Russiýanyň Leningrad oblasty Ukrainanyň iň ýakyn künjeginden takmynan 600 kilometr uzaklykda ýerleşýär.
Emma 15-nji aprelde onuň gubernatory ony "öň tarapdaky" sebit diýip yglan etdi. Onuň düşündirişiniň bir bölegi: ýanwardan mart aýyna çenli welaýatyň üstünde jemi 243 ukrain drony urlup düşürilipdir.
Emma käbir dronlar urlup düşürilmedi. Ukrainanyň Russiýanyň uglewodorod önümçiligine, saklamagyna we eksport infrastrukturasyna eden hüjümleriniň iň agyr zarbalary Finlýandiýa aýlagyndaky eksport terminallaryndan başlap, nebiti gaýtadan işleýän içerki zawodlara çenli, prezident Wladimir Putiniň dogduk şäheri Sankt-Peterburgyň töweregindäki sebitiň nebit desgalaryna hem edildi.
Köplenç front liniýasyndan ýüzlerçe kilometr ýa-da ondan hem köp uzaklyga baryp ýetýän hüjümler, Putiniň 2022-nji ýylyň fewral aýynda goňşy ýurda doly möçberli çozuş etmek barada beren buýrugynyň bäşinji ýylynda Orsýetiň Ukraina garşy alyp barýan urşunyň häsiýetini üýtgetdi.
Olaryň urşuň ugruny näderejede üýtgedip biljekdigi heniz belli däl. Emma hüjümleriň - esasan dronly zarbalaryň, şeýle hem raketalaryň howa goranyş ulgamlary, aerodromlar we ýarag zawodlary ýaly harby desgalary nyşana almagy - Orsýetiň söweş meýdanynda göreşýän wagty, örän haýal öňe süýşüp, ölen we ýaralanan esgerleriň sanynyň köp bolan wagtynda amala aşyrylýar.
Degişli maglumat
Awçylary awlamak: Ukrainanyň front liniýalarynda FPV dronlaryny ýok edýän enjamlar peýda bolýarHüjümler ABŞ-nyň we Ysraýylyň Eýran bilen urşundan we Tähranyň Hormuz bogazyny petiklemeginden soň nebitiň bahasynyň kesgin ýokarlanmagyndan peýda gören Orsýetiň girdejisine täsir ýetirdi, sebäbi bu onuň Ukraina garşy urşuny maliýeleşdirmeginiň esasy çeşmesidi.
Olar Orsýetiň nebit desgalarynyň üstünde gara tüssäniň galýandygyny görkezýän suratlary birdenkä adaty ýagdaýa öwürdiler we mysal üçin Gara deňziň Tuapse portundaky rus raýatlara Moskwanyň Ukraina garşy urşunyň täsirlerini duýdurdy. Ýerli ýaşaýjylar soňky hepdelerde birnäçe hüjümleriň dowamynda asmandan ýagly damjalaryň ýagýandygyny habar berdiler.
Şeýle hem, zarbalar Putini nasist Germaniýasynyň Ikinji Jahan Urşunda ýeňlişini ýatlamak üçin Gyzyl meýdançada 9-njy maýda geçiriljek harby paradyň möçberini kiçeltmäge mejbur etdi: Ýeňiş güni baýramçylyk çäresi tas 20 ýyldan soň ilkinji gezek tanklar we kontinentara ballistik raketalar ýaly agyr ýaraglar görkezilmän geçiriler. Birnäçe şäherde kiçi paradlar ýatyryldy.
Açyk çeşmeleri öwreniji fransuz bilermeni Klement Moliniň sözlerine görä, Ukraina 2024-nji ýylyň awgust aýynda Orsýete takmynan 1000, 2025-nji ýylyň iýul aýynda 3000 we mart aýynda 7000 dron uçurypdyr - soňky san Orsýetiň Ukraina uçuran dronlaryndan köp boldy.
Orsýetiň Goranmak ministrliginiň maglumatlaryna esaslanýan bu san aprel aýynda azaldy. Emma her niçigem bolsa, täsirleri ölçemek üçin mukdardan başga-da hil meselesi bar, sebäbi Moskwanyň öz goşunynyň urup düşüren dronlarynyň sany barada aýdýanlary ygtybarly däl.
"Diňe çig sanlardan güýçli netijeleri çykarmakdan seresap bolardym... Şeýle-de bolsa, giň gerimli tendensiýa hakykydyr" diýip, "Black Bird Group" ylmy-barlag guramasynyň esaslandyryjylarynyň biri Jon Helin Azatlyk Radiosyna aýtdy. "Ukraina uzak aralykly dron hüjümleriniň kuwwatyny aç-açan giňeltdi we Orsýet indi yzygiderli ukrain hüjümlerinden yzyndaky has uly meýdanlaryny goramakda kynçylyk çekýär".
Degişli maglumat
Ukraina edilen hüjümiň dört ýyly: Russiýanyň harby güýçleri has gowy söweşmegi öwrendimi?Sanlar "möçberde üýtgeşikligiň bardygyny görkezýär, ýöne Ukrainanyň uzak aralykly kampaniýasynyň üstünligine has köp täsirlerine görä baha berilmeli" diýip, Helin aýtdy, mysal üçin "näme uruldy, näçe gezek uruldy, Orsýetiň içinde nähili aralyga baryp ýetdi, hüjümler Orsýeti howa goragyny dargatmaga mejbur etdimi, logistikany bozdumy, nebiti gaýtadan işleýän zawodlaryň önümçiligini azaltdymy ýa-da hakyky ykdysady we harby çykdajylary döretdimi".
"Şu sanlardan çen tutsak Ukrainanyň uzak aralykly kampaniýasynyň barha netijeli bolýandygy aýdyň" diýip, ol aýtdy.
"Bloomberg News"-yň habaryna görä, Ukraina aprel aýynda Orsýetiň nebit infrastrukturasyna azyndan 21 gezek zarba urupdyr, şol sanda gaýtadan işleýän desgalara dokuz gezek hüjüm edilipdir, bu bolsa ýurduň çig nebiti gaýtadan işleýän möçberini 2009-njy ýyldan bäri iň pes derejä düşürmäge kömek etdi.
Söweş meýdanynda we iki ýurduň amala aşyran howa hüjümlerinde dronlar 1945-nji ýyldan bäri Ýewropada bolan iň ölümli urşuň uly faktoryna öwrüldi we iki tarap hem olary mümkin boldugyça çalt öndürmäge, satyn almaga we kämilleşdirmäge çalyşýar.
“Şu gün biziň ukrain dronlarymyz söweşe çemeleşmeleri düýpli üýtgetdi” diýip, prezident Wladimir Zelenskiý aprel aýynda Ukrainanyň Ýaragçylar güni mynasybetli geçirilen demonstrasiýada aýtdy we şol ýerde 30-dan gowrak dron görnüşini görkezdi.
Ukrainanyň täze goranmak ministri Mihaýlo Fedorow aprel aýynyň ahyrynda Kiýewiň geçen ýyldakysyndan has köp dron satyn alandygyny aýtdy.
“Indi Orsýetiň howa goranyşynyň mümkinçilikleriniň ukrain dronlarynyň önümçiliginiň ösüşi bilen deňeşdirilende has yzda galýandygyny görýäris” diýip, Ukrainanyň Pilotsuz Ulgam Güýçleriniň 59-njy hüjüm brigadasynyň gullukçysy Oleksandr Karpýuk Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Esgerleriň, resmileriň we harby analitikleriň pikiriçe, Orsýetiň howa goranyş ulgamlaryny nyşana almak Ukrainanyň strategiýasynda möhüm orun tutýar - bu olara gönüden-göni hüjümler bilen zyýan ýetirmek ýa-da ýok etmek ýa-da birnäçe dron ibermek arkaly olary zyýansyzlandyrmak we nyşanalary raketalardan hem-de beýleki hüjümlerden goramak ukybyny peseltmek maksadyna eýerýär.
Eger rus ulgamlary onlarça ýa-da ýüzlerçe drony urup düşürse, ulgamyň mümkinçiligi gutarýar we asmany täze hüjümler üçin açar. Karpýuk şeýle diýdi: "Ilki dronlar gelýär, soňra raketalar gelýär. Olar howa hüjümlerinden goranyş ulgamlary ýok edýär - we bu 1000 kilogramlyk söweş başly käbir Flamingolaryň [nyşanalara] aňsatlyk bilen zarba urup biljekdigini aňladýar".
Ukraina ýerli Flamingo kruiz raketalaryny öwýär. Zelenskiniň aýtmagyna görä, Ukaina 5-nji maýda olaryň birnäçesini atdy, şol sanda Ukrainadan 1200 kilometr uzaklykda ýerleşýän Çeboksarydaky zawoda hüjüm edildi, bu zawod Orsýetiň harby güýçleri üçin nawigasiýa komponentlerini öndürýär. Sebit häkimi azyndan iki adamyň ölendigini we 30-dan gowrak adamyň ýaralanandygyny aýtdy.
Ukrainanyň Pilotsuz Sistema Güýçleriniň serkerdesi Robert Browdiniň aýtmagyna görä, mart aýynda Orsýetiň 41 sany howa hüjümlerinden goranyş birligi ýok edilipdir, bu geçen üç aýyň dowamynda 54 birligi ýok eden hüjümleriň depgininiň artdyrylandygyny görkezýär.
Analitikler bu maglumatlary barlamagyň kyndygyny duýdurýarlar. Uruş döwründe harby enjamlaryň ýitgilerine gözegçilik edýän "Oryx" guramasy mart aýynda Orsýetiň ýer-howa gorag ulgamlarynyň 18-siniň ýok edilendigini ýa-da zaýalanandygyny we olaryň arasynda ýedi radaryň bardygyny hasaba aldy.
Degişli maglumat
Kreml Putin-Witkoff gepleşiklerinden soň Ukraina boýunça pozisiýasyny ýumşatmajagyny görkezýärSanlar nähili bolsa-da, howa gorag ulgamlarynyň ýok edilmegi ýa-da işlemezligi, Ukrainanyň frontdaky güýçlerine Orsýetiň öňegidişliklerini yza serpikdirmäge we öz üstünliklerini gazanmaga kömek edip biler.
Şeýle hem, bu "uzak aralykdaky hüjümler, orta hüjümler netijeli hüjümler üçin penjire açýar. Biz olary Leningrad sebitinde we Gara deňziň kenarynda görýäris" diýip, Pilotsyz sistema güýçleriniň 413-nji aýratyn goşunynyň metbugat wekili Oleksiý Bezuhliý Azatlyk Radiosyna aýtdy.
Oslo uniwersitetiniň ylmy işgäri Fabian Hoffmanyň aýtmagyna görä, Orsýetiň giňligi onuň Ukrainanyň "howa goragynyň basyş hüjümlerine" garşy ejizligini artdyrýar, sebäbi ýeke-täk ulgamyň ýitmegi tutuş sebitiň gorag astynda däldigini aňladyp biler.
Putini, hökümeti we Moskwany goranmaga mejbur etmek frontdaky energiýa we harby desgalary ýa-da güýçleri has açyk goýup biler - bu faktor 9-njy maýda Moskwada geçiriljek paraddan öň ýüze çykdy, bu parad Putiniň Leniniň mawzoleýiniň öňündäki tribunadan ýolbaşçylyk edýän möhüm ýyllyk çäresidir.