ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp 28-nji oktýabrda žurnalistler üçin eden beýanatynda, Ukrainanyň prezidenti Wladimir Zelenskiýniň we Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň arasyndaky duşuşygyň "örän ýakyn wagtda" guraljagyny aýtdy.
Tramp bu ähtimal duşuşyk üçin anyk senäni ýa-da ýeri görkezmedi, emma "ep-esli öňegidişligiň gazanylyp bilinjekdigini" belledi.
Dekabr aýynda Floridada Trampyň ýolbaşçylygynda geçiriljek "G20" sammiti, Ukraina we Russiýa liderleriniň ýüzbe-ýüz duşuşmagy üçin mümkinçilik döredip biler. Emma Putin ABŞ-nyň çakylygyna entek jogap bermedi, şeýle-de, ol we Zelenskiý şeýle duşuşygyň mümkinçilikleri barada düýpgöter tapawutlanýan garaýyşlary öňe sürdüler.
Putin Zelenskiýniň kanunylygyna şübhe döretmäge çalyşdy we prezidentleriň diňe giňişleýin parahatçylyk şertnamasy boýunça ylalaşyk gazanylandan soň duşuşyp biljekdiklerini birnäçe gezek gaýtalady. Şol bir wagtyň özünde, ol özüniň we Zelenskiýniň Moskwa şäherinde duşuşyp biljekdigini hem aýtdy.
Kreml, Ukrainanyň üstüne çozan ýurduň paýtagtynda duşuşyk geçirmek teklibiniň Kiýew üçin kabul ederliksizdigini gowy bilýär. Zelenskiý bolsa Putin bilen üçünji bir ýurtda duşuşmaga taýýardygyny bildirdi we territoriýa ýaly möhüm meseleleriň diňe ýolbaşçylar derejesinde çözülip bilinjekdigini aýtdy.
Öň habar berlişi ýaly, noýabr aýynyň birinji ýarymynda Birleşen Arap Emirliklerinde üç taraplaýyn tehniki derejedäki gepleşikleriň geçirilmegi meýilleşdirilipdi.
ABŞ-nyň prezidenti bu sözleri, Finlýandiýanyň prezidenti Aleksandr Stubb we Norwegiýanyň premýer-ministri Ýonas Gar Störe tarapyndan Putin bilen geçirilen 90 minutlyk telefon söhbetdeşliginden bir gün soň aýtdy. Bu söhbetdeşlikde Russiýanyň Ukrainanyň üstüne çozuşy barada gürrüň edildi. Demirgazyk ýurtlarynyň liderleri Zelenskiý bilen hem telefon arkaly gürleşdiler.
Stubb metbugat beýanatynda "ara alnyp maslahatlaşylan meseleleriň açyk we manyly bolandygyny" belledi.
Finlýandiýanyň prezidenti sözüni şeýle dowam etdi: "Biz Russiýa bilen goňşy ýurtlar. Bu urşuň netijesi biziň howpsuzlygymyza we tutuş Ýewropanyň howpsuzlygyna gönüden-göni täsir eder. Uruşy bes etmek üçin göni gepleşikler zerurdyr".
Störe 20-nji oktýabrda Oslo şäherinde Zelenskiýni, Trampyň ýörite wekili Stiw Witkoffy we birnäçe ýewropaly resmileri kabul etdi. Bu duşuşygyň maksady, Russiýanyň Ukrainanyň üstüne doly göwrümli çozuşyny bes etmek boýunça gepleşiklerde Ýewropa ýurtlarynyň hem öz ornunyň bolmagyny üpjün etmekdi.
Günbatar ýurtlarynyň diplomatik işjeňliginiň güýçlenmegi, Wladimir Putiniň oktýabr aýynyň başynda, urşy tamamlamak maksady bilen, ýylyň ahyryna golaý ABŞ we Hytaýyň lideri Si Szinpin bilen üç taraplaýyn sammit geçirmegi teklip etmegine gabat geldi.
Tramp noýabr aýynda Hytaýda geçiriljek Aziýa-Ýuwaş okean sebitiniň sammitiniň çäginde Putin we Si Szinpin bilen duşuşmaga taýýardygyny 19-njy oktýabrda aýtdy. Şeýle-de bolsa, ol bu duşuşykda esasy ünsüň Ukraina däl-de, ýadro ýaraglaryny azaltmak meselesine gönükdirilmelidigini belledi.
ABŞ-nyň döwlet sekretary Marko Rubio soňra mümkin bolan duşuşyk barada gepleşikleriň geçirilendigini tassyklady, emma anyk şertleriň entek doly ylalaşylmandygyny aýtdy.
Ukraina gatnaşmazdan, bu ýurt barada gepleşikleriň geçirilmeginiň ähtimallygy alada döretdi, ukrain resmileri öz ýurdunyň gepleşik stolunda hökman orun almalydygyny talap edýärler.
Oleşki şäherinde ok atyşygy bes etmek ylalaşygy berjaý edilýär
Şol bir wagtyň özünde, hem Ukraina, hem-de Russiýa, Ukrainanyň günortasynda rus güýçleri tarapyndan basylyp alnan Oleşki şäheriniň töwereginde, ABŞ-nyň araçylygy bilen gazanylan ýerli ok atyşygy bes etmek ylalaşygynyň, ilkinji 30 sagadyň dowamynda hiç bozulmandygyny tassykladylar.
ABŞ-nyň birinji hanymy Melaniýa Trampyň araçylygy bilen amala aşyrylan atyşygy bes etmek baradaky şertnama 27-nji oktýabrda ýerli wagt bilen irden sagat 3-de, "ýaşaýjylaryň howpsuzlygyny goramak we möhüm ynsanperwer kömeginiň eltilmegini ýeňilleşdirmek üçin" bellenen möhletden iki gün öň başlady, ol X-däki ýazgysynda atyşygy bes etmegiň geografik çäginiň "Herson sebitindäki Oleşkiden daşary giňeldilendigini, ynsanperwer kerwenleri üçin howpsuz geçelge üpjün edendigini" sözüne goşdy.
Atyşygy bes etmek şertnamasy 1-nji noýabra çenli güýjünde galar we şertleriň ýaramazlaşmagy sebäpli gaçyp bilmedik ýaşaýjylaryň front liniýasyndaky şäherden çykmagyna mümkinçilik berer.