Eýranda şu güne çenli iň uly protest çykyşlary 8-nji ýanwarda, dowam edýän nägilelikleriň 12-nji gijesinde geçdi. Tähranyň iri şäherlerinde, kiçi şäherçelerinde we etraplarynda köpçülik köçeleri doldurdy.
Gün Eýranyň günbataryndaky kürt sebitlerinde we beýleki şäherlerde bazarlardaky iş taşlamalary we demonstrasiýalar bilen başlandy. Oppozisiýa lideri we öňki mirasdüşer şazada Reza Pahlawiniň çagyryşy bilen gün ýaşandan soň, protestler 2022-nji ýyldaky gozgalaňdan bäri iň uly jemgyýetçilik garşylygyna öwrüldi.
Çig wideolarda rehimsiz basyşlar görkezilýär, ýöne protestçiler has batyrgaý taktikalary ulandylar: howpsuzlyk güýçleri bilen gönüden-göni çaknyşyklar we polisiýany hem-de Basij paramilitar postlaryny oda berdiler.
Degişli maglumat Eýranda öldürilen aktiwistler barada täze sanlar çap edildiNorwegiýada ýerleşýän Eýran Adam Hukuklary guramasy 8-nji ýanwara çenli azyndan 45 protestçiniň öldürilendigini, 2000-den gowrak adamyň tussag edilendigini habar berýär.
Amnesty International we Human Rights Watch 8-nji ýanwarda ýaýradan bilelikdäki beýanatynda Eýranyň güýçlerini "bikanun güýç we ýarag ulanmakda we köpçülikleýin bikanun tussag etmekde" aýypladylar.
9-njy ýanwarda anna günki juma namazyndan soň yslam respublikasyny goldaýan mitingleriň geçirilmegine we döwlet metbugatynda giňden beýan edilmegine Baş lider Aýatolla Ali Hameneýiniň telewideniýede çykyş etmegine garaşylypdy.
Eýranyň Ýokary derejeli lideri Aýatolla Ali Hameneýi anna güni öz tarapdarlaryna gysgaça söz bilen ýüzlendi. Ol adamlary "agzybirlige" çagyrdy, protestçileriň arasynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trampyň “göwnüni awlamak” isleýän "bozgaklaryň" hem bardygyny belledi.
Garaňky düşende hökümete garşy protestleriň ýene-de bolmagyna garaşylýar.
Siziň brauzeriňiz HTML5 formatyny goldamaýar
Protests Swell In Tehran As Internet Is Restricted Across Iran
28-nji dekabrda Tähranyň Uly Bazarynda başlanan bu protestler çaltlyk bilen güýçlenip, onlarça şähere ýaýrady. 8-nji ýanwaryň agşamyna çenli ýurduň tas ähli künjeginden uly üýşmeleňleriň gygyryp, ýöriş geçirýändigini görkezýän wideolar peýda boldy.
Häkimiýetler ilki bilen tutuş ýurt boýunça internet tizligini peseltdiler, soňra 8-nji ýanwarda ýerli wagt bilen agşam sagat 10:15-de telefon liniýalaryny hem kesdiler.
Başda bu çykyşlar ykdysady närazylyklar sebäpli döräp, soňra doly derejede hökümete garşy protestlere öwrüldi. Sosial mediada gije paýlaşylan wideolar protestleriň hatda Tähranyň baý Saadatabat etrabynda hem geçirilendigini görkezdi.
Degişli maglumat Eýranda protestler dowam edýän mahaly Internet üpjünçiligi bökdeýärAragatnaşygyň kesilmegi sebäpli içerki habarlar haýal-haýal ýaýraýar, ýöne ABŞ-nyň we Ýewropanyň liderleri dörän ýagdaýa ünsi çekdiler.
Internetiň kesilmegi bilen baglylykda, ABŞ-nyň Döwlet departamenti X-da pars dilindäki hasabynda şeýle ýazdy: "Yslam respublikasynyň režimi Eýran halkynyň sesini öçürmek üçin interneti doly ýapdy, ýöne diňe bir düwmäni basyp, olaryň islegini öldürip bolmaz".
Howpsuzlyk güýçleri bilen bolýan çaknyşyklar ýene-de gaýtalandy. Hökümet binalarynyň otlanýandygy habar berilýär.
Şaýatlar "Roýters" agentligine Tähranda, Maşatda we Isfahanda uly protest çykyşlarynyň bolandygyny habar berdiler.