Türkmenistanda “Ýol hereketiniň howpsuzlygy - ömrümiziň rahatlygy” atly biraýlygyň başlanmagy bilen, Balkan welaýatynyň köçelerinde Polisiýanyň ýol gözegçiligi gullugynyň (PÝGG) işgärleriniň sany göz-görtele artdy. Munuň bilen bir wagtda, balkanly zenan sürüjilere we beýleki welaýatlardan gelen ulag eýelerine gözegçilik güýçlendi.
Bu aralykda, biraýlygyň ilkinji günlerinde ýol-ulag hadysalarynyň azyndan dokuz sanysy hasaba alyndy. Bu ýagdaýlar barada Azatlyk Radiosynyň habarçysy 3-nji sentýabrda Balkan welaýatyndan maglumat berdi.
“Balkanda ýol polisiýasy 31-nji awgustdan bäri köçelerde, ýollarda reýdleri geçirýärler. Tas her çatrykda 3 sany polisiýa nobatçylyk çekýär. Polisiýa işgärleriniň sanynyň artdyrylyp, gözegçiligiň güýçlendirilendigine garamazdan, 31-nji awgust bilen 2-nji sentýabr aralygynda, ýagny üç günüň dowamynda welaýatda 8 sany orta derejeli ýol hadysasy we 1 sany ölüm hadysaly köçe ýol hadysasy hasaba alyndy” diýip, welaýatyň polisiýa bölümindäki çeşmämiz anonimlik şertinde aýtdy.
Türkmenistanda ozalky prezident, häzir Halk Maslahatynyň başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan 2013-nji ýylda başy başlanan we şondan bäri her ýylyň 1-30-njy sentýabry aralygynda geçirilýän biraýlyk köçe ýol hereketiniň howpsuzlygyna bagyşlanýar.
Türkmen häkimiýetleri biraýlygyň dowamynda ilat arasynda köçe ýol hereketiniň düzgünleriniň berjaý edilmegine, howpsuzlyk sowatlylygynyň ýokarlandyrylmagyna üns çekilýändigini aýdýarlar.
“Peýdasyndan zyýany köp ýaly bolup görünýär”
Ýöne çeşmämiz soňky birnäçe ýyl bäri sentýabr aýynda, ýylyň beýleki 11 aýy bilen deňeşdirilende, has köp köçe ýol hadysasynyň hasaba alynýandygyny aýdyp, bu çäräniň “peýdasyndan zyýany köp ýaly bolup görünýär” diýdi.
“Adamlar aşa köp ýol polisiýasyny görüp aljyraýarmy bilmedim. Ýöne bu çäräniň sürüjileriň, pyýadalaryň psihologiýasyna ýetirýän täsirleri öwrenilse, bu barada aç-açan gürrüň edilse has gowy bolardy” diýip, çeşmämiz belledi.
Bu aralykda, welaýatyň Balkanabat we Türkmenbaşy şäherlerinde ýurduň beýleki welaýatlaryndan gelen sürüjileriň ulaglary saklanyp, polisiýanyň awtoduralgasyna alnyp gidilýär.
“1-nji sentýabrda Balkanyň ýol polisiýasy meniň hem ulagymy sebäpsiz saklap, jerime duralgasyna goýdy. Ýol polisiýasynyň edarasyna barsam, ‘welaýat polisiýa bar’ diýdiler. Soňra welaýat polisiýa barsam, bu ýerde maňa ‘öz welaýatyňa gidip, ýol we welaýat polisiýa bölümine baryp, radar we beýleki karzyň ýokdugy hakynda sprawka getir’ diýdiler” diýip, Marydan Balkanabada gelip, söwda edýän telekeçi anonimlik şertinde aýtdy.
Bu ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolýan sürüjileriň ençemesi bu çäräniň sebäbi barada resmi düşündiriş berilmeýändigini belläp, munuň “giden býurokratik kynçylykdan we maddy çykdajylardan başga zat däldigini” aýdýarlar.
“Adamlar hem wagt, hem-de pul sarp edip, öz ýaşaýan welaýatlaryna baryp gelmeli bolýarlar. Adamlary kösemegiň deregine, ýurt boýunça bir sanly ulgam etseler we şol ulgam arkaly haýsy raýatyň radar ýa-da beýleki jerime karzlarynyň bardygyny ýa-da ýokdugyny görseler bolmaýarmyka?!” diýip, Türkmenbaşy şäherinde wagtlaýyn işleýän lebaply bir sürüji anonimlik şertinde aýtdy.
Habarçymyz soňky birnäçe günüň dowamynda Balkanabadyň we Türkmenbaşynyň ýol polisiýasynyň awtoduralgasynyň Ahal, Daşoguz, Mary we Lebap döwlet belgili ulaglardan dolandygyny hem aýdýar.
“Zenan sürüjileriň ýol hadysalarynyň öňüni almak”
Balkanyň polisiýasy diňe welaýatdan gelen sürüjiler bilen çäklenmän, eýsem şu günler zenan sürüjilere garşy hem reýd geçirýär.
“1-nji sentýabrda ýol polisiýasy sebäpsiz saklap, ulagymy polisiýanyň jerime duralgasyna alyp gitmelidigini aýtdylar. Olar munuň sebäbini ‘biraýlygyň dowamynda zenan sürüjiler tarapyndan amal edilýän köçe ýol hadysalarynyň öňüni almak’ çäreleri diýip düşündirdiler. Ýöne resminama bermediler. Diňe ulagymyň 1-nji oktýabrda alyp biljekdigimi aýtdylar” diýip, 45 ýaşlaryndaky balkanabatly zenan anonimlik şertinde aýtdy.
Azatlyk bu ýagdaýlar barada sebitiň degişli häkimiýetlerinden, şol sanda welaýat Polisiýa müdirliginden, Türkmenbaşynyň we Balkanyň polisiýa bölümlerinden teswir almaga synanyşdy.
3-nji sentýabrda welaýat polisiýasynda telefon jogap beren resmi “özüniň hiç kime, hususan-da, žurnaliste telefon arkaly hiç hili maglumat berip bilmeýändigini” aýdyp, “Aşgabat bilen, ýurduň Içeri işler ministrligi bilen habarlaşyň” diýdi. Redaksiýamyzyň ýurduň Içeri işler ministrligine eden jaňlaryna hiç kim jogap bermedi.
Türkmen häkimiýetleri ýurtda tapgyr 14-nji ýyl geçirilýän bir aýlyk çäräniň paýtagtda, welaýatlarda ulaglaryň gatnawlaryny kadalaşdyrmaga, pyýada ýolagçylaryň, sürüjileriň ýol hereketiniň kadalary baradaky düşünjesini ýokarlandyrmaga gönükdirilendigini aýdyp gelýärler.
Ministrler Kabinetiniň 28-nji awgustda geçirilen mejlisinde prezident Serdar Berdimuhamedow “bu çäräniň ýol-ulag hadysalarynyň öňüni almakda möhüm ähmiýete eýe bolýandygyny” belledi.
Şol bir wagtda, türkmenistanlylaryň we polisiýadaky çeşmelerimiziň ençemesi biraýlygyň dowamynda ýol-ulag hadysalarynyň göz-görtele artýandygyny, zenan sürüjilere garşy çäklendirmeleriň güýçlenýändigini, şeýle-de, ýol polisiýasynyň dürli bahanalara salgylanylyp, “para almak” ýagdaýlarynyň köpelýändigini aýdyp gelýärler.
Türkmenistanyň Içeri işler ministrligi ýokarda beýan edilen ýagdaýlar barada gürrüň gozgamaýar, ýurduň çäginde hasaba alynýan ýol-ulag hadysalary baradaky statistikany hem aç-açan mälim etmeýär. Bu ýagdaýlar barada türkmen metbugatynda hem hiç zat aýdylmaýar.
Gadyrly okyjy, siz Telegram we WhatsApp tilsimleriniň messenjerleri arkaly Azatlyk Radiosy bilen howpsuz ýagdaýda habarlaşyp bilersiňiz. Telefon belgileri: +420 724 168 989 we +420 773 797 383.
Türkmenistanda VPN ulgamlary arkaly işleýär. Siz şu meýl: azathabar@derweze.net we sep arkaly biziň mugt Psiphon3 VPNulgamymyzy Android ulgamlary üçin ýükläp bilersiňiz. Azatlyk Radiosy siziň şahsyýetiňiziň doly gizlinligini kepillendirýär.
Forum