Türkmenistan daşary ýurt kompaniýalary bilen ýokary öndürijilikli hasaplamalara niýetlenen maglumat merkezlerini döretmek barada deslapky gepleşikler geçirýär. Energetika ministriniň orunbasary Serdar Saparow bu barada Aşgabatda 3-5-nji noýabrda geçirilen "CIET-2026" (gurluşyk, senagat, energetika we himiýa) halkara maslahatynda aýtdy diýip, "Türkmennebit" döwlet konserni 4-nji noýabrda habar berdi.
Saparowyň sözlerine görä, şeýle taslamalar amala aşyrylsa, ýurtda öndürilýän elektrik energiýasynyň artykmaç böleginden peýdalanmaga, maýa goýumlaryny çekmäge we tehnologiýa infrastrukturasyny ösdürmäge mümkinçilik dörär. Çykyş barada çap edilen resmi habarlarda gepleşik geçirilýän kompaniýalaryň atlary, merkezleriň ýerleşjek ýeri we gurluşygyň möhletleri görkezilmeýär.
Ministriň orunbasarynyň aýtmagyna görä, Energetika ministrliginiň garamagyndaky 11 elektrik stansiýasynyň umumy gurnalan kuwwatynyň 6,5 müň megawatdan geçýändigini aýtdy. Ol bu kuwwatyň ýurduň elektrik energiýasyna bolan islegini doly kanagatlandyrmaga we eksportyny artdyrmaga mümkinçilik berýändigini aýtdy.
Saparow ýurduň bitewi halkalaýyn elektrik ulgamyny döretmek taslamasynyň tamamlanandygyny hem mälim etdi. Onuň sözlerine görä, elektrik energiýasynyň täjirçilik hasabyny awtomatlaşdyrmagyň we akylly hasaplaýjylary ornaşdyrmagyň mümkinçilikleri hem öwrenilýär.
Saparow çykyşynda 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwarynda güýje giren "Wirtual aktiwler hakynda" kanuny hem ýatlady. Kanun, hususan-da, wirtual aktiwleriň maýningini we dolanyşygyny düzgünleşdirýär. Çykyş barada çap edilen resmi habarlarda gürrüňi edilýän merkezleriň kriptowalýuta maýningi üçin niýetlenýändigi aýdylmaýar.
Türkmenistanyň Aragatnaşyk ministrligi mart aýynda Ýaponiýanyň "Muroosystems Corporation" kompaniýasy bilen maglumat merkezlerini gurmak we döwrebaplaşdyrmak boýunça özara düşünişmek hakyndaky memoranduma gol çekilendigini habar beripdi. Emma Saparowyň noýabrdaky çykyşy barada çap edilen resmi habarlarda şol kompaniýanyň ady agzalmaýar.
Energetika ministri Annageldi Saparow maý aýynda hem daşary ýurt kompaniýalary bilen maglumat merkezleri barada gepleşik geçirilýändigini aýdypdy. Ol şol wagt şeýle merkezleriň ýokary öndürijilikli hasaplamalar we kriptowalýuta taslamalary üçin ulanylyp bilinjekdigini belläpdi.
Sebitdäki hyzmatdaşlyk we taslamalar
ABŞ-nyň döwlet sekretary Marko Rubio we Merkezi Aziýanyň bäş ýurdunyň daşary işler ministrleri 19-njy oktýabrda Samarkantda geçirilen "C5+1" duşuşygynda emeli aň we sanly infrastruktura boýunça hyzmatdaşlygy ara alyp maslahatlaşdylar.
Maglumat merkezlerini ösdürmek 29-30-njy sentýabrda Astanada "C5+1" formatynda geçirilen sanly innowasiýalar maslahatynyň gün tertibine girizilipdi. Oňa Türkmenistanyň wekiliýeti hem gatnaşyp, ýurduň sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça alyp barýan işleri barada maglumat berdi.
Gazagystanyň hökümeti 6-njy noýabrda Pawlodar welaýatyndaky "Data Center Valley" taslamasynyň gurluşygy barada maglumat berdi. Taslamanyň birinji tapgyrynda umumy kuwwaty 304 megawat boljak üç maglumat merkezini döretmek göz öňünde tutulýar.
Hökümetiň maglumatyna görä, 68 megawatlyk ilkinji merkeziň binýady tutulyp başlandy. Ony 2027-nji ýylyň ikinji çärýeginde işe girizmek meýilleşdirilýär. Şeýle hem 164 megawatlyk ikinji merkeziň gurluşyk meýdançasynda gazuw işleri alnyp barylýar.
Özbegistanyň Sanly tehnologiýalar ministrliginiň maglumatyna görä, "Uztelecom" 22-nji sentýabrda Buharada we Kokantda iki maglumat merkezini işe girizdi. Ministrlik 19-njy oktýabrda "DataVolt" kompaniýasynyň wekilleri bilen Daşkentdäki IT Park-yň çäginde gurulýan başga bir merkeziň gurluşygyny tamamlamak we ony işe girizmek boýunça meýilnamalary ara alyp maslahatlaşandygyny hem habar berdi.
Maglumat merkezi serwerleriň, maglumat saklaýjy enjamlaryň we tor ulgamlarynyň ýerleşdirilýän desgasydyr. Şeýle merkezler maglumatlary saklamak, işlemek we internet arkaly dürli hyzmatlary hödürlemek üçin ulanylýar. Ýokary öndürijilikli hasaplamalara niýetlenen merkezlerde kuwwatly serwerler uly möçberdäki maglumatlary seljermek ýa-da emeli aň modellerini türgenleşdirmek ýaly işleri ýerine ýetirýär. Enjamlaryň üznüksiz işlemegi üçin elektrik üpjünçiligi we sowadyş ulgamlary gerek.
Forum