bolar... ähli migrantlar üçin”.
Ýorow, araçylar migrantlardan iş orunlary ýa-da işe kabul ediş sanawlaryna girizmek üçin töleg alyp başlasa, täze işe kabul ediş ulgamynyň korrupsiýa üçin mümkinçilikleri döredip biljekdigini duýdurdy.
Ol iş rugsatnamalarynyň bahasy 1000-2000 rubl (häzirki walýuta kursy boýunça 12-24 dollar) bolanda, olaryň käwagt 20 000-50 000 rubl (240-600 dollar) bahasynda gaýtadan satylýandygyny ýatlatdy.
Orsýetiň işewür jemgyýeti hem bolup biljek netijeler barada alada edýär.
Orsýetiň Senagatçylar we Telekeçiler Bileleşigi hökümete migrantlary bir iş beriji bilen baglanyşdyrmagyň käbir işçileri resmi ykdysadyýetiň çäginden daşary çykmaga iterip biljekdigi barada duýduryş berdi.
Topar migrantlara birnäçe iş beriji bilen işlemäge rugsat berilmegini we iş orunlaryny üýtgetmek prosesiniň ýeňilleşdirilmegini isleýär.
Işewürler topary şeýle hem synagy 2027-nji ýyldan 2028-nji ýyla çenli yza süýşürmegi we bu döwürde täze ulgamyň häzirki patent we iş rugsatnama mehanizmleri bilen bir wagtda işlemegi üçin iki ýyllyk geçiş döwrüni girizmegi teklip etdi.
Moskwa migrant güýjüniň iki esasy çeşmesi bolan Özbegistan we Täjigistan bilen guramaçylykly işe almak boýunça ylalaşyklaryny gözden geçirip başlady.
Ýorow Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda Täjigistanyň täze ulgama taýýarlyk görmäge başlandygyny, geljekki migrantlary taýýarlamak we lukmançylyk barlaglaryny geçirmek, barmak yzlaryny we suratlary almak üçin merkezleriň döredilendigini aýtdy.